Sáng 7/1, Hội Làm vườn Việt Nam tổ chức Hội thảo tham vấn kết quả triển khai dự án “Hỗ trợ kinh tế vườn tuần hoàn thích ứng biến đổi khí hậu tại miền Bắc Việt Nam”, lấy ý kiến đóng của các cơ quan quản lý nhà nước và các nhà khoa học đối với các nghiên cứu khoa học về kinh tế VAC thích ứng biến đổi khí hậu.

PGS.TS. Lê Quốc Doanh, Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; ông Yubak Dhoj, chuyên gia cao cấp của FAO; ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế; ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, chủ trì hội thảo.

Ông Lê Quốc Doanh, Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Tùng Đinh.

Theo Chủ tịch Lê Quốc Doanh, Hội Làm vườn Việt Nam được Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hợp quốc (FAO) giao chủ trì thực hiện Dự án “Hỗ trợ kinh tế vườn tuần hoàn thích ứng biến đổi khí hậu tại miền Bắc Việt Nam”.

Dự án nhằm tăng cường khả năng thích ứng biến đổi khí hậu tại 9 tỉnh, thành miền Bắc, được khởi động vào ngày 1/8/2025.

5 vấn đề đạt kết quả ban đầu

Ông Lê Quốc Doanh nhấn mạnh, sau 5 tháng triển khai, một số nội dung của dự án được thực hiện đã có kết quả. Hội thảo hôm nay sẽ xem xét, đánh giá và ghi nhận các ý kiến đóng góp đến các vấn đề đang được triển khai của dự án. Hiện đã có 5 vấn đề đạt kết quả ban đầu, gồm:  Đánh giá hiện trạng hệ sinh thái VAC tại các địa bàn nghiên cứu, làm rõ vai trò hỗ trợ của hệ thống khuyến nông, đặc biệt là khuyến nông cộng đồng và kinh tế vườn ở cơ sở.  Khảo sát mức độ phát triển của hợp tác xã và chuỗi giá trị sản phẩm VAC đối với các sản phẩm kinh tế vườn tuần hoàn.  Báo cáo về vai trò nòng cốt của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế VAC tại miền Bắc. Nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu và tính dễ bị tổn thương của mô hình VAC ở khu vực phía Bắc. Đánh giá hệ thống khuyến nông hiện nay, đưa ra các khuyến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả dịch vụ khuyến nông trong hỗ trợ phát triển VAC bền vững.

Hai sản phẩm còn lại gồm:  “Sổ tay hướng dẫn về kinh tế vườn tuần hoàn cho các tỉnh phía Bắc” và “Tài liệu hỗ trợ xây dựng chuỗi giá trị cho kinh tế vườn”. Đây là tài liệu sẽ được dùng để tập huấn, hướng dẫn cho cơ sở thông qua hệ thống khuyến nông cũng như hệ thống Hội Làm vườn địa phương.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh nói về vai trò của khuyến nông cơ sở với việc lan tỏa kết quả của dự án. Ảnh: Tùng Đinh.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết, đơn vị vừa đồng hành, vừa sẵn sàng đưa các kết quả của dự án vào thực tiễn. “Chúng tôi đánh giá cao 5 kết quả ban đầu của dự án và mong muốn không dừng lại ở các báo cáo mà cần sớm tổng hợp, hoàn thiện, chuyển thành các tài liệu tập huấn, chuyển giao mà cụ thể ở đây là các sổ tay”, ông Thanh nói.

Theo ông Thanh, sổ tay rất cần thiết đối với các lực lượng cán bộ cấp xã, đặc biệt là trong chiến lược phát triển khuyến nông giai đoạn tới, ngoài các khuyến nông viên chính thức còn có các cán bộ khuyến nông mở rộng, đến từ các viện trường hoặc hiệp hội tại địa phương.

Phát huy thế mạnh của VAC

Ông Yubak Dhoj, chuyên gia cao cấp của FAO, Tư vấn trưởng kỹ thuật của dự án cho biết, dự án này sẽ vừa phát huy các thế mạnh của mô hình VAC (vườn - ao -  chuồng) truyền thống, tận dụng được các tri thức bản địa, vừa ứng dụng được các tiến bộ để nâng cấp hiệu quả của mô hình VAC.

Ông Yubak Dhoj, chuyên gia cao cấp của FAO chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Tùng Đinh.

Theo ông Yubak, với sự chung tay của nhiều đối tác, dự án này sẽ góp phần giúp nông nghiệp Việt Nam, trong đó chủ đạo là lĩnh vực làm vườn phát triển mạnh mẽ hơn, tuần hơn hơn.

“Trong dự án này, cũng như các dự án khác của FAO, sẽ có 4 trụ cột chính là cải thiện sản xuất, cải thiện dinh dưỡng, cải thiện môi trường và cải thiện đời sống cho các đối tượng tham gia”, ông Yubak khẳng định.

Chuyên gia này khẳng định: “VAC không chỉ nâng cao thu nhập, nâng cao sinh kế mà còn gắn với các hoạt động du lịch, phát triển sinh thái, văn hóa. Do đó, chúng ta phải triển khai dự án như thế nào để đảm bảo được các tiêu chí về kinh tế, văn hóa và bền vững về môi trường thì mới có thể mở rộng quy mô”.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế cho rằng, kinh tế vườn, đặc biệt là hệ thống VAC, chính là biểu hiện sinh động và thực tiễn nhất của nông nghiệp tuần hoàn ở cấp hộ gia đình.

Ông cũng đưa ra 4 định hướng cho giai đoạn tiếp theo của dự án. Thứ nhất, hình thành và phát triển các hệ sinh thái VAC tuần hoàn theo vùng, thay thế mô hình VAC đơn lẻ, bảo đảm liên kết đồng bộ giữa kỹ thuật sản xuất, thị trường tiêu thụ và dịch vụ khuyến nông.

Thứ hai, tái định vị vai trò của hệ thống khuyến nông và khuyến nông cộng đồng theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Thứ ba, tích hợp hiệu quả các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu vào thiết kế và vận hành mô hình VAC, đặc biệt tại các khu vực dễ bị tổn thương, nhằm nâng cao tính bền vững và khả năng chống chịu.

Thứ tư, phát triển kinh tế vườn tuần hoàn trở thành một lựa chọn sinh kế hấp dẫn, bền vững cho thế hệ trẻ, gắn với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm và kinh tế tri thức.

Nhiều chuyên gia phát biểu tại Hội thảo cho rằng, phát triển kinh tế vườn là hoạt động để thích ứng biến đổi khí hậu. Trồng cây lâu năm, vườn cây dài ngày là hoạt động để tạo ra chất hữu cơ cũng là để thích ứng với biến đổi khí hậu… Kinh tế vườn chủ yếu phát triển ở các vùng miền núi phía Bắc, vùng ven biển, do vậy, rất cần có sự hỗ trợ kinh phí của Nhà nước. Kinh tế vườn giúp giảm thiểu thiên tai, sạt lở đất, bởi kinh tế vườn là trồng cây dài ngày, giúp giảm phát thải khí nhà kính.

Phát biểu kết luận Hội thảo, ông Lê Quốc Doanh cảm ơn Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp quốc (FAO), các Cục, Vụ, Viện đã tạo điều kiện cho Hội Làm vườn Việt Nam thực hiện Dự án và các nhà khoa học đã có những ý kiến đóng góp vào những kết quả nghiên cứu ban đầu của Dự án.

Nguồn: NGỌC THUỶ/Tạp chí KTNT