El Niño được dự báo duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, khiến nguy cơ hạn hán, thiếu nước gia tăng tại Đắk Lắk. Trước nguy cơ hàng chục nghìn ha cây trồng bị ảnh hưởng, tỉnh đang tập trung rà soát nguồn nước, xây dựng phương án điều tiết và triển khai các giải pháp ứng phó từ sớm, không để bị động khi mùa khô bước vào cao điểm.

Nguồn nước suy giảm, nguy cơ hạn hán gia tăng

Chiều 18/10, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp trực tuyến với 68 xã, phường phía Tây nhằm đánh giá tình hình nguồn nước, triển khai các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước trong mùa khô 2026–2027.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong số 253 hồ chứa do Công ty TNHH MTV Quản lý công trình thủy lợi Đắk Lắk quản lý, mới có 130 hồ đạt mực nước dâng bình thường, chiếm khoảng 51%. Trong khi đó, cùng thời điểm những năm trước, tỷ lệ này đạt khoảng 64%. Đáng chú ý, 20 hồ hiện có dung tích dưới 50%, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chủ động tích trữ, điều tiết và sử dụng nước hợp lý.

Người dân khoan giếng tìm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, trong bối cảnh nguy cơ hạn hán, thiếu nước tại Đắk Lắk ngày càng gia tăng.

Tại các lưu vực sông, dòng chảy nhiều nơi thấp hơn trung bình nhiều năm. Đặc biệt, dự báo từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, lượng mưa khu vực phía Tây tỉnh có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10–30%; khu vực phía Đông thấp hơn 20–40%. Tình trạng ít mưa được dự báo tiếp diễn trong những tháng đầu năm 2027.

Đáng lo ngại, hiện tượng El Niño có khả năng đạt cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 10–12/2026, với xác suất dự báo lên tới 98%. Đây là yếu tố làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Nắng hạn kéo dài, nông dân phải căng mình bơm tưới, tìm mọi cách giữ nước để cứu cây trồng trước nguy cơ thiếu nước mùa khô.

Theo kịch bản dự báo, vụ đông xuân 2026–2027, khu vực phía Tây tỉnh có khoảng 68.000–100.000ha cây trồng có nguy cơ bị ảnh hưởng do thiếu nước; khu vực phía Đông khoảng 1.000–2.500ha. Sang vụ hè thu năm 2027, diện tích có khả năng bị ảnh hưởng tại phía Tây ước khoảng 24.000–35.000ha, trong khi phía Đông có thể lên tới 20.000–40.000ha.

Không chỉ sản xuất nông nghiệp chịu sức ép, nguồn nước sinh hoạt cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Toàn tỉnh đã ghi nhận 15 xã thiếu nước cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến 2.131 hộ dân. Riêng 12 công trình cấp nước nông thôn bị suy kiệt nguồn nước, phải cấp nước luân phiên theo giờ hoặc ngày, tác động đến hơn 3.400 hộ. Dự báo sơ bộ cho thấy khoảng 42.275 hộ dân trên địa bàn tỉnh có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu nước trong mùa khô tới.

Không để thiếu nước trở thành điểm nghẽn sản xuất

Thực tế mùa khô năm 2026 đã cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với công tác điều tiết nguồn nước. Tại khu vực phía Tây, 15 công trình thủy lợi phải triển khai chống hạn, với tổng diện tích khoảng 908ha. Ở phía Đông, các đơn vị quản lý thủy nông đã tổ chức bơm chống hạn cho 3.750ha, với kinh phí gần 1,97 tỷ đồng. Toàn tỉnh cũng ghi nhận 103ha lúa vụ hè thu tại xã Ea Kar bị thiệt hại trên 70% do hạn hán.

Ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk phát biểu.

Ông Nguyễn Gia Phong, một nông dân trồng cà phê tại khu vực phía Tây tỉnh, chia sẻ: “Vào mùa khô, cây cà phê và nhiều loại cây trồng lâu năm đều cần nước để duy trì sinh trưởng, nhất là giai đoạn nuôi quả. Nếu nguồn nước thiếu hụt kéo dài, chi phí bơm tưới tăng nhưng cây vẫn khó phát triển tốt. Người dân mong các hồ chứa, công trình thủy lợi được điều tiết hợp lý và có phương án hỗ trợ những vùng thường xuyên thiếu nước”.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, nhiệm vụ trọng tâm là theo dõi sát diễn biến thời tiết, rà soát khả năng cấp nước của từng công trình và xác định cụ thể diện tích không bảo đảm nguồn tưới. Những khu vực có nguy cơ thiếu nước cần chủ động điều chỉnh thời vụ, cơ cấu cây trồng; kiên quyết hạn chế xuống giống khi chưa xác định được khả năng đáp ứng nguồn nước.

Tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-UBND ngày 8/10/2026, yêu cầu các địa phương chủ động triển khai giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước và các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Niño trong mùa khô 2026–2027. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân, bệnh viện, trường học và hộ nghèo; tiếp đến là chăn nuôi, các ngành sản xuất thiết yếu và cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, nhấn mạnh yêu cầu các địa phương không chủ quan trước nguy cơ hạn hán, phải xây dựng phương án ứng phó sát thực tế từng địa bàn, từng công trình và vùng sản xuất. Công tác điều tiết nước cần được chuẩn bị từ sớm, gắn trách nhiệm của chính quyền cơ sở với đơn vị quản lý thủy lợi, đồng thời chủ động phương án cấp nước sinh hoạt cho những khu vực có nguy cơ thiếu nước.

Ruộng đồng khô cằn vì thiếu nước, phản ánh những thách thức đối với sản xuất nông nghiệp khi mùa khô đến gần.

Về giải pháp lâu dài, ngành nông nghiệp và các địa phương cần đẩy mạnh nạo vét, sửa chữa kênh mương; tăng khả năng tích trữ nước tại hồ, ao và các công trình nhỏ; phát triển tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, nhất là đối với cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao. Cùng với đó, việc bảo vệ rừng đầu nguồn, nâng cao hiệu quả quản lý công trình thủy lợi và chuyển đổi cây trồng tại vùng thường xuyên thiếu nước cần được triển khai đồng bộ.

Trong bối cảnh El Niño có thể khiến mùa khô năm 2026–2027 diễn biến khắc nghiệt, yêu cầu đặt ra với Đắk Lắk không chỉ là xử lý những điểm thiếu nước trước mắt, mà còn phải chủ động cân đối nguồn nước, tổ chức sản xuất phù hợp và bảo đảm sinh kế cho người dân. Chủ động từ sớm, điều hành sát thực tế và sử dụng nước tiết kiệm sẽ là những yếu tố quyết định hiệu quả phòng, chống hạn trong thời gian tới./.

Nguồn: DƯƠNG HÙNG/kinhtenongthon.vn