Cây cau bước vào mùa thu hoạch với năng suất khá, giá bán tăng so với năm trước giúp nhiều nhà vườn Đắk Lắk có thêm nguồn thu. Tuy nhiên, phía sau niềm vui được mùa, được giá là tốc độ mở rộng diện tích đáng lo ngại khi cây cau đang phát triển theo phong trào, trong khi đầu ra phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc.

Giá cau tăng, nhà vườn phấn khởi

Tại nhiều vùng trồng cau ở Đắk Lắk, những ngày này thương lái liên tục tìm đến các vườn thu mua. So với mức 20.000 - 25.000 đồng/kg của năm trước, hiện tại giá cau giữa vụ ở mức hơn 21.000 - 31.000 đồng/kg. Có thời điểm, cau tăng lên gần 40.000 đồng/kg, tùy loại, tạo sức hút mạnh đối với người trồng.

Không khí tất bật tại một điểm thu mua cau trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk khi cây trồng này bước vào giữa vụ thu hoạch với giá bán khởi sắc.

Ông Trần Văn Đồng, người trồng cau ở phường Buôn Hồ, cho biết, cây cau không đòi hỏi nhiều công chăm sóc, chi phí phân bón thấp và có thể trồng xen với cà phê, hồ tiêu hoặc các loại cây lâu năm khác. “Cau cho thu hoạch nhiều đợt, kéo dài khoảng 3 - 5 tháng và bắt đầu từ tháng 6 dương lịch hằng năm. Khi giá tốt, mỗi lần thương lái vào mua đều mang lại khoản thu đáng kể nên bà con rất phấn khởi”, ông Đồng chia sẻ.

Không chỉ được giá, cau còn có lợi thế về thời gian khai thác. Tuy nhiên, chính lợi thế này cũng đang khiến nhiều hộ có tâm lý mở rộng diện tích khi giá tăng.

Những năm gần đây, diện tích trồng cau tại Đắk Lắk mở rộng nhanh chóng theo phong trào, đặt ra nhiều trăn trở về bài toán đầu ra.

Bà Nguyễn Thị Mai,  đại lý thu mua cau tại Đắk Lắk, cho biết, lượng cau đưa về điểm thu mua năm nay tăng rõ rệt. “Giá lên thì người dân hái nhiều, diện tích trồng mới cũng tăng. Nhưng giá cau phụ thuộc sức mua, nếu đầu ra chững lại thì giá có thể đảo chiều rất nhanh”, bà Mai nhận định.

Sau “cơn sốt” giá là bài toán đầu ra

Theo Chi cục Thống kê tỉnh Đắk Lắk, diện tích cau toàn tỉnh từ hơn 230 ha năm 2019 đã tăng lên 2.016 ha năm 2025 và tiếp tục có xu hướng mở rộng. Nhiều diện tích tập trung tại Ea Ktur, Đray Bhăng, Krông Bông, Krông Năng, Cư M’gar, Quảng Phú...

Cau tươi được thu mua với số lượng lớn, chất thành từng đống tại điểm tập kết, cho thấy sức mua và sản lượng cau đang tăng mạnh.

Điều đáng lưu ý là hơn 90% sản lượng cau hiện được tiêu thụ qua thị trường Trung Quốc. Trong khi đó, cau chưa phải mặt hàng được xuất khẩu chính ngạch ổn định, khiến giá cả phụ thuộc lớn vào sức mua và chính sách thị trường.

Thực tế năm 2024 và giữa năm 2025, giá cau tươi từng tăng lên 80.000 - 100.000 đồng/kg. Nhưng sau “cơn sốt”, giá đầu mùa năm 2026 có thời điểm giảm còn khoảng 10.000 - 15.000 đồng/kg, thậm chí xảy ra tình trạng thương lái ngừng mua khiến nông dân phải bỏ cau.

Trước nguy cơ phát triển nóng, ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường quản lý, rà soát diện tích cau, hạn chế tình trạng chuyển đổi cây trồng tự phát.

Việc phát triển diện tích cau ồ ạt không theo quy hoạch đòi hỏi các cơ quan chức năng tỉnh Đắk Lắk cần sớm có giải pháp quản lý chặt chẽ, tránh tình trạng "được mùa, mất giá".

Theo cơ quan chuyên môn, tỉnh đang định hướng kiểm soát chặt việc mở rộng diện tích, khuyến cáo nông dân không chạy theo giá ngắn hạn; đồng thời thúc đẩy đàm phán để cau tươi, cau khô sớm được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc và các thị trường khác.

Cùng với đó, các địa phương được yêu cầu kiểm tra những điểm thu mua, tập kết, sơ chế, sấy cau tự phát, nhằm hạn chế nguy cơ vi phạm đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại.

Niềm vui từ một vụ cau được mùa, được giá là có thật. Nhưng nếu diện tích tiếp tục tăng theo phong trào, khi thị trường quay đầu, người chịu rủi ro cuối cùng vẫn là nông dân./.

Nguồn: DƯƠNG HÙNG/Kinhtenongthon.vn