Từ những mô hình nhà lưới trồng rau, củ, quả ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt đến vùng bí xanh sản xuất theo hướng công nghệ cao, nông nghiệp Nam Đàn (Nghệ An) đang từng bước chuyển từ phương thức sản xuất truyền thống sang sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích. Chính quyền địa phương xác định công nghệ, liên kết và thị trường là những yếu tố quan trọng để tạo động lực mới cho kinh tế nông nghiệp.

Tạo những “điểm sáng” từ sản xuất công nghệ cao

Trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nông nghiệp vẫn là lĩnh vực quan trọng đối với Nam Đàn. Năm 2025, giá trị sản xuất ngành nông nghiệp của xã ước đạt 314,3 tỷ đồng. Tuy nhiên, trước yêu cầu nâng cao thu nhập cho người dân và thích ứng với những biến động của thời tiết, thị trường, địa phương đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng nâng chất lượng và hiệu quả thay vì chỉ chú trọng sản lượng.

Điểm đáng chú ý là việc ứng dụng khoa học kỹ thuật đã bắt đầu được thể hiện rõ hơn qua những mô hình sản xuất cụ thể.

Hiện, trên địa bàn xã có 2 mô hình nhà lưới sản xuất rau, củ, quả ứng dụng công nghệ cao, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt với tổng diện tích khoảng 2.000 m². Diện tích chưa lớn, song những mô hình này đang tạo ra cách tiếp cận mới trong sản xuất nông nghiệp. Việc sử dụng nhà lưới giúp chủ động hơn trong điều kiện sản xuất; hệ thống tưới nhỏ giọt góp phần kiểm soát lượng nước, giảm công lao động và tạo điều kiện áp dụng quy trình chăm sóc đồng đều.

Mô hình nhà lưới ứng dụng công nghệ cao mở ra hướng sản xuất rau, củ, quả theo hướng hàng hóa tại Nam Đàn. 

Từ thực tế này, Nam Đàn định hướng tiếp tục phát triển những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện từng vùng đất. Các loại rau màu như hoa lý, rau ngót, dưa hấu, dưa lưới, bí xanh được xác định là những nhóm cây có tiềm năng phát triển. Một số khu vực như các xóm Trường Yên, Đòi Soi, Cửa Chùa, Tháp Thổ được định hướng phát triển các mô hình sản xuất rau màu theo hướng hàng hóa.

Đáng chú ý, các mô hình trồng bí xanh của HTX Nông nghiệp sản xuất và chế biến nông sản xanh Đá Hàn cùng một số mô hình tại các xóm Hòa Bình, Tiền Tiến, Hồng Tân… tiếp tục được địa phương quan tâm phát triển.

Theo lãnh đạo xã Nam Đàn, việc ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp phải hướng tới hiệu quả thực chất. Công nghệ không chỉ giúp thay đổi phương thức canh tác mà còn phải góp phần tạo ra sản phẩm đồng đều, nâng chất lượng, giảm chi phí và từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Chính quyền đồng hành, mở rộng liên kết

Thực tế sản xuất cho thấy, để các mô hình nông nghiệp công nghệ cao phát triển bền vững, người dân không thể chỉ dựa vào nguồn lực của từng hộ. Vốn đầu tư, kỹ thuật, đất đai, thị trường và năng lực tổ chức sản xuất đều là những yếu tố cần được giải quyết đồng bộ.

Vì vậy, Nam Đàn xác định phát triển nông nghiệp công nghệ cao phải gắn với tổ chức lại sản xuất, phát huy vai trò của hợp tác xã và tăng cường liên kết với doanh nghiệp.

Theo thống kê, năm 2025 tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm của xã đạt 3.524,7 ha. Trong đó, diện tích lúa 1.527,3 ha, năng suất bình quân 52 tạ/ha; ngô 393,6 ha, sản lượng hơn 2.074 tấn; lạc 145,1 ha, sản lượng gần 389 tấn. Những con số này cho thấy dư địa để nâng cao giá trị sản xuất trên mỗi đơn vị diện tích vẫn còn khá lớn.

Thay vì chỉ mở rộng diện tích, định hướng của địa phương là lựa chọn những cây trồng có lợi thế, tăng cường ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và xây dựng vùng sản xuất tập trung. Trong đó, các mô hình công nghệ cao được kỳ vọng trở thành những hạt nhân để từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân.

Mô hình trồng bí xanh ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của HTX nông nghiệp sản xuất và chế biến nông sản xanh Đá Hàn trên địa bàn xã Nam Đàn. ảnh: Lưu Khuyên

Phát triển nông nghiệp hàng hóa cũng được Nam Đàn đặt trong mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ. Khi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi giá trị, sản phẩm sẽ có thêm cơ hội tiếp cận thị trường ổn định, đồng thời hạn chế tình trạng sản xuất tự phát, thiếu đầu ra.

Chủ tịch UBND xã Nam Đàn, ông Hoàng Nghĩa Hùng cho biết: Để các mô hình kinh tế nông nghiệp tiếp tục phát triển bền vững, thời gian tới chính quyền địa phương sẽ tập trung tạo điều kiện thuận lợi nhất về cơ chế, chính sách, đất đai; kết nối các nguồn vốn vay ưu đãi cho người dân.

Cùng với đó, xã sẽ phối hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, bồi dưỡng kiến thức quản trị kinh tế nông nghiệp cho bà con nông dân; hỗ trợ quảng bá sản phẩm, đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử và tăng cường kết nối với doanh nghiệp để xây dựng đầu ra ổn định.

Theo ông Hùng, đây là những yếu tố quan trọng để các mô hình sản xuất không dừng lại ở quy mô thử nghiệm mà có thể duy trì, mở rộng và nhân rộng khi chứng minh được hiệu quả.

Không chỉ tập trung vào trồng trọt, Nam Đàn cũng định hướng phát triển đa dạng các mô hình kinh tế nông nghiệp. Trong chăn nuôi, địa phương khuyến khích phát triển dê, trâu, bò, gà thả vườn, vịt siêu trứng, lợn bán công nghiệp và nuôi ốc bươu thương phẩm. Trong thủy sản, xã đặt mục tiêu năm 2026 sản lượng đạt khoảng 1.300 tấn, tiếp tục khuyến khích người dân khai thác hiệu quả diện tích ao hồ.

Ở kinh tế vườn, việc cải tạo vườn tạp, xây dựng vườn chuẩn, vườn mẫu và lựa chọn cây ăn quả có giá trị cũng được xem là một hướng để nâng hiệu quả sử dụng đất, đồng thời tạo cảnh quan phục vụ xây dựng nông thôn mới.

Nam Đàn định hướng tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để nâng giá trị nông sản.

Năm tới, Nam Đàn đặt mục tiêu tiếp tục phát triển nông nghiệp hàng hóa, kinh tế trang trại, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật về giống cây, con nhằm nâng giá trị và hiệu quả sản xuất trên đơn vị diện tích. Địa phương đồng thời định hướng triển khai sản xuất 3 vụ trong năm, tăng tỷ lệ giống lúa lai và lúa chất lượng cao, phát triển rau màu có giá trị và mở rộng các mô hình gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ.

Từ những mô hình nhà lưới, tưới nhỏ giọt và sản xuất rau màu công nghệ cao hiện có, Nam Đàn đang từng bước hình thành cách làm mới trong nông nghiệp: lấy công nghệ làm công cụ, lấy liên kết làm nền tảng và lấy hiệu quả kinh tế làm mục tiêu. Song song với sự đồng hành của chính quyền, sự chủ động của người dân và hợp tác xã, những mô hình công nghệ cao được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để nông nghiệp Nam Đàn chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa, nâng giá trị nông sản và thu nhập cho người dân.

Nguồn: NGỌC LAN/Kinhtenongthon.vn