Bài giảng VAC
In bài này Gửi bài viết này cho bạn bè
(Thứ Tư, 15/12/2010-3:10 PM)
BÀI 4: KỸ THUẬT CẢI TẠO VƯỜN TẠP






                                                      BÀI 4: KỸ THUẬT CẢI TẠO VƯỜN TẠP

                       I. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA VƯỜN TẠP

1. Khái niệm về vườn tạp

Vườn tạp là vườn quảng canh, là vườn đầu tư lạo động, vật tư, hàm lượng kỹ thuật ít, hiệu quả kinh tế thấp. Vườn tạp là vườn trồng nhiều loại cây ăn quả theo kiểu “mùa nào thức ấy” để cải thiện dinh dưỡng trong khẩu phần ăn hàng ngày của gia đình.

Vườn tạp có thể là vườn trồng một loại cây nhưng nhiều giống khác nhau, tuổi cây khác nhau dẫn đến trái to nhỏ khác nhau, màu sắc quả không đồng nhất, năng suất khác nhau và giá trị kinh tế kém

2. Thực trạng vườn tạp ở các vùng trong cả nước

Từ khoảng đầu những năm 90 của thế kỷ 20 diện tích cây ăn quả ở các vùng trong cả nước không ngừng tăng nhanh. Song do thiếu quy hoạch và không xác định rõ loại cây ăn quả chính cho từng vùng, từng địa phương, nên chủ vườn ai thích cây gì thì trồng cây ấy. Chủ vườn thấy trên thị trường một loại cây nào đấy bán có giá là lập tức tìm mua bằng được cây giống ấy để trồng. Lúc bấy giờ chúng ta chưa có đủ các cơ sở sản xuất cây giống tốt, đạt tiêu chuẩn chất lượng, sạch bệnh. Người sản xuất chưa được hướng dẫn quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc cây ăn quả cặn kẽ, nên sau 3 – 4 năm trồng thì cây không ra quả hoặc ra quả không đạt tiêu chuẩn chất lượng như mong muốn ban đầu nên đã phải chặt bỏ để trồng cây khác.

3. Các loại hình vườn tạp

Theo kết quả điều tra khảo sát thực trạng vườn tạp ở các tỉnh phía Bắc và ở các tỉnh phía Nam cho thấy có các loại hình vườn tạp sau đây:

- Vườn trồng lẫn lộn nhiều loại cây ăn quả (có từ 3 giống hoặc loài trở lên). Vị trí trồng bố trí tùy tiện, sử dụng không gian không hợp lý. Trong quần thể cây trồng ở các vườn mối tương hỗ giữa các cây cùng loài và khác loài diễn biến theo chiều nghịch hơn là thuận, có sự cạnh tranh gay gắt về ánh sáng, độ ẩm và nguồn dinh dưỡng.

- Vườn chỉ có 1 – 2 chủng loại cây ăn quả, nhưng chất lượng giống không tốt. Do thiếu chuyên môn, ham giá rẻ nên rất nhiều chủ vườn mua cây giống của người bán buôn, bán rong nên không kiểm soát được tiêu chuẩn, chất lượng cây giống và có sạch bệnh hay không. Có trường hợp họ tự chiết lấy từ các cây đã mang bệnh để trồng (cam, quýt).

- Vườn đã được trồng 1 - 2 chủng loại cây ăn quả đủ tiêu chuẩn về giống song việc đầu tư, chăm sóc, bón phân, tưới nước, quản lý vườn cây không đúng kỹ thuật, dẫn đến cây trong vườn sinh trưởng kém, chậm ra hoa, kém đậu quả, sâu bệnh phát sinh không được phòng trừ kịp thời dẫn đến năng suất thấp, chất lượng kém. Vì vậy thu nhập hàng năm trên vườn thấp.

- Vườn trồng cây ăn quả xen với nhiều loại cây trồng khác như sắn, cây lấy gỗ (xoan, lát hoa, gió trầm, keo) hoặc các cây khác như tre, mây…Trong vườn không nhận thấy cây trồng nào là chủ lực. Loại vườn này thường cho thu nhập rất thấp.

II. VƯỜN GIA ĐÌNH (VAC)

1. Loại hình vườn VAC

Vườn nhà còn gọi là vườn gia đình vì trên đất vườn tọa lạc ngôi nhà, nơi sinh sống của cả gia đình, thậm chí của cả nhiều thế hệ gia đình. Tùy theo tập quán từng nơi mà vườn có thể được bao quanh nhà, hoặc nhà ở một vị trí nào đó của vườn. Vườn thường có hàng rào bao quanh, ngày nay tùy theo diện tích rộng hay hẹp và khả năng của mình, nhiều gia đình còn xây tường bao quanh vườn nhà. Các loại cây trong vườn rất phong phú, phần lớn là cây lâu năm: cây ăn quả, cây công nghiệp, cây đặc sản, hoa cây cảnh, cây rau và một số cây trồng xen khác.

Sản phẩm vườn là một hợp phần quan trọng và không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp. Là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho gia đình và góp phần cung cấp hàng hóa cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

Trong vườn nhà còn bố trí khu chăn nuôi, ao thả cá vừa để lấy nước tưới, vừa để lấy phân bón cho cây trồng theo mô hình VAC (vườn, ao, chuồng).

Trong các loại hình vườn hiện nay ở nước ta, loại hình vườn nhà là khá phổ biến trong các vùng kinh tế sinh thái, có vị trí quan trọng trong việc cải thiện dinh dưỡng trong gia đình và tăng thu nhập của từng hộ.

2. Hướng phát triển của loại hình vườn gia đình

- Bố trí lại cơ cấu vườn theo hướng nông nghiệp sinh thái tổng hợp, theo quy hoạch của từng vùng, hướng dẫn các gia đình kỹ thuật thâm canh cây trồng, tổ chức sản xuất những loại sản phẩm có giá trị cao cung cấp cho thị trường.

- Những vùng đã có vườn hàng hóa với những loại quả đặc sản như bưởi Diễn, bưởi Năm Roi, bưởi Phúc Trạch, bưởi Da Xanh, xoài cát Hòa Lộc, mơ Bạch Thông, nhãn chín muộn Hà Tây, nhãn chín muộn Hưng Yên, vải thiều Thanh Hà…. thì cần bảo vệ và phát triển cho phù hợp, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới để làm ra các sản phẩm hàng hóa có chất lượng cao, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn GAP, có khả năng cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại trên thị trường các nước trong khu vực và thế giới.

III. CẢI TẠO VƯỜN TẠP

1. Tính cấp thiết của việc cải tạo vườn tạp đối với người làm vườn

Từ thực trạng vườn tạp hiện nay cho thấy nhu cầu cải tạo và nâng cao chất lượng sản phẩm cây ăn quả là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Tình trạng không đồng đều về giống, không thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật thâm canh, chăm bón tùy tiện đã dẫn đến sự chênh lệch khá lớn về năng suất và chất lượng sản phẩm. Do đó thu nhập của người làm vườn thấp, không có điều kiện đầu tư thâm canh tiếp tục.

Người làm vườn cần chủ động cải tạo vườn tạp để vườn cây ăn quả nhà mình có năng suất cao, chất lượng tốt, đạt yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm, làm tăng thu nhập cho gia định và góp phần cải thiện môi trường sinh thái.

Để cải tạo vườn tạp được tốt người làm vườn cần có:

- Hiểu biết về kiến thức chuyên môn của nghề vườn, đối tượng cây trồng và kinh doanh trong vườn.

- Nắm được chủ trương chính sách phát triển kinh tế của địa phương, của ngành nông nghiệp về chính sách phát triển cây ăn quả.

- Phải có nguồn lực về tài chính nhất định để đầu tư và cải tạo vườn tạp

- Phải có thông tin kinh tế về thị trường cây ăn quả.

2. Nội dung và phương pháp cải tại vườn tập

2.1. Những việc cần chú ý khi cải tạo vườn tạp

Cải tạo vườn tạp là việc làm không dễ dàng và không phải chỉ làm trong một thời gian ngắn. Trong những năm qua đã có nhiều địa phương có phong trào cải tạo vườn tạp, nhưng không ít nơi nóng vội, làm ồ ạt, ít chú ý đến cải tiến chất lượng và cơ cấu cây trồng trong vườn, cải tạo, bồi bổ dinh dưỡng đất, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới đối với vườn cây ăn quả nên hiệu quả không nhiều dẫn đến vườn tạp này lại trở thành vườn tạp khác. Vì vậy để làm tốt công tác cải tạo vườn tạp cần:

- Phân tích đánh giá hiện trạng tình hình sinh trưởng, phát triển, năng suất vườn cây, chú ý đến từng loại giống trong vườn. Phân tích điều kiện đất đai, khí hậu, nguồn nước, phân bón, sâu bệnh hại có ảnh hưởng đến sinh trưởng, khả năng ra hoa đậu quả của cây trồng. Đánh giá nguyên nhân và các yếu tố chính ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

- Xem xét đến các yếu tố kỹ thuật, thông tin thị trường, sức tiêu thụ sản phẩm dẫn đến thu nhập thấp của vườn cây.

- Xây dựng kế hoạch cải tạo vườn tạp gồm:

+ Cải tạo cơ cấu cây trồng trong vườn

+ Cải tạo giống cây ăn quả

+ Cải tạo đất vườn và hệ thống tưới tiêu

+ Cải tiến kỹ thuật canh tác

2.2. Nội dung cải tạo vườn tạp

2.2.1. Về giống

- Kiểm tra xác định các giống hiện có trong vườn, xác định cây nào, giống nào cần được cải tạo, chặt bỏ hoặc giữ lại.

- Xác định giống cần được đưa vào cải tạo: giống đưa vào cải tạo phải là giống ngon, có chất lượng tốt, năng suất ổn định, ít sâu bệnh và có khả năng rải vụ.

- Xác định cây cần cải tạo:

+ Những cây trồng nhiều năm không ra quả hoặc ra quả ít.

+ Những cây ra quả nhưng quả nhỏ, chất lượng quả kém, mẫu mã xấu, nhiều hạt hoặc hạt to.

+ Những cây bị nhiễm bệnh, bị sâu hại không có khả năng phục hồi.

2.2.2. Về đất vườn và hệ thống tưới tiêu

Nhìn chung các vườn tạp đất đều không được bồi bổ cải tạo thường xuyên. Hàng năm lượng phân bón hữu cơ cho cây rất thiếu, phân vô cơ bón vừa thiếu vừa không hợp lý, thiếu lân, vôi khử chua, thiếu nguyên tố vi lượng khiến hệ vi sinh vật trong đất hoạt động khó khăn, không đủ chất dinh dưỡng cho cây. Hậu quả là vườn cây ngày một già cỗi và thoái hóa.

Ở các vườn tạp hệ thống tưới tiêu cũng không được hoàn chỉnh, về mùa khô không giữ được độ ẩm cho cây, về mùa mưa cây bị ngập úng do thoát nước khó khăn, sâu bệnh tăng lên làm cho sinh trưởng kém, năng suất thấp, thậm chí còn làm cho cây bị chết.

Vì vậy phải thường xuyên bồi bổ làm tăng độ mùn trong đất là rất cần thiết bằng biện pháp tăng cường bổ sung phân hữu cơ cho cây, bổ sung đất phù sa, đất ao cho vườn. Khơi thông mương rạch để mùa mưa nước không bị ngập úng. Phải có hệ thống mương máng, ao tích nước tưới trong mùa khô hanh.

2.2.3. Về kỹ thuật canh tác

Cùng với việc sử dụng giống tốt, sạch bệnh, cần chú trọng tới biện pháp canh tác, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật thâm canh phù hợp với từng giống cây từ khâu làm đất, đào hố, mật độ trồng đến việc bón phân, tưới nước, tỉa cành tạo tán, bảo vệ thực vật, trồng xen, trồng gối, thu hoạch và bảo quản.

Chủ vườn cần căn cứ vào điều kiện khí hậu, đất đai, tập quan canh tác, thị hiếu người tiêu dùng, khả năng tiêu thụ sản phẩm của từng vùng để điều chỉnh cho phù hợp.

3. Phương pháp cải tạo vườn tạp

3.1. Đối với cây đã xác định cho là ngon, năng suất cao cần được giữ lại và tiến hành các bước cải tạo như sau:

- Cắt tỉa cành hàng năm: Dùng kéo cắt bớt cành trong tán, cành vượt, cành bị sâu bệnh, cành tăm. Việc cắt tỉa phải được tiến hành sau khi thu hoạch quả hàng năm. Cắt tỉa hàng năm sẽ tạo lại dáng cho cây, tán cây có hình mâm xôi đều về 4 hướng.

- Bón phân: Sau khi cắt tỉa xong phải tiến hành bón phân ngay, bón phân xung quanh tán cây. Dưới hình chiếu của tán, dùng cuốc, xẻng đào sâu khoảng 20 - 25 cm, rộng 25 – 30 cm xung quanh tán. Sau đó dùng phân chuồng hoai mục (khoảng 25 – 30 kg/cây) trộn lẫn với phân hỗn hợp NPK (0,5 – 1 kg/cây) bón đều vào rãnh đã đào, lấp kín đất. Có thể dùng phân pha loãng, phân vi sinh tưới trực tiếp vào rãnh xung quanh tán cây.

3.2. Đối với những cây có quả nhưng chất lượng kém hoặc không ra quả

Loại cây này cần được cải tạo, thay thế bằng các giống khác có phẩm chất ngon, năng suất ổn định. Phương pháp cải tạo là:

- Chặt bỏ cây cũ, vệ sinh vườn và trồng lại giống mới có phẩm chất ngon, năng suất ổn định, được thị trường chấp nhận. Phương pháp này sẽ cho thu hoạch sau từ 3 -4 năm.

- Ghép cải tạo giống mới lên trên giống cũ theo phương pháp ghép nối cành hoặc cưa đốn thấp cây cách mặt đất khoảng 0,8 m – 1 m tùy từng loại cây, để cho gốc cây bật mầm mới, chăm sóc mầm cho tới khi đủ điều kiện ghép cải tạo. Dùng cành ghép từ những cây khỏe mạnh, không sâu bệnh, có năng suất ổn định, phẩm chất tốt để ghép lên những cây cải tạo. Sau khi đốn, ghép cải tạo phải chú ý đến bổ sung dinh dưỡng, phòng trừ sâu bệnh cho cây. Ngoài việc bón phân qua rễ hàng năm, cần bón bổ sung dinh dưỡng qua lá bằng các loại phân như Atonik, Komic… theo hướng dẫn ghi trên nhãn sản phẩm. Phương pháp này thường đem lại hiệu quả cao, cây sớm cho quả hơn so với trồng mới

3.3. Đối với những cây già cỗi không có khả năng phục hồi, không còn khả năng cho quả thì nên chặt bỏ, đào hết rễ của cây cũ, cải tạo đất, có thể dùng vôi bột để xử lý mầm bệnh có từ rễ cây cũ, phơi đất khoảng 20 – 25 ngày sau đó đào hố trồng cây mới.

IV. ÁP DỤNG KỸ THUẬT MỚI VÀO CẢI TẠO VƯỜN TẠP

Hiện nay trong sản xuất đã có nhiều mô hình cải tạo vườn tạp đem lại hiệu quả kinh tế cao cho thu nhập trên dưới 100 triệu đồng/1 ha/ năm. Có rất nhiều kỹ thuật mới đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT công nhận và cho phép áp dụng vào sản xuất như kỹ thuật trồng, kỹ thuật đốn tỉa cành tạo tán, kỹ thuật bón phân, kỹ thuật ghép cải tạo... chúng tôi xin giới thiệu một số kỹ thuật mới sau:

1. Kỹ thuật đốn tỉa cành tạo hình cây ăn quả

1.1. Một số nguyên tắc về tỉa cành tạo hình cây ăn quả

- Điều tiết hình dạng, kích cỡ cây sao cho đạt hiệu suất quang hợp tối ưu, tăng số cành hữu hiệu (cành có khả năng mang quả) giảm cành vô hiệu, cành khô chết, cành sâu bệnh trong tán, dễ dàng áp dụng các biện pháp canh tác khác và thu hoạch quả.

- Điều tiết sinh trưởng cây tập trung vào các bộ phận quan trọng nhất của mỗi thời kỳ sinh trưởng nhằm đạt đến mục đích cuối cùng là năng suất cao, phẩm chất tốt.

Ưu điểm của kỹ thuật tỉa cành tạo hình cây:

- Sử dụng công lao động một cách hiệu quả.

- Tạo cho tán cây phát triển đầy khoảng cách trồng sớm, hiệu suất đơn vị diện tích lá/ đơn vị diện tích đất đạt mức tối đa sớm, và kết quả là cho quả mang tính kinh tế sớm sau khi trồng.

- Cải thiện hiệu suất quang hợp của lá, tận dụng tối ưu nguồn ánh sáng, tăng năng suất/ đơn vị diện tích và tăng phẩm chất quả.

- Luôn giữ ổn định số cành có khả năng cho quả ở mức độ tối ưu/ tán lá.

- Tăng hiệu quả của nguồn vốn đầu tư.

1.2. Kỹ thuật tạo hình

1.2.1. Mục đích của việc tạo hình cây ăn quả

Tạo hình hay còn gọi là tạo tán là kỹ thuật rất cần thiết đối với cây ăn quả, tiến hành trong suốt cả đời sống thực vật nhưng ở giai đoạn đầu cần đặc biệt chú ý vì nó quyết định cấu trúc bộ khung tán của cây về sau.

Tạo hình là việc làm cần thiết ngay trong thời kỳ xây dựng cơ bản ( từ năm thứ 1 đến năm thứ 3) với mục đích:.

- Nhằm tạo lập một hình thái cây trồng có khả năng tiếp nhận ánh sáng đầy đủ, đồng thời khống chế và duy trì chiều cao của cây trồng trong tầm kiểm soát để thuận lợi trong việc quản lý vườn ở hai giai đoạn: kiến thiết cơ bản và thời kỳ kinh doanh.

- Hình thành và phát triển bộ khung cơ bản, vững chắc nhằm tránh đỗ ngã, gãy nhánh từ đó phát triển các cành nhánh thứ cấp cho cây.

- Tăng diện tích lá hữu hiệu cho quang hợp của bộ lá. Duy trì sức sống tốt của cây, bảo đảm sự cân bằng sinh trưởng và kết quả. Luôn luôn duy trì khả năng cho quả ở mức cao.

- Khống chế mối tương quan giữa sinh trưởng dinh dưỡng và sinh trưởng sinh sản, đạt được một chỉ số lá/ số trái tối ưu làm cơ sở cho việc tỉa bớt cành lá hoặc tỉa bớt trái.

1.2.2. Các bước tiến hành

Mỗi một loài, một giống cây ăn quả thậm chí một phương thức canh tác (thâm canh hay bình thường) có một cách tạo hình và tỉa cành riêng. Không có một công thức cố định nào dành riêng cho từng vườn, từng cây cụ thể.

Ở thời kỳ cây chưa mang quả, kỹ thuật tạo hình được quan tâm nhiều hơn và sự vận dụng phải rất linh hoạt, nhất là các cây có tập tính rụng lá như mận, mơ, hồng, lê. Thông thường người ta áp dụng hai kiểu tạo hình chính: Kiểu mở tâm (ở giữa thoáng) và kiểu một trục chính.

Trên một cây thường chỉ để từ 3 – 4 cành chính (cành cấp 1) có góc độ thích hợp, phân bố đều ra các hướng làm khung cho các cành cấp 2 phát triển về sau. Thao tác cắt tỉa phụ thuộc vào tình trạng sinh trưởng cụ thể, nhưng nói chung nên cắt các cành cong queo, cành nhỏ yếu, nơi cành quá dày…để tạo độ thông thoáng trong tán lá. Việc cắt tỉa được thực hiện vào thời gian trước khi ra lộc.

Các bước tiến hành cụ thể như sau:

- Sau khi trồng, cây cần được tưới nước đầy đủ để phục hồi sinh trưởng. Khi cây xuất hiện mầm non dầu tiên (chứng tỏ bộ rễ đã phục hồi đồng thời thích nghi với môi trường mới và bắt đầu hấp thu dinh dưỡng để phát triển chồi non) thì tiến hành bấm ngọn.

- Từ vị trí mắt ghép (trên gốc ghép) trở lên khoảng 50 - 60 cm thì bấm bỏ phần ngọn, mục đích để các mầm ngủ và cành bên phát triển.

- Chọn 3 cành khỏe, thẳng mọc từ thân chính và phát triển theo ba hướng tương đối đồng đều nhau làm cành cấp 1. Dùng tre cột giữ cành cấp 1 tạo với thân chính một góc 35 - 400.

- Sau khi cành cấp 1 phát triển dài khoảng 50 - 80 cm thì cắt ngọn để các mầm ngủ trên cành cấp 1 phát triển hình thành cành cấp 2 và chỉ giữ lại 2 - 3 cành.

- Cành cấp 2 này cách cành cấp 2 khác khoảng 15 - 20cm và tạo với cành cấp 1 một góc 30 - 350. Sau đó cũng tiến hành cắt mầm ngọn cành cấp 2 như cách làm ở cành cấp 1. Từ cành cấp 2 sẽ hình thành những cành cấp 3.

- Cành cấp 3 tạo cành cấp 4… không hạn chế về số lượng và chiều dài nhưng cần loại bỏ các chỗ cành mọc quá dày hoặc quá yếu. Sau 3 năm cây sẽ có bộ tán cân đối, thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu bệnh và thu hoạch .

1.3. Kỹ thuật tỉa cành

Tỉa cành có liên quan mật thiết với tạo hình, mục đích của tạo hình và tỉa cành là làm cho các cành chính và cành nhánh phân bố đều, khung cành có kết cấu vững chắc phù hợp với đặc tính vốn có của cây và điều kiện ngoại cảnh cũng như trình độ canh tác của địa phương, làm cơ sở cho việc nâng cao và ổn định năng suất. Tỉa cành là công việc được tiến hành hàng năm sau mỗi vụ thu hoạch. Song để việc tỉa cành có hiệu quả cao cần phải xem xét đến đặc thù của từng loại cây, đến vị trí hình thành chum hoa, chum quả mà quyết định tỉa cành tạo tán cho phù hợp. Việc tỉa cành tạo tán đối với cây cho chùm hoa ở đầu cành (như nhãn, vải, xoài và cây có múi) không thể rập khuôn như cây cho hoa, cho quả ở trên thân như mít, cho hoa, quả ở nách lá như hồng xiêm hay cho hoa quả ở nách lá, ở trên đoạn dưới của các cành già hoặc ở đỉnh của cành năm trước như na. Song nhìn chung đa số các cây ăn quả phát triển chùm hoa, mang quả ở trên đầu cành hoặc nách lá. Mục đích của việc tỉa cành là:

- Tạo cho cây có bộ khung khoẻ mạnh.

- Lập những cành mang quả, trẻ, dồi dào sinh lực và phân bố giống nhau trên khung (sườn) và cành mẹ (cành chính).

- Thay thế những cành già, loại bỏ cành sâu bệnh, cành chết, cành vô hiệu…không có khả năng cho quả bằng những cành non trẻ trong những năm tiếp theo.

- Loại bỏ những cành đan chéo nhau, những cành vượt trong thời kỳ cây đang mang quả nhằm hạn chế việc cạnh tranh dinh dưỡng với quả.

Kỷ thuật tỉa cành, tạo tán không đòi hỏi vốn đầu tư lao động chuyên môn cao, tuy nhiên cần có kiến thức căn bản và kinh nghiệm áp dụng qua thời gian cho từng loại cây chuyên biệt là rất cần thiết.

Việc quản lý, điều tiết bộ khung, tán của cây trồng cần phải được quan tâm, áp dụng như là một trong những biện pháp căn bản hài hòa cùng với các biện pháp bắt buộc khác như: làm cỏ, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh ...

2. Kỹ thuật ghép cải tạo một số cây ăn quả

2.1. Đặc điểm của việc ghép cải tạo

Hiện nay một số diện tích cây ăn quả được trồng bằng hạt hoặc một số giống chất lượng kém như: tỷ lệ cây có năng suất thấp, quả nhỏ hoặc bị nhiễm sâu bệnh nặng chiếm khá cao trong các vườn, hình thành nên các vườn tạp.

Để thay thế những cây trồng không hiệu quả người ta có thể trồng lại bằng cây con khác, nhưng biện pháp này mất nhiều thời gian. Muốn thúc đẩy nhanh việc thay đổi một cách cơ bản các giống xấu, làm tăng hiệu quả kinh tế, hạ giá thành sản phẩm thì biện pháp ghép cải tạo là một giải pháp kỹ thuật hữu ích.

Các vườn cây kém hiệu quả, vào mùa xuân đốn hết các cành trên cây. Tuỳ từng cây mà đốn cao hay thấp. Mục đích là để chúng phát triển các cành mới thuận lợi nhất để làm cành ghép. Khi các cành đã phát triển đến độ bánh tẻ thì lấy mắt ghép ở các giống mới có chất lượng và năng suất cao ghép vào các cành trên. Cách ghép và các thao tác kỹ thuật giống như cách ghép bình thường. Sử dụng gốc già để làm gốc ghép thì cành ghép phát triển khoẻ hơn nhiều so với ghép vào cây non, lại mau cho quả và sai. Tính trội hoàn toàn nghiêng về mắt ghép và điều quan trọng là không hề bị thoái hoá qua các năm, không phải phá cây cũ trồng cây mới.

Ưu điểm của việc ghép cải tạo:

- Tạo được giống có chất lượng tốt đáp ứng yêu cầu người sản xuất.

- Rút ngắn thời gian từ trồng đến cho quả. Thời gian cây ra hoa kết quả được rút ngắn lại so với cây trồng từ ban đầu. Thời gian cây ghép cải tạo ra quả lần đầu chỉ từ 1 – 2 năm tùy theo giống.

- Có khả năng rải vụ giữa các giống chin sớm, chin muộn làm tăng hiệu quả sản xuất.

- Tiết kiệm công lao động và vốn đầu tư ban đầu.

2.2. Kỹ thuật ghép cải tạo

- Thời vụ ghép: Thường vào vụ xuân và vụ thu. Thời gian ghép thích hợp nói chung vào 2 thời điểm: tháng 4 – 5 và tháng 8 - 9

- Tạo cành gốc ghép: Có 2 cách tạo cành gốc ghép

+ Đối với cây dưới 10 tuổi, thấp cây, phân nhánh ít, ở nơi dễ bắc thang, ghế để đứng ghép thì tiến hành ghép trực tiếp trên đầu cành.

+ Đối với cây già cỗi, cây cao, tán lá xum xuê, những cây ở vị trí khó thế đứng để thao tác ghép thì tiến hành cưa cành hoặc thân để tạo chồi trước khi ghép từ trên 3- 4 tháng. Cưa xong bôi vôi vào vết cắt nhằm tránh sâu bệnh thâm nhập.

Chú ý: Chỉ cưa đốn 2/3 số cành trên cây, còn để lại 1/3 số cành để cây có thể quang hợp bình thường (gọi là cành thở). Số cành còn lại này sẽ cưa và ghép cải tạo vào vụ sau.

Phải thực hiện chăm sóc gốc ghép như chăm sóc cây trong thời kỳ mang quả. Đối với cây gốc ghép cưa ngang cành hoặc ngang thân cần phải chăm sóc chồi ghép, tỉa bớt chồi, chỉ giữ lại 4 – 5 chồi khỏe mạnh ở các hướng khác nhau. Có thể sử dụng phân bón lá phun bổ sung cho chòi gốc ghép.

- Phương pháp ghép: Chọn các giống có năng suất chất lượng theo yêu cầu của người sản xuất để làm mắt ghép. Có thể ghép nêm hoặc ghép áp đoạn cành như phương pháp ghép nhân giống cây ăn quả.

Sau khi ghép phải thường xuyên theo rõi và chăm sóc cây đã ghép theo quy trình trồng và chăm sóc cho từng loại cây ăn quả. Thực hiện công tác tỉa cành tạo tán như đã hướng dẫn ở trên.

Chú ý: Sau khi ghép xong phải tiến hành phun thuốc trừ kiến, côn trùng ngay để bảo vệ mầm ghép.

3. Kỹ thuật bao quả

3.1. Tác dụng của việc bao quả

Việc dùng bao túi nylon, bao giấy hay bao chuyên dùng để bao quả, phòng ngừa sâu bệnh gây hại đã được một số nước trong khu vực áp dụng từ lâu và thu được kết quả tốt; không những hạn chế được một số loại sâu bệnh chuyên hại quả mà còn làm cho vỏ quả sáng, đẹp, hấp dẫn người tiêu dùng.

Khi quả được bao bằng túi ny-lon màu trắng trong, chất diệp lục ở vỏ quả vẫn hấp thụ được ánh sáng và quang hợp bình thường, do vậy màu sắc của quả không thay đổi.

Đa số các loại côn trùng trưởng thành là bướm (ngài) đều bay theo phương thẳng, khi đậu vào quả được bao bởi nylon để đẻ trứng chúng gặp bề mặt trơn, nhẵn nên bướm và trứng không bám được, do vậy hầu hết các loại sâu như: bọ xít, bọ cánh cứng, ruồi đục quả, bọ rầy,... được loại trừ.

Điều kiện khí hậu trong túi chứa quả khác biệt so với điều kiện tự nhiên bên ngoài nên một số nấm, vi khuẩn gây bệnh không có cơ hội phát triển.

Trong giai đoạn từ quả non đến chín, cây ăn quả thường bị nhiều loại sâu, bệnh phá hại như sâu đục cuống, bọ xít, ruồi đục trái, bệnh thán thư, đốm nâu, sương mai khiến quả bị thối, rụng làm giảm năng suất, chất lượng, vì vậy, để bảo vệ chất lượng quả tốt, nông dân thường phải phun thuốc liên tục, gây tốn nhiều tiền của và công sức nhưng hiệu quả vẫn bị thất thu, chưa kể tồn dư thuốc bảo vệ thực vật có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và xuất khẩu. Nhưng nếu trong giai đoạn quả phát triển, chúng ta sử dụng túi bao quả, không những giảm được số lần phun thuốc, tiết kiệm được chi phí, mà chất lượng quả thu hoạch còn tăng cao, do túi bao quả là một loại túi được gia công đặc biệt, với ưu điểm không thấm nước mưa nhưng hấp thụ ánh sáng, giúp bảo vệ quả non khỏi tác hại của môi trường ô nhiễm, hoặc sâu bọ châm chích. Khi bao quả, túi sẽ bảo vệ quả một cách triệt để, đảm bảo quả phát triển tốt, an toàn, vỏ quả sáng đẹp, không xuất hiện vết bám bẩn, đặc biệt, quả đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, không tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, mang lại lợi ích cao cho người nông dân.

3.2. kỹ thuật bao một số loại quả

* Bao buồng chuối

Khi hoa chuối vừa nở hết, lấy dao cắt phần hoa vô hiệu (phần hoa không có khả năng đậu quả), để vài ngày cho khô nhựa.

Dùng túi nylon bao quả chuyên dụng dài 1,8 - 2,5m, thủng hai đầu, lồng vào buồng chuối theo chiều từ dưới lên, lấy dây vải mềm buộc miệng túi vào cuống hoa (gần ngọn cây).

Đầu dưới túi bao để hở tự nhiên, có tác dụng thoát nước khi gặp mưa và tản nhiệt khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao. Nếu buộc kín hai đầu quả dễ bị thối.

* Bao quả ổi

Chờ khi ổi đậu quả được 15 - 20 ngày (quả lớn cỡ ngón tay cái), tiến hành phun xịt một đợt thuốc trừ sâu, chờ 3 - 5 ngày sau thì bao quả. Dùng túi nylon có kích thước 15 x 20 cm để bao, bằng cách cho quả vào trong bao rồi lấy dây buộc túm miệng bao lại. Nhớ đục thủng ở phía dưới sát đáy bao, để nước không bị đọng trong bao mỗi khi có mưa hoặc tưới nước.

* Bao quả bưởi

Quả bưởi cũng cần phải bao sớm. Khi quả to bằng trứng vịt (đường kính 2,2 -2,5 cm), dùng túi ny-lon có đường kính 20 - 40cm, dài 30 - 60cm, thủng hai đầu để bao quả, bằng cách cho quả vào trong bao rồi lấy dây buộc túm miệng bao lại, nhớ để hở ở phần phía dưới sát đáy bao, để nước không bị đọng trong bao mỗi khi có mưa hoặc tưới nước.

* Bao các loại quả khác

Các loại quả khác có trọng lượng lớn hơn 200g hoặc những loại quả có dạng chùm như nhãn, vải, chôm chôm, nho cũng bao tương tự nhưng tùy theo kích cỡ, số lượng quả trong chùm mà dùng túi nylon có kích thước phù hợp.

    [ Các bài mới ]
    [ Các bài đã đăng ]
    Thêm những mùa quả ngọt
    Chủ trang trại trên đất chè
    Người giữ rừng nơi vùng cao
    Chuyện làm giàu của nông dân xứ công tử Bạc Liêu
    Lập nghiệp trên quê mới
    Triệu phú trồng xoài đất Hòa An
    Tỷ phú cam Canh trên đất vải
    cam canh
    Số lượt truy cập: 1603003 © 2006 - Bản quyền thuộc về hội làm vườn Việt Nam Website được thiết kế bởi 3CSoft inc.