Là cây trồng truyền thống vùng cao, chè đang được xã Cao Sơn (Lào Cai) từng bước nâng cao giá trị, hướng đến sản xuất an toàn, hữu cơ và xây dựng thương hiệu, dần trở thành trụ cột sinh kế, mở ra hướng đi bền vững cho đồng bào các dân tộc tại địa phương.

Hình thành vùng nguyên liệu chất lượng cao

Xã Cao Sơn hiện có hơn 1.253 ha chè, trong đó khoảng 776 ha đã bước vào giai đoạn kinh doanh, còn lại 477 ha đang kiến thiết. Mỗi năm, hàng nghìn tấn chè búp tươi được thu hái, mang lại nguồn thu ổn định cho hàng trăm hộ dân. Tuy nhiên, điểm nhấn thực sự của vùng chè này không chỉ nằm ở quy mô diện tích hay sản lượng, mà nằm ở sự chuyển mình trong cách sản xuất và quản lý chất lượng.

Ở khu vực Tả Thàng, nơi chè Shan cổ thụ sinh trưởng giữa khí hậu mát lạnh quanh năm, năng suất trung bình đạt 10–12 tấn/ha, vượt trội so với mặt bằng chung. Đây là “hạt nhân” để Cao Sơn xây dựng các vùng chè chất lượng cao, làm nền tảng cho các sản phẩm đặc sản gắn với thương hiệu địa phương.

 Người dân xã Cao Sơn vào vụ thu hái vụ chè xuân năm 2026 (ảnh: Trần Tuấn)
 

Tại thôn Thải Giàng Chải, xã đã triển khai mô hình thâm canh chè hữu cơ trên diện tích 43,5 ha với sự tham gia của 59 hộ dân. Từ việc chọn giống, bón phân hữu cơ đến hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật, người dân được hướng dẫn bài bản các kỹ thuật canh tác an toàn. Những buổi tập huấn không còn chỉ mang tính hình thức mà trở thành cầu nối trực tiếp giữa tri thức kỹ thuật và thực tiễn sản xuất, giúp nông dân hiểu rằng chè hữu cơ hoàn toàn khả thi nếu có quyết tâm và hướng dẫn đúng cách.

Song song với việc nâng cao kỹ thuật, Cao Sơn còn tổ chức lại sản xuất theo mô hình chuỗi giá trị khép kín. Các tổ hợp tác trồng chè được hình thành, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp thu mua, chế biến. Từ cung ứng vật tư đến tiêu thụ sản phẩm, người dân không còn “mạnh ai nấy làm” mà tham gia vào chuỗi liên kết, giảm chi phí trung gian, hạn chế rủi ro và đảm bảo đầu ra ổn định. Đây chính là cơ sở để xây dựng vùng nguyên liệu chè chất lượng cao – yếu tố then chốt giúp sản phẩm có thể mở rộng ra thị trường trong nước và xuất khẩu.

Được chăm sóc đúng qui trình kỹ thuật, cây chè phát triển tốt, cho sản lượng cao ((ảnh: Trần Tuấn)
 

Cây chè hiện là nguồn thu nhập chủ lực, đóng góp lớn vào cải thiện đời sống và giảm nghèo. Với sản lượng hơn 6.200 tấn/năm, giá trị đạt trên 35 tỷ đồng, nhiều hộ dân đã chuyển từ trồng ngô, lúa nương sang trồng chè, tạo thu nhập ổn định và nâng cao điều kiện sống. Đặc biệt, những dòng chè chất lượng cao như chè Shan cổ thụ Tả Thàng có giá 30–50 nghìn đồng/kg búp tươi, trở thành nguồn thu đáng kể cho các hộ dân.

Nâng cao chất lượng sản phẩm trong bối cảnh biến động

Vụ chè xuân năm 2026 tại Cao Sơn ghi nhận năng suất tăng so với các năm trước, nhưng giá thu mua giảm, dao động 6.000–7.500 đồng/kg, so với 7.000–8.500 đồng/kg cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chính là những biến động của thị trường thế giới và giá nhiên liệu leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu chè thương phẩm. Trong bối cảnh này, việc nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm trở thành giải pháp quan trọng để duy trì thu nhập cho người dân.

UBND xã Cao Sơn tập trung khuyến khích sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Không chỉ dừng lại ở chè búp tươi, địa phương còn hướng tới chế biến sâu với các sản phẩm như chè khô cao cấp, chè túi lọc hay trà thảo mộc. Các sản phẩm này không chỉ nâng giá trị kinh tế mà còn giúp kéo dài chuỗi giá trị, giảm rủi ro và mở rộng thị trường.

Cùng với đó, việc xây dựng thương hiệu “Chè Cao Sơn” được chú trọng. Sản phẩm không chỉ đảm bảo chất lượng mà còn gắn với hình ảnh vùng cao nguyên bản, sản xuất sạch, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc QR được chuẩn hóa, đồng thời kết hợp xúc tiến thương mại, hội chợ, sàn giao dịch online, giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận khách hàng trong nước và quốc tế.

 Niềm vui người trồng chè (ảnh: Trần Tuấn)
 

Ông Trần Hoàng Anh, Chủ tịch UBND xã Cao Sơn cho biết, không chỉ tập trung vào sản xuất và thương mại, xã còn hướng đến khai thác tiềm năng du lịch nông nghiệp. Những đồi chè xanh mướt, bản làng mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Mông, Dao, Nùng… tạo không gian lý tưởng cho các trải nghiệm du lịch sinh thái. Du khách có thể tự tay hái chè, sao chè, thưởng trà giữa núi rừng, hay tham gia sinh hoạt cộng đồng tại các homestay.

Du lịch trải nghiệm không chỉ giúp nâng giá trị sản phẩm, mà còn tạo việc làm tại chỗ, đặc biệt cho phụ nữ và thanh niên. Sự kết hợp giữa văn hóa bản địa và cây chè còn mở ra cơ hội quảng bá thương hiệu trực tiếp, giúp sản phẩm chè Cao Sơn trở nên gần gũi và có câu chuyện riêng biệt trên thị trường. Một kg chè có thể bán với giá cao hơn nếu đi kèm câu chuyện, văn hóa và cảm xúc mà nó mang lại. Đây chính là cách để nâng tầm sản phẩm một cách bền vững và khác biệt.

Hành trình nâng tầm cây chè ở Cao Sơn vẫn đang tiếp diễn, với không ít thách thức phía trước. Nhưng có thể tin rằng địa phương này đang đi đúng hướng, với sự đồng hành của chính quyền, cộng đồng và doanh nghiệp, cây chè ở Cao Sơn hứa hẹn tiếp tục phát triển, mang lại giá trị kinh tế và văn hóa lâu dài.
 

Nguồn: NGUYÊN HOA/kinhtenongthon.vn