Sở hữu đàn trâu, bò hơn 454.900 con, thuộc nhóm địa phương có quy mô đại gia súc lớn nhất Tây Nguyên, nhưng ngành chăn nuôi bò thịt của Đắk Lắk vẫn loay hoay trong vòng xoáy nhỏ lẻ, giá trị gia tăng thấp.

Tại tọa đàm “Giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả chăn nuôi bò thịt trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” diễn ra ngày 8/5, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và nông dân đã cùng “mổ xẻ” những nút thắt kéo dài nhiều năm; đồng thời đề xuất hàng loạt giải pháp nhằm đưa ngành bò thịt của tỉnh chuyển từ “tiềm năng lớn” sang “giá trị cao”.

Đánh thức “mỏ vàng” bò thịt Đắk Lắk

Đoàn công tác, nông dân tham quan thực tế mô hình chăn nuôi bò thịt ứng dụng cải tạo giống tại hộ gia đình ông Đỗ Văn Bạch, xã Tuy An Nam.

Theo ngành Nông nghiệp Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có tổng đàn gia súc, gia cầm hơn 23,6 triệu con, trong đó đàn trâu, bò đạt khoảng 454.900 con, giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu phát triển đại gia súc. Tuy nhiên, hơn 55% số hộ vẫn chăn nuôi quy mô nhỏ từ 1–5 con/hộ, hình thức bán chăn thả còn phổ biến, khiến năng suất thấp, khó kiểm soát dịch bệnh và khó hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Không chỉ đối mặt với áp lực giá thức ăn, dịch bệnh và thời tiết cực đoan, ngành bò thịt Đắk Lắk còn tồn tại hàng loạt “điểm nghẽn” kéo dài như giống chưa đồng bộ, thụ tinh nhân tạo chưa phổ biến, tinh bò chất lượng cao chưa được khai thác hiệu quả và thiếu liên kết tiêu thụ ổn định. Đây được xem là nguyên nhân khiến ngành bò thịt của tỉnh có tiềm năng nhưng chưa tạo được giá trị cao.

Ông Đinh Văn Đang, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk phát biểu

Ông Đinh Văn Đang, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk nhận định, Đắk Lắk có nhiều lợi thế về quỹ đất, nguồn thức ăn và quy mô đàn gia súc lớn nhất khu vực Tây Nguyên. Tuy nhiên, nếu vẫn duy trì phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ thì giá trị mang lại sẽ rất thấp. “Đã đến lúc phải thay đổi tư duy phát triển chăn nuôi bò thịt theo hướng chất lượng cao, liên kết chuỗi và ứng dụng mạnh mẽ khoa học kỹ thuật. Trong đó, cải tạo giống bằng tinh bò chất lượng cao là giải pháp mang tính đột phá”, ông Đang nhấn mạnh.

Theo thống kê, giai đoạn 2020–2025, toàn tỉnh sử dụng hơn 141.000 liều tinh bò phục vụ thụ tinh nhân tạo. Đáng chú ý, giống bò BBB chiếm hơn 65% tổng lượng tinh sử dụng, cho thấy xu hướng chuyển dịch sang các giống bò chất lượng cao.

Tuy nhiên, nghịch lý là số lượng tinh bò sử dụng lại giảm mạnh theo từng năm, từ hơn 36.000 liều năm 2020 xuống chỉ còn hơn 10.600 liều năm 2025.

Theo đánh giá của ngành chuyên môn, điều này phản ánh khoảng trống lớn trong khâu tổ chức thị trường và hoạt động khuyến nông. Nhiều nơi mới dừng ở tập huấn kỹ thuật, chưa thực sự kích thích nhu cầu sử dụng giống chất lượng cao hay xây dựng mạng lưới dịch vụ dẫn tinh hiệu quả tại cơ sở.

Từ chăn nuôi nhỏ lẻ đến cuộc đua nâng chất đàn bò

Tại xã Tuy An Nam – một trong những địa phương có đàn bò lớn của tỉnh với gần 4.900 con, việc cải tạo đàn bò đang được xem là nhiệm vụ cấp thiết.

Ông Nguyễn Hoài Long, Phó Chủ tịch UBND xã Tuy An Nam cho biết, bò lai hiện chiếm hơn 95% tổng đàn, song hình thức nuôi vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, tận dụng, bán chăn thả nên tốc độ sinh trưởng chậm, thời gian nuôi kéo dài và tỷ lệ thịt chưa cao.

Đông đảo cán bộ, chuyên gia và nông dân tham dự tọa đàm tìm giải pháp nâng chất ngành bò thịt Đắk Lắk

“Muốn nâng giá trị ngành bò thịt thì phải chuyển từ chăn nuôi truyền thống sang sản xuất hàng hóa. Địa phương đang định hướng phát triển các tổ hợp tác, liên kết chuỗi và mở rộng ứng dụng thụ tinh nhân tạo bằng tinh phân ly giới tính để nâng cao chất lượng đàn bò”, ông Long nói.

Địa phương cũng kiến nghị tỉnh sớm triển khai chính sách hỗ trợ tinh bò chất lượng cao theo Nghị định 106/2024/NĐ-CP; hỗ trợ xây dựng mô hình bò thịt thâm canh, chăn nuôi tuần hoàn và đào tạo đội ngũ dẫn tinh viên cơ sở.

Là người trực tiếp hưởng lợi từ việc cải tạo giống, ông Đỗ Văn Bạch, nông dân nuôi bò ở xã Tuy An Nam cho biết trước đây gia đình chủ yếu nuôi bò vàng địa phương, con nhỏ, tăng trọng chậm và bán không được giá. “Từ khi làm thụ tinh nhân tạo với giống BBB, Brahman thì bò lớn nhanh hơn, con to hơn, bán được giá cao hơn hẳn. Mới đây tôi bán hai con bê lai được gần 95 triệu đồng. So với trước kia khác biệt rất rõ”, ông Bạch chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Tiết, Giám đốc HTX Xuân Sơn Bắc nêu ý kiến về khó khăn trong cải tạo đàn bò và tiêu thụ sản phẩm tại tọa đàm

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Tiết, Giám đốc HTX Xuân Sơn Bắc cho rằng, ngoài cải tạo giống, điều người dân lo nhất hiện nay vẫn là đầu ra và khâu thú y sinh sản. “Nếu không có liên kết tiêu thụ ổn định thì người dân khó mạnh dạn đầu tư lớn. Nhà nước cần hỗ trợ thêm khâu thú y, kỹ thuật chăm sóc bò mẹ và bê con để giảm tỷ lệ chết, đồng thời kết nối doanh nghiệp tham gia bao tiêu sản phẩm”, ông Tiết đề xuất.

Trước băn khoăn của nhiều hộ chăn nuôi về việc bò sinh toàn bê cái, ông Trương Ngọc Đồng, thôn Phú Thạnh, xã Tuy An Nam cho biết, gia đình ông nuôi 2 bò cái sinh sản nhưng nhiều năm liền đều đẻ bê cái, khiến hiệu quả kinh tế chưa cao. Theo ông Đồng, bê đực thường có giá bán tốt hơn nên người dân rất mong tìm được phương pháp phối giống để tăng khả năng sinh bê đực.

Ông Trương Ngọc Đồng, thôn Phú Thạnh, xã Tuy An Nam - người chăn nuôi kiến nghị mở rộng hỗ trợ thụ tinh nhân tạo, nâng hiệu quả đàn bò sinh sản

Các cán bộ thú y cho rằng, giới tính bê con phụ thuộc vào tinh trùng mang nhiễm sắc thể X hoặc Y của bò đực. Hiện nay, một số cơ sở đã áp dụng kỹ thuật tinh phân ly giới tính, giúp tăng tỷ lệ sinh bê đực hoặc bê cái theo nhu cầu, tuy nhiên, chi phí cao hơn phối giống thông thường và cần thực hiện đúng kỹ thuật để đạt hiệu quả.

Tại tọa đàm, nhiều nông dân cũng bày tỏ mong muốn được tiếp cận kỹ thuật thụ tinh nhân tạo bằng tinh phân ly giới tính để chủ động sinh bê đực, nâng hiệu quả kinh tế.

Theo ông Nguyễn Văn Lâm, Chi cục phó Chi Chăn nuôi và Thú y Đắk Lắk, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục tái cơ cấu ngành chăn nuôi theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại, an toàn sinh học và thân thiện môi trường. “Tỉnh sẽ đẩy mạnh cải tạo chất lượng đàn giống, phát triển các giống vật nuôi năng suất cao, hình thành chuỗi chăn nuôi – giết mổ – chế biến khép kín; đồng thời khuyến khích mô hình chăn nuôi tuần hoàn, giảm phát thải và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm”, ông Lâm cho biết.

Cùng với đó, tỉnh sẽ tăng cường năng lực thú y cơ sở, kiểm soát dịch bệnh, phát triển vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tại chỗ và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu.

Giới chuyên môn nhận định, với quy mô đàn bò lớn cùng lợi thế đất đai, nếu triển khai đồng bộ các giải pháp về giống, khoa học kỹ thuật và liên kết chuỗi, Đắk Lắk hoàn toàn có thể trở thành trung tâm bò thịt chất lượng cao của khu vực Tây Nguyên./.

Nguồn: DƯƠNG HÙNG/Kinhtenongthon.vn