Sơ chế chanh leo phục vụ nhu cầu xuất khẩu. 

Hàng loạt thị trường cập nhật tiêu chuẩn, gia tăng yêu cầu tuân thủ

Theo thông tin tổng hợp của Văn phòng SPS Việt Nam thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1-15/10/2026, các thành viên WTO công bố 58 thông báo SPS, gồm 28 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 30 thông báo đã có hiệu lực. Nội dung tập trung vào nhiều nhóm hàng nông sản, thực phẩm, thủy sản, sản phẩm có nguồn gốc động vật và thức ăn chăn nuôi.

Một trong những thông tin đáng chú ý đối với doanh nghiệp Việt Nam là biện pháp khẩn cấp tạm thời của Philippines về nhập khẩu động vật, sản phẩm và phụ phẩm động vật có nguy cơ cao mắc bệnh lở mồm long móng từ một số quốc gia, trong đó có Việt Nam. Biện pháp có hiệu lực từ ngày 19/9/2026, đồng thời vẫn cho phép nhập khẩu một số sản phẩm đã qua xử lý nếu đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thú y.

Với các doanh nghiệp kinh doanh nhóm hàng liên quan, việc xác định chính xác phạm vi hạn chế và điều kiện nhập khẩu là bước cần thiết trước khi ký kết hợp đồng hoặc tổ chức giao hàng. Đặc biệt, doanh nghiệp cần kiểm tra loại sản phẩm, phương pháp xử lý và hồ sơ kiểm dịch theo quy định chính thức, tránh mặc định mọi sản phẩm có nguồn gốc động vật đều chịu cùng một chế độ quản lý.

Đối với ngành rau quả, kim ngạch xuất khẩu 9 tháng của năm 2026 đạt 7,345 tỷ USD, tăng 19,9% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Canada đang lấy ý kiến đối với hai dự thảo liên quan đến giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên một số loại trái cây.

Cụ thể, thông báo G/SPS/N/CAN/1650 đề xuất mức dư lượng tối đa đối với hoạt chất Cyprodinil là 4,0 ppm trên quả na và 2,0 ppm đối với nhóm trái cây nhiệt đới, cận nhiệt đới có quả nhỏ, vỏ không ăn được.

Với thông báo G/SPS/N/CAN/1649, Canada đề xuất mức Fludioxonil là 20 ppm đối với quả na và nhóm trái cây nêu trên, cùng mức 4,0 ppm đối với chuối. Các sản phẩm thuộc nhóm trái cây mã 24A có nhiều mặt hàng Việt Nam xuất khẩu như vải, nhãn, chôm chôm và chanh leo. Hạn góp ý đối với cả hai dự thảo là ngày 13/12/2026.

Tại Hoa Kỳ, các thông báo đề cập đến việc điều chỉnh biện pháp kiểm soát bệnh gỉ trắng hoa cúc và sửa đổi điều kiện nhập khẩu đối với một số loại cành giâm, cây cúc nuôi cấy mô và hoa cắt cành. Đây là nhóm thông tin cần được các đơn vị sản xuất, kinh doanh hoa và cây giống theo dõi để xác định yêu cầu kiểm dịch tương ứng với từng loại hàng hóa.

Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, Hoa Kỳ quy định mức dư lượng tối đa 0,06 ppm đối với muối natri thuộc hoạt chất acifluorfen trên củ cải đường lấy củ. Nước này cũng cho phép sử dụng men nướng bánh mì bất hoạt vitamin D2 làm nguồn bổ sung vitamin D2 trong một số nhóm thực phẩm. Các quy định về dư lượng và thành phần sản phẩm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng công thức, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu.

Liên minh châu Âu (EU) cũng công bố 11 thông báo liên quan đến cấp phép và gia hạn cấp phép phụ gia thức ăn chăn nuôi. Danh mục được đề cập gồm các chế phẩm từ hồi, vitamin K3, L-cysteine hydrochloride monohydrate, tocopherol, tinh dầu thực vật và một số phụ gia khác. Một dự thảo còn đề xuất rút các phụ gia chiết xuất từ hồi khỏi thị trường đối với những loài động vật không thuộc phạm vi được cấp phép.

Với nhóm hàng này, doanh nghiệp cần đối chiếu cụ thể loại phụ gia, mục đích sử dụng và nhóm động vật được phép sử dụng theo từng văn bản. Việc một phụ gia được cấp phép cho một nhóm vật nuôi không đồng nghĩa có thể sử dụng cho mọi đối tượng hoặc mọi loại thức ăn chăn nuôi.

Ở Campuchia, các thông báo liên quan đến quy định kiểm soát chất lượng và an toàn cá, sản phẩm thủy sản, cùng Luật Thủy sản, đề cập đến nhiều nội dung như vệ sinh, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng thuốc thú y, hóa chất và chất gây ô nhiễm. Các yêu cầu về hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP) cũng được đề cập trong hoạt động sản xuất, chế biến và xuất nhập khẩu thủy sản.

Trong khi đó, Ukraine đưa ra các dự thảo về dung môi chiết xuất trong sản xuất thực phẩm, yêu cầu đối với sữa và sản phẩm sữa, cũng như giới hạn ô nhiễm phóng xạ trong thực phẩm, đồ uống và thức ăn chăn nuôi khi xảy ra sự cố hạt nhân hoặc phóng xạ.

Thổ Nhĩ Kỳ ban hành quy trình hun trùng, khử trùng đối với thực vật và sản phẩm thực vật nhập khẩu, trong đó yêu cầu khai báo thông tin xử lý trên giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và tài liệu liên quan. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Nước này đồng thời ban hành quy định về hương liệu thực phẩm, bao gồm điều kiện sử dụng, ghi nhãn và sản xuất hương liệu khói; các cơ sở kinh doanh thực phẩm phải tuân thủ chậm nhất đến ngày 31/12/2026.

Ở lĩnh vực thủy sản, kim ngạch xuất khẩu trong 9 tháng đạt 9,172 tỷ USD, tăng 12,3%. Tại Ai Cập, dự thảo Tiêu chuẩn ES 3495 đưa ra các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và phương pháp thử nghiệm đối với cá đông lạnh nhanh dạng thanh, miếng và phi lê tẩm bột hoặc phủ bột nhào, trên cơ sở Tiêu chuẩn Codex CXS 166-1989.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tháng 9/2026 ước đạt 1,17 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,17 tỷ USD.

Theo Nghị định số 209/2026, Ai Cập cũng dành thời gian chuyển tiếp 6 tháng để nhà sản xuất và nhập khẩu đáp ứng Tiêu chuẩn ES 804 đối với cá ngừ, cá ngừ vằn đóng hộp và Tiêu chuẩn ES 1725 đối với cá muối. Hai tiêu chuẩn này tương ứng với Codex CXS 70-1981 và các yêu cầu liên quan. Hạn gửi ý kiến đối với những thông báo của Ai Cập là ngày 6/12/2026.

Những diễn biến trên cho thấy phạm vi điều chỉnh của các biện pháp SPS không chỉ giới hạn ở chất lượng thành phẩm, mà còn liên quan đến nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, xử lý kiểm dịch, thành phần, ghi nhãn và hồ sơ chứng nhận. Doanh nghiệp vì vậy cần xác định đúng thị trường đích và chủng loại hàng hóa trước khi đánh giá nghĩa vụ tuân thủ, thay vì áp dụng một bộ tiêu chuẩn chung cho tất cả thị trường.

Doanh nghiệp chủ động rà soát các quy định và duy trì hoạt động xuất khẩu

Văn phòng SPS Việt Nam cho biết, nội dung chi tiết của các thông báo gốc được đăng tải trên cổng thông tin www.spsvietnam.gov.vn. Văn phòng đề nghị các cơ quan, đơn vị và hiệp hội nghiên cứu, gửi ý kiến góp ý bằng tiếng Anh và tiếng Việt (nếu có) trước thời hạn của từng thông báo 3 ngày để tổng hợp, gửi quốc gia đăng thông báo.

Với 58 thông báo được công bố trong nửa đầu tháng 10/2026, doanh nghiệp cần ưu tiên rà soát những quy định có liên quan trực tiếp đến sản phẩm của mình, đồng thời phân biệt rõ dự thảo lấy ý kiến với quy định đã ban hành. Đây là cơ sở để chủ động cập nhật yêu cầu của thị trường và chuẩn bị hồ sơ phù hợp với quy định áp dụng.

Đối với các dự thảo, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng có thể nghiên cứu tác động dự kiến, đánh giá khả năng đáp ứng và xem xét gửi ý kiến trong thời hạn quy định. Với những biện pháp đã có hiệu lực hoặc sắp đến thời điểm thực thi, cần ưu tiên kiểm tra quy trình sản xuất, chỉ tiêu chất lượng, hồ sơ kiểm dịch và chứng từ đi kèm lô hàng.

Đặc biệt, thời hạn góp ý và thời điểm quy định có hiệu lực là hai mốc khác nhau. Chẳng hạn, các dự thảo về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tại Canada có thời hạn góp ý đến ngày 13/12/2026, trong khi quy định về hun trùng, khử trùng thực vật của Thổ Nhĩ Kỳ được nêu là có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Việc nhầm lẫn các mốc thời gian có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội góp ý hoặc chuẩn bị không kịp các điều kiện tuân thủ.

Từ góc độ quản trị rủi ro xuất khẩu, doanh nghiệp nên thiết lập đầu mối theo dõi thông báo SPS, phân công bộ phận phụ trách cập nhật quy định theo từng thị trường và lưu trữ hồ sơ chứng minh khả năng đáp ứng yêu cầu. Các đơn vị cũng cần phối hợp với hiệp hội ngành hàng và cơ quan chuyên môn khi phát hiện quy định mới có thể ảnh hưởng đến sản phẩm đang xuất khẩu hoặc kế hoạch mở rộng thị trường.

Theo đó, chủ động cập nhật thông tin từ giai đoạn dự thảo sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian đánh giá tác động và chuẩn bị phương án phù hợp. Trong bối cảnh tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và kiểm dịch tiếp tục được điều chỉnh tại nhiều thị trường, việc theo dõi đúng văn bản, đúng phạm vi hàng hóa và đúng thời điểm áp dụng là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro, duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định./.