Mỗi độ Xuân về, khi cái lạnh rút dần lên lưng núi, khi sương sớm mỏng như một tấm khăn voan phủ trên những mái nhà quê, khu vườn nhỏ sau nhà lại âm thầm thức giấc. Không có tiếng khởi công, không có lời hô hào, chỉ có bước chân chậm rãi của người cao tuổi ra thăm vườn từ tinh mơ.

Có người mang theo chiếc cuốc cán đã mòn bóng, có người xách bình tưới cũ, có người chỉ đứng yên, lặng nhìn đất, nhìn cây, rồi khẽ gật đầu như chào một người bạn lâu năm.

Với người cao tuổi, làm vườn không phải để tính chuyện hơn thua, được mất. Khu vườn là nơi giữ nhịp sống. Sau cả một đời bươn chải, nơi đây giúp người cao tuổi học lại cách đi chậm, nghe kỹ và làm ít hơn nhưng sâu hơn. Mỗi luống rau, mỗi gốc cây là một mối quan hệ bền bỉ, không cần thúc ép, không cần khoe khoang. Cây lớn theo cách của cây, người già sống theo nhịp của mình.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan thăm mô hình trồng sâm tại Tả Lèng (Lai Châu). Ảnh: Anh Sơn

Người cao tuổi làm vườn ít nói về kỹ thuật. Họ chỉ bảo nhau những điều rất đời thường. Đất phải tơi thì rễ mới thở được. Nước nhiều quá thì cây úng, ít quá thì cây khát. Sâu nhiều không phải vì sâu ác, mà vì vườn mất cân bằng. Những câu nói nghe qua tưởng như rất thường, nhưng đó là kết tinh của cả một đời quan sát, va vấp và chiêm nghiệm. Đất, với người cao tuổi, cũng như con người, cần được lắng nghe hơn là bị điều khiển.

Mùa Xuân trong khu vườn của người cao tuổi đến rất chậm. Nó bắt đầu từ mầm non đội đất lên sau một mùa đông dài, từ mùi đất ẩm khi mặt luống được xới nhẹ, từ tiếng chim quay lại tìm cành trú ngụ. Người làm vườn cao tuổi không giục cây lớn nhanh. Họ hiểu rằng có những thứ phải đi qua đủ rét, đủ khô, đủ chờ đợi thì mới vững. Cũng như con người, không ai lớn lên nếu chưa từng trải qua những mùa đông của riêng mình.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan luôn dành thời gian để trò chuyện, lắng nghe ý kiến, kiến nghị và cả tâm tư, tình cảm của người cao tuổi, trong đó có người cao tuổi đam mê làm vườn. Ảnh: NCT

Làm vườn bền vững, với người cao tuổi, không phải là khẩu hiệu. Đó là thói quen sống. Là tưới vừa tay, bón vừa đủ, chừa lại một góc cho cỏ mọc, giữ lại vài bông hoa cho ong về. Họ không cố làm khu vườn thật “đẹp”, mà để khu vườn được “sống”. Ở đó có lá vàng rơi, có côn trùng, có giun đất, có cả những khiếm khuyết rất tự nhiên, như chính đời sống con người.

Trong khu vườn ấy, người già cũng học cách chấp nhận. Có vụ trúng, có vụ thất. Có cây hợp đất, có cây không qua nổi mùa mưa. Không trách trời, không oán đất. Họ chỉ lặng lẽ điều chỉnh: đổi chỗ trồng, thay thời điểm gieo, hoặc đơn giản là chờ thêm một mùa nữa. Cách người cao tuổi đối diện với khu vườn cũng giống như cách họ đối diện với đời - bình thản, không cực đoan, không vội vàng.

Sau khi nghỉ chế độ, PGS.TS. Lê Quốc Doanh (nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) được tín nhiệm bầu giữ chức vụ Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam, cùng lãnh đạo Hội củng cố tổ chức và thúc đẩy phong trào phát triển kinh tế VAC. Trong ảnh: Chủ tịch Lê Quốc Doanh thăm mô hình trồng sầu riêng ở xã Ea Knuếc (Đắk Lắk). Ảnh: Minh Thuận

Nhìn người cao tuổi làm vườn, ta chợt hiểu phát triển không nhất thiết phải nhanh. Quan trọng hơn là đừng làm đứt gãy. Cây đang hồi sức thì đừng bứng lên vì nôn nóng. Đất đang nghỉ thì đừng bắt nó sinh thêm. Con người cũng vậy. Mỗi giai đoạn đời có một vai trò, một nhịp đi riêng. Nếu biết thuận theo, mọi thứ sẽ nhẹ hơn, bền hơn.

Người cao tuổi phường Thới Long (Cần Thơ) trao đổi kinh nghiệm trồng na Thái, phát triển kinh tế gia đình. Ảnh: BCT

Mùa Xuân vì thế không chỉ nằm ở hoa nở hay lá non, mà nằm trong cách con người đối xử với đất, với cây và với chính mình. Người cao tuổi làm vườn không để lại những công trình lớn, nhưng để lại một cách sống: sống vừa đủ, sống hài hòa, sống không làm tổn thương những gì đang nuôi dưỡng mình.

Giữa những biến động nhanh và gấp của đời sống hôm nay, hình ảnh người cao tuổi thong thả làm vườn giống như một nốt lặng cần thiết. Một lời nhắc rất khẽ hãy bắt đầu từ những điều nhỏ, giữ gìn những gì đang có, và để sự phát triển diễn ra theo nhịp tự nhiên của nó.

Mùa Xuân, suy cho cùng, không chỉ là mùa của đất trời, mà là mùa của sự thấu hiểu, của nhẫn nại và của lòng bao dung, bắt đầu từ khu vườn nhỏ sau nhà, và lan dần vào cách con người đối đãi với nhau.

Nguồn: LÊ MINH HOAN/Kinhtenongthon.vn