Yếu tố quyết định để chọn cây ăn quả phù hợp

Yếu tố  quyết định để chọn cây ăn quả phù hợp
Mọi cây ăn quả đều có thể sinh trưởng ở nhiệt độ 10oC trở lên, nhưng để có thể phân hóa được mầm hoa hình thành quả  thì đòi hỏi phải có điều kiện nhiệt độ nhất định. Căn cứ vào yêu cầu này người ta đã phân chia cây ăn quả thành 3 vùng sinh thái :

Vùng cây ăn quả nhiệt đới:

Bình quân nhiệt độ năm khoảng 24oC và cao hơn, có mùa khô và mùa mưa. Nhiệt độ bình quân tháng lạnh nhất trong năm là trên 18oC. Phân hóa mầm hoa phụ thuộc vào độ ẩm của đất. Cây ăn quả tiêu biểu: Chôm chôm, măng cụt, vú sữa, xoài, nhãn nhiệt đới (Xuồng cơm vàng, Tiêu da bò)

Vùng cây ăn quả Á nhiệt đới:

Có mùa đông lạnh và mùa hè nóng ẩm. Nhiệt độ bình quân tháng lạnh nhất trong năm (tháng 12, tháng giêng) trong phạm vi 13 – 18o C. Phân hóa mầm hoa cần có số giờ lạnh thấp. Cây ăn quả tiêu biểu: mận, hồng, vải, nhãn á nhiệt đới (nhãn chín muộn Hưng Yên, nhãn Ido Thái Lan)…

Vùng cây ăn quả ôn đới:

Mùa đông dài, có băng tuyết, mùa hè mát. Cây ăn quả cần một mùa đông giá lạnh để phân hóa mầm hoa. Cây ăn quả tiêu biểu của vùng: táo, lê, anh đào, đào, mận. Yêu cầu độ lạnh thấp để phân hóa mầm hoa của các loại cây trên thường trong khoảng 300 CU trở lên (CU- Chilling Unit = đơn vị đo độ lạnh = số giờ có nhiệt độ từ 7oC và thấp hơn).

Ngoài 3 vùng chính nêu trên, còn có vùng CAQ ôn đới độ lạnh thấp. Với mùa đông có lúc xuống dưới 0oC  và đôi khi có tuyết. Cây ăn quả chính của vùng là: lê, đào, mận, hồng, với yêu cầu độ lạnh vài chục CU đến 150-200 CU.

Một số loại CAQ không có yêu cầu chặt chẽ về khí hậu nhiệt đới hay á nhiệt đới như ổi, chuối, na, hồng xiêm, mít. Cây ăn quả có múi là nhóm cây thích nghi rộng nhất: nhiệt đới, á nhiệt đới và cả một số tiểu vùng ôn đới như Địa Trung hải. Xoài và nhãn có dòng nhiệt đới và dòng á nhiệt đới như đã nêu ở trên.

Ở Việt Nam để chọn loại cây ăn quả thích hợp trồng trong vườn phải dựa vào phân vùng sinh thái. Khí hậu Việt Nam được xác định là nhiệt đới nhưng lại chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc lạnh từ lục địa Siberia, gió mùa Tây nam và Đông nam Á nên đã không còn thuần túy là nhiệt đới, do vậy, khí  hậu đa dạng. So sánh các tiêu chí xác định vùng CAQ theo khí hậu cũng như đặc điểm thời tiết của 7 vùng sinh thái chúng ta có thể xác định vùng CAQ cho từng vùng sinh thái nông nghiệp như sau:

Trung du Miền núi Phía Bắc – là vùng CAQ á nhiệt đới và CAQ ôn đới chịu lạnh thấp. Địa bàn vùng này gồm 12 tỉnh miền núi phía Bắc với vĩ độ bắc từ 22,39 (Cao Bằng) xuống đến 210 17 (Bắc Giang). Nhiệt độ tháng giêng là tháng lạnh nhất trong năm có nhiệt độ là 13,70C ở Lạng Sơn và cao nhất là 16,40C tại Bắc Giang, cả 2 trị số này đều thấp dưới 180C, có mùa khô lạnh và mùa mưa nóng, càng lên cao nhiệt độ càng giảm và tạo thành tiểu vùng khí hậu đặc thù (Xem Bảng 1) mang tính cận ôn đới hoặc tiểu vùng ôn đới có độ lạnh thấp. Ở mỗi tỉnh miền núi phía Bắc đều có vùng thấp và vùng cao với thành phần CAQ rất phong phú. Vùng trung du và vùng núi thấp có thể trồng CAQ á nhiệt đới và nhiệt đới như nhãn, xoài, vải, chuối, dứa… Vùng cao trồng CAQ ôn đới có độ lạnh thấp như mận Tam hoa, đào, lê, mắc cọt (Đài Nông 2, Đài Nông 6), hồng dòn…

 

Bảng 1:                      So sánh khí hậu theo độ cao

 

Địa điểm

Độ cao

  (m)

Nhiệt độ TB năm

 

    (0C)

Nhiệt độ tối cao tuyệt đối

    (0C)

Nhiệt độ tối thấp tuyệt đối

    (0C)

Lượng mưa TB năm

(m/m)

Độ ẩm TB năm

(%)

Hữu Lũng

40

22,7

39,5

- 1,1

1427

83

Lạng Sơn

259

21,3

39,8

- 2,1

1400

81

Trùng Khánh

520

19,9

36,3

- 3,0

1572

81

Phó Bảng

1482

15,7

30,5

- 4,0

1538

83

Sa Pa

1581

15,3

30,0

- 2,0

1769

87

         Vùng đồng bằng sông Hồng-Vùng CAQ Á nhiệt đới:

          Vùng này gồm 9 tỉnh nằm trong tam giác châu thổ sông Hồng. Nhiệt độ bình quân tháng lạnh nhất trong năm (tháng12, tháng1) là 16,50C. Có 2 mùa chính: Mùa đông lạnh và khô từ tháng 10 năm trước đến tháng 2 năm sau và mùa hè nóng ẩm từ tháng 3  đến tháng 9. Khí hậu nằm trong tiêu chí của vùng CAQ á nhiệt đới.

          Các CAQ Á nhiệt đới  tiêu biểu của vùng này là: nhãn, vải. Đây là 2 cây có biểu hiện phản ứng với nhiệt độ kiểu Á nhiệt đới rõ nhất. Vải chỉ trồng được ở một số vùng có mùa đông lạnh như Lục Ngạn, Lục Nam (Bắc Giang), Chí Linh (Hải Dương). Những năm mùa đông ấm, nóng nhãn,vải thường bị mất mùa vì không đủ độ lạnh để phân hóa mầm hoa. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào ở phía Bắc về yêu cầu nhiệt độ lạnh để phân hóa mầm hoa của 2 loại cây trên. Cây ăn quả khác của vùng: hồng xiêm, cam, quít, bưởi, khế, táo. Cây bơ được trồng ở một số nơi như Hà Nam, Mộc Châu (Sơn La) cho thu nhập cao.

Vùng Duyên hải Bắc Trung bộ: Vùng CAQ á nhiệt đới chịu ảnh hưởng nhiệt đới

Duyên hải Bắc Trung bộ bao gồm các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế, trải dài tứ 19,48 đến 16,24 vĩ độ Bắc. Đặc điểm của vùng là nhiệt độ tăng dần từ bắc xuống nam. Nhiệt độ bình quân tháng thấp nhất trong năm (tháng 1) ở Thanh Hóa và Vinh là 17,4 và 17,90C, thấp hơn 180C là giới hạn trên của á nhiệt đới; các trị số này của Đồng Hới  (Quảng Bình) và Huế là 19 và 200C tương ứng, cao hơn ngưỡng 18 0C.

Các dẫn liệu trên cho thấy vùng CAQ Duyên hải Bắc Trung bộ vừa mang tính chất á nhiệt đới và nhiệt đới nhưng chịu ảnh hưởng của khí hậu á nhiệt đới nhiều hơn. Trong một vùng khí hậu lại phụ thuộc vào chênh lệch độ cao giữa vùng núi, vùng đồi và vùng ven biển, do vậy có nhiều lựa chọn cho CAQ. Vùng ven biển, vùng đồi và vùng núi có thể trồng CAQ có múi, nhãn, vải, đu đủ, mít…Một số vùng núi cao miền tây Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh  có thể trồng một số CAQ có độ lạnh thấp như mận, đào, hồng.

Vùng Duyên hải Nam Trung bộ - Vùng CAQ nhiệt đới.

Địa bàn này bao gồm các tỉnh, thành phố: Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa, trải dài từ 16,2 – 12,15 vĩ độ Bắc. Vùng duyên hải Nam Trung bộ đã thực sự thuộc vùng khí hậu nhiệt đới và càng vào Nam tính chất nhiệt đới thể hiện càng rõ nét. Tuy vậy, Thành phố Đà Nẵng, Quảng Nam đến Quảng Ngãi vẫn còn ít nhiều chịu ảnh hưởng của mùa đông phía Bắc và gió nóng miền Tây của đông Trường Sơn, chế độ mưa cũng thay đổi càng vào nam, tổng lượng mưa càng giảm, mùa ít mưa kéo dài.

Lựa chọn CAQ nên chọn CAQ nhiệt đới và nhóm cây có tính thích nghi rộng, có khả năng chịu hạn tốt. Nên chú ỳ khai thác vùng đất cát ven biển có mực nước ngầm nông để trồng xoài, chanh và một số CAQ khác.

Vùng Tây Nguyên – Vùng CAQ nhiệt đời chịu ảnh hưởng á nhiệt đới.

Tây Nguyên là vùng núi và cao nguyên rộng lớn ở Trung bộ thuộc sườn phía tây dãy Trường Sơn, bao gồm những khối núi lớn nối với nhau bằng những cao nguyên bằng phẳng thành bậc thềm hay lượn sóng thoải dần đến thung lũng sông Mêkông. Miền này bao gồm các tỉnh KonTum, Gia Lai, ĐăkLăk, Đăk Nông và Lâm Đồng.

Các dẫn liệu khí hậu cho thấy:

- Tây nguyên thuộc khí hậu nhiệt đới nhưng do ảnh hưởng của độ cao địa hình nên mát hơn nhiều so với Thành phố Hồ Chí Minh. Có nơi khí hậu còn mang tính á nhiệt đới như Đà Lạt, Pleiku.

 - Loại cây trồng thích hợp: nhiệt đới, á nhiệt đới thậm chí CAQ ôn đới chịu lạnh thấp. Cà phê, chè, cao su là những cây công nghiệp chiếm diện tích lớn của vùng. Tuy nhiên tính đa dạng của khí hậu còn cho phép lựa chọn nhiều loại CAQ cho miền này nhất là khu vực Gia Lai, Kontum nơi còn quĩ đất nông nghiệp khá. Đất thích hợp cho CAQ: Feralit đỏ, vàng; Feralit nâu đỏ, vàng mùn, đất xám/

Miền Đông Nam Bộ - Vùng CAQ nhiệt đới

Miền này bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Ninh Thuận và Bình Thuận, thuộc khí hậu nhiệt đới. Tuy nhiên nền nhiệt độ ở vùng đất đỏ trên các bậc thềm phù sa cổ ở độ cao 500-200 m có hạ chút ít từ 0,5 – 10C so với đồng bằng sông Cửu Long. Dao động nhiệt độ ngày đêm cũng lớn hơn.

Lượng mưa ở Đông Nam Bộ cũng lớn hơn ĐBSCL. Tuy nhiên Nam Trung Bộ có vùng Ninh Thuận và Bình Thuận lại ít mưa nhất là trung tâm khô hạn Phan Rang nơi có lượng mưa trung bình năm dưới 700 mm. Lựa chọn CAQ tối ưu cho vùng này là nhóm CAQ nhiệt đới, á nhiệt đới có tính thích ứng rộng. Riêng Ninh Thuận nên lựa chọn CAQ chịu hạn, chịu nhiệt cao, ưa nắng như: điều , nho, thanh long....

Vùng đồng bằng Nam Bộ - Vùng CAQ nhiệt đới.

          Đồng bằng Nam Bộ bao gồm Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Trà Vinh, Hậu Giang, An Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau. Miền này là châu thổ của sông Cửu Long, xưa là vịnh nay được phù sa của sông Mê Kông bồi đắp mà thành nên địa hình rất bằng phẳng.

          Khí hậu mang tính nhiệt đới với nền nhiệt độ cao, hầu như  không thay đổi trong năm. Nhiệt độ trung bình năm 26,5 – 27 0C nhiệt độ thấp nhất (T1, T12) là 25,2- 25,70C. Tổng lượng mưa khá cao 1604 – 2360mm. Những yếu tố khí hậu đó tạo nên những thuận lợi cơ bản cho sản xuất nông nghiệp nói chung và CAQ nhiệt đới nói riêng. Thực tế, đồng bằng sông Cửu Long đang là vùng dẫn đầu cả nước về cây ăn quả nhiệt đới.

 

                                                                                   Theo "Những kinh nghiệm hay trong nghề làm vườn" 

Gửi ý kiến của bạn


Tin tức mới

Liên kết website

Video Clip

Thông tin tiện ích

Quảng cáo phải 2 Công ty phượng hoàng

Thăm dò ý kiến

Bạn đánh giá như thế nào về hoạt động của Hội Làm vườn Việt Nam
Hoạt động có hiệu quả
Hoạt động không hiệu quả
Không có ý kiến
 
Danh bạ điện thoại Hỏi đáp Văn bản Liên hệ

FaceBook

Thống kê truy cập

  • Trực tuyến: 39
  • Lượt xem theo ngày: 4701
  • Lượt xem theo tháng: 27678
  • Tổng truy cập: 2692334