Nhiều cơ chế được đề xuất trong Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm tạo điều kiện cho nông nghiệp xanh của Thủ đô được phát triển, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh gắn với xây dựng nông thôn hiện đại và kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu thế chủ đạo trong chiến lược phát triển nông nghiệp của cả nước.
Nhiều cơ chế được đề xuất
Trong lần sửa đổi này, nhiều cơ chế được đề xuất. Các quy định này không chỉ hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp mà còn khuyến khích ứng dụng công nghệ cao, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp đô thị của Thủ đô.
Hà Nội đã hình thành nhiều vùng trồng rau tập trung bảo đảm an toàn thực phẩm và góp phần phát triển "vành đai xanh" của Thủ đô. Ảnh: VGP/Thiện Tâm
Trao thẩm quyền cho Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội quy định việc sử dụng và khai thác quỹ đất nông nghiệp tại các bãi sông, bãi nổi thuộc những tuyến sông có đê, là một trong những đề xuất để Thành phố chủ động hơn trong công tác quản lý đất đai, nhất là những diện tích đất nằm tại các bãi bồi, bãi nổi thuộc tuyến sông có đê.
Theo đó, các khu vực này có thể được tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời kết hợp phát triển du lịch nông nghiệp và giáo dục trải nghiệm. Tuy nhiên, việc xây dựng trên đất nông nghiệp phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch đê điều, phòng chống lũ và các quy hoạch liên quan.
Dự thảo luật cũng cho phép thành phố ban hành các quy định cụ thể về điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép xây dựng cũng như tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp được sử dụng để xây dựng các công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất. Những công trình này có thể bao gồm khu chế biến, bảo quản nông sản, khu trưng bày và giới thiệu sản phẩm, cảnh quan du lịch hay các không gian phục vụ hoạt động giáo dục trải nghiệm tại các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung.
Dự thảo luật đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường và nông nghiệp công nghệ cao. Các dự án ứng dụng công nghệ tiên tiến trong bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, xử lý chất thải và nước thải; dự án xây dựng khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc dự án nông nghiệp công nghệ cao sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về đất đai, đầu tư và khoa học công nghệ.
Đồng thời, dự thảo cũng đặt nền tảng thúc đẩy hình thành các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong hệ thống khu công nghệ cao của Thủ đô, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững.
Đây thực sự là những đề xuất rất phù hợp với sự phát triển của nông nghiệp Thủ đô trong thời kỳ đất nước đang phát triển mạnh mẽ. Không những tạo điều kiện cho những mô hình sản xuất nông nghiệp xanh phát triển, đồng thời là điều kiện để sản phẩm nông nghiệp tăng được giá trị.
Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp sạch đang hoạt động hiệu quả
Hà Nội cho thấy nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái đã và đang phát huy hiệu quả rõ rệt trong hiều năm qua. Đơn cử, trong năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã xây dựng 14 mô hình thuộc 4 nhóm mô hình khuyến khích nhân rộng, triển khai theo hướng đa dạng, phù hợp với đặc điểm từng địa phương.
Các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao theo VietGAP, sản xuất cây dược liệu và sản xuất khoai tây chế biến đều được triển khai gắn với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Mô hình lúa đạt năng suất bình quân từ 55 – 65 tạ/ha, hiệu quả kinh tế cao hơn sản xuất thông thường trên 20%, tương đương 5 – 7 triệu đồng/ha. Mô hình gừng cho năng suất khoảng 13 tấn/ha, trong khi khoai tây chế biến dự kiến đạt năng suất từ 26,5 – 30 tấn/ha, lợi nhuận ít nhất 110 triệu đồng/ha với đầu ra ổn định. Các mô hình này tiếp tục khẳng định hiệu quả của liên kết chuỗi giá trị, giúp nông dân yên tâm sản xuất, nâng cao thu nhập và giảm rủi ro thị trường.
Hà Nội phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường theo Luật Thủ đô (sửa đổi). Ảnh: VGP/Thiện Tâm
Mô hìnhsản xuất rau, hoa, quả theo tiêu chuẩn VietGAP và ứng dụng công nghệ cao, năm mô hình đã bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Điển hình là mô hình trồng dưa thơm trên giá thể theo VietGAP (gồm dưa lê Hàn Quốc và dưa Kim Hồng Ngọc) đạt năng suất từ 27 – 28,7 tấn/ha/vụ, hiệu quả kinh tế từ 260 – 330 triệu đồng/ha/vụ, tương đương khoảng 660 triệu đồng/ha/năm với hai vụ sản xuất. Mô hình này còn kết hợp du lịch trải nghiệm, đã đón hơn 50 tour khách tham quan, qua đó gia tăng giá trị từ hoạt động du lịch và tiêu thụ nông sản tại vườn.
Ngoài ra, còn có mô hình sản xuất nấm ăn theo hướng công nghiệp mang lại lợi nhuận từ 200 – 286,5 triệu đồng/100 tấn nguyên liệu cho mỗi chu kỳ 3 – 4 tháng. Mô hình thâm canh bưởi theo VietGAP cho năng suất dự kiến 23 – 30 tấn/ha, lợi nhuận đạt từ 490 – 525 triệu đồng/ha; mô hình trồng sen giống mới như Sen Bách Diệp Hồng, Quan Âm trắng và Super cho năng suất khoảng 70.000 bông/ha, doanh thu trên 210 triệu đồng/ha và lợi nhuận trên 150 triệu đồng/ha chỉ sau ba tháng.
Những mô hình này cho thấy tiềm năng lớn của nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp sinh thái trong quá trình phát triển nông nghiệp đô thị của Hà Nội.
Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La cho biết, trong Luật Thủ đô (sửa đổi) có nhiều chủ trương, chính sách của trung ương và TP. Hà Nội đã tạo nền tảng quan trọng để các địa phương đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị nông nghiệp, đồng thời hướng tới phát triển bền vững.
Thư Lâm thuộc khu vực ngoại thành không chỉ đảm nhận vai trò vùng sản xuất nông nghiệp mà còn là không gian sinh thái quan trọng của đô thị. Đây được xem là khu vực hình thành “vành đai xanh”, góp phần điều hòa môi trường, cải thiện chất lượng không khí và nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.
Chủ tịch xã Thư Lâm cũng nêu những khó khăn và thách thức cho xã, khi tình hình đô thị hóa diễn ra nhanh, chính quyền và nhân dân phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có thách thức về môi trường tại các làng nghề là một trong những thách thức lớn. Ngoài lượng rác thải sinh hoạt, phụ phẩm nông nghiệp ngày càng gia tăng, kéo theo nguy cơ ô nhiễm đất, nước và không khí. Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu cùng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc cũng đặt ra những đòi hỏi mới đối với sản xuất nông nghiệp.
Để giải quyết vấn nạn này, địa phương đang từng bước triển khai các giải pháp gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, định hướng sắp xếp lại không gian sản xuất làng nghề theo hướng hình thành các khu sản xuất tập trung nhằm tạo điều kiện đầu tư hệ thống xử lý chất thải đồng bộ.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, trong những năm qua nông nghiệp Thủ đô vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định, bình quân trên 3% mỗi năm. Quy mô sản xuất tiếp tục được duy trì với hơn 228.000ha gieo trồng cùng hệ thống chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản phát triển tương đối đồng bộ.
Theo ông Tạ Văn Tường, Hà Nội đang đi đầu trong phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ và các mô hình sản xuất tuần hoàn. Nhiều mô hình sản xuất thân thiện với môi trường đã được triển khai hiệu quả như hệ thống biogas, đệm lót sinh học trong chăn nuôi, xử lý nước thải và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp. Những giải pháp này không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn hướng tới mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, đồng thời hình thành và phát triển vành đai sinh thái cho Thủ đô.
Nguồn: NGỌC THỦY/kinhtenongthon.vn