Trước “cơn sốt” muội hồng kéo theo nhiều hệ lụy khó lường, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, nói không với cây cảnh không rõ nguồn gốc hoặc có nguồn gốc tự nhiên, hướng tới thị trường minh bạch và bền vững.

Rủi ro về pháp lý, thiệt hại kinh tế 

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là qua livestream và hình ảnh quảng bá, cây muội hồng được giới thiệu như một loại “cây cảnh độc, lạ”, có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, theo nhận định của cơ quan chức năng, giá trị của loại cây này đang bị thổi phồng, tiềm ẩn nhiều rủi ro về pháp lý, kinh tế và an toàn cho người tham gia khai thác, buôn bán.

Trao đổi với phóng viên, ông Hoàng Văn Chuyên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, cho biết, hiện tượng cây muội hồng nổi lên chủ yếu từ thông tin lan truyền thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội, nhanh chóng trở thành “trào lưu” tại một số địa phương như Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa... Từ đó, nhiều người bị cuốn theo tâm lý đám đông, đổ xô tìm kiếm, khai thác và mua bán, dẫn đến nguy cơ thiệt hại kinh tế hoặc bị lừa đảo.

Cán bộ Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa kiểm tra khối lượng muội hồng bị thu giữ.

Theo ông Chuyên, rủi ro lớn nhất hiện nay là sự thiếu minh bạch về thông tin. Khi giá trị cây bị thổi phồng, trong khi thực tế chỉ phục vụ nhu cầu trang trí thông thường, việc đầu cơ theo “trào lưu” dễ dẫn đến hình thành “bong bóng” thị trường. Khi nhu cầu giảm, người mua sau cùng có thể chịu thiệt hại lớn về kinh tế.

Bên cạnh đó, phần lớn cây muội hồng có nguồn gốc từ rừng tự nhiên. Điều này khiến hoạt động khai thác, mua bán, vận chuyển nếu không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp có thể vi phạm quy định của pháp luật về lâm nghiệp.

Cây muội hồng thường sống ở vách đá cheo leo trong rừng.

“Nếu không kiểm soát tốt, việc khai thác tự phát có thể dẫn đến vi phạm pháp luật, dù chủ yếu xử phạt hành chính nhưng vẫn ảnh hưởng đến đời sống, công việc của người dân”, ông Chuyên nhấn mạnh.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh pháp lý và kinh tế, hoạt động khai thác tự phát còn gây tác động tiêu cực đến môi trường. Việc chặt phá, di dời cây trong rừng tự nhiên có thể làm suy giảm thảm thực vật, ảnh hưởng đến cân bằng sinh thái. Đáng chú ý, khu vực phân bố của cây thường ở địa hình núi đá, dốc, hiểm trở, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người khai thác. “Các khu vực này rất nguy hiểm, nếu tự ý khai thác không chỉ ảnh hưởng môi trường mà còn đe dọa tính mạng”, ông Chuyên cảnh báo. 

Nói không với cây cảnh không rõ nguồn gốc

Từ góc nhìn của người nhà vườn, việc nói không với cây cảnh không rõ nguồn gốc, đặc biệt là các loại cây khai thác từ tự nhiên, không chỉ là lựa chọn kinh doanh mà còn là trách nhiệm đối với pháp luật, môi trường và chính uy tín của người trồng cây. Thực tế cho thấy, thời gian qua, nhiều loại cây “độc, lạ” như muội hồng, sim rừng hay một số cây hoa dại đã bị săn lùng, khai thác ồ ạt từ rừng tự nhiên để phục vụ nhu cầu chơi cây cảnh. Tuy nhiên, đằng sau những cơn “sốt” đó là hàng loạt hệ lụy mà chính những người làm nghề chân chính luôn ý thức để tránh xa.

Thú chơi cây muội hồng trong nhà.

Theo anh Vũ Bình Minh, Quản lý Nhà vườn Phú Gia tại phường Hạc Thành (Thanh Hóa), rủi ro pháp lý là điều không thể xem nhẹ. Theo quy định, nhiều loại cây rừng thuộc danh mục bảo vệ, việc khai thác, vận chuyển, buôn bán trái phép có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự. Chính vì vậy, nhiều nhà vườn đã chủ động nói không với nguồn hàng này ngay từ đầu, kể cả khi thị trường chưa có quy định siết chặt. “Những cây khai thác tự nhiên, nếu nằm trong danh mục cấm mà vẫn mua bán thì rất nguy hiểm, không chỉ bị phạt mà còn có thể vướng vào vòng lao lý”, anh Minh nói. 

Không chỉ dừng lại ở yếu tố pháp lý, việc kinh doanh cây không rõ nguồn gốc còn tiềm ẩn rủi ro về uy tín. Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu minh bạch, truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện gần như bắt buộc. Những nhà vườn làm ăn bài bản hiện nay đều ưu tiên nhập cây từ các hộ nông dân, cơ sở ươm trồng có đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc.

“Chúng tôi chỉ lấy hàng nuôi trồng, có tờ khai, có thông tin từ người sản xuất. Còn hàng khai thác tự nhiên thì dù có mời chào cũng không tham gia”, anh Minh nói.

Đánh giá về mặt sinh trưởng của cây rừng, anh Minh cho biết, cây lấy từ tự nhiên cũng chưa chắc phù hợp với môi trường mới. Nhiều cây quen với điều kiện khắc nghiệt ngoài tự nhiên, khi đưa về trồng trong chậu, trong nhà, thường khó thích nghi, sinh trưởng kém, thậm chí chết sau một thời gian ngắn. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho người mua mà còn ảnh hưởng đến niềm tin vào thị trường cây cảnh.

Một vấn đề khác là nhà vườn cần nhận biết rõ hiện tượng “thổi giá”. Không ít loại cây vốn bình thường trong tự nhiên nhưng qua tay một số đầu nậu bị đẩy giá lên cao, tạo cơn sốt ảo. Người mua nếu thiếu thông tin, rất dễ chạy theo tâm lý đám đông, dẫn đến rủi ro tài chính.

Nguồn: LÊ THỨC/kinhtenongthon.vn