Với quy mô diện tích lên tới gần 10ha, khu nhà kính trồng hoa lan hồ điệp của Hợp tác xã Đan Hoài, xã Đan Phượng được xem là một trong những mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao lớn nhất trên địa bàn thành phố Hà Nội. Từ một vài héc ta ban đầu, sau hơn 12 năm đi vào hoạt động, quy mô diện tích của trang trại hoa lan liên tục tăng. Những khu nhà kính được đầu tư hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại phục vụ quản lý, vận hành quy trình sản xuất theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Giám đốc Hợp tác xã Đan Hoài Bùi Hường Bích cho biết, hiện đơn vị đang chăm sóc khoảng 7 vạn cây lan với hơn 20 màu hoa để phục vụ thị trường. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mô hình trồng lan còn tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Du lịch nông nghiệp tại Việt Nam kết hợp giữa giải trí và hoạt động nông nghiệp, tạo ra trải nghiệm độc đáo cho du khách. Ảnh dulichsaigon.edu.vn

Trong khi đó, nông trại nho do anh Vũ Văn Lực gây dựng, nằm trên bãi bồi sông Hồng dưới chân cầu Nhật Tân đang bắt đầu vào vụ với những chùm nho đen chín rộ. Toàn bộ nông trại có diện tích 4ha, trong đó khu vườn trồng nho chiếm 2,5ha với 5 giống nho chủ đạo và 20 giống nho đang trồng thử nghiệm. Các giống nho ở đây chủ yếu là nho đen không hạt của Nhật Bản, có đặc tính phù hợp với thổ nhưỡng và thời tiết của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Với mục đích ban đầu chỉ trồng nho để bán, nhưng do nhiều người dân thích thú với mô hình này nên anh Lực đã mở cửa cho khách tham quan và hái nho ngay tại vườn, giúp gia đình đa dạng nguồn thu từ mô hình nông nghiệp ven đô.

Hai mô hình nông nghiệp đa giá trị theo hướng đô thị, sinh thái, du lịch trải nghiệm và ứng dụng công nghệ cao được đề cập ở trên là những lát cắt riêng trong xu thế phát triển nông nghiệp hiện nay, đã và đang ngày càng phổ biến tại nhiều xã, phường của thành phố.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho thấy, toàn thành phố hiện có hơn 400 mô hình nông nghiệp đa giá trị. Đáng chú ý, giá trị sản phẩm từ các mô hình này chiếm khoảng 40% tổng giá trị sản xuất của toàn ngành. Qua đó khẳng định, nông nghiệp đa giá trị gắn với tái cấu trúc đô thị đang trở thành xu hướng chủ đạo trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh và bền vững.

Còn đó những rào cản

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, tỷ trọng đóng góp của nông nghiệp trong GDP đang giảm dần, từ 12,34% năm 2024 xuống 11,2% năm 2025 và dự kiến còn khoảng 10,38% trong năm 2026. Theo ông, để tạo dư địa tăng trưởng mới, ngành nông nghiệp cần chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn và ứng dụng công nghệ.

Theo Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, nhiều "điểm nghẽn" đang cản trở sự phát triển của ngành, trong đó nổi bật là những vướng mắc về đất đai, tín dụng và liên kết chuỗi. Dù Luật Đất đai đã có quy định tạo điều kiện tích tụ đất đai, việc triển khai tại nhiều địa phương vẫn còn thiếu linh hoạt, khiến doanh nghiệp gặp khó khi phát triển các mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, dịch vụ và kinh tế sinh thái.

Nguồn vốn cũng là rào cản lớn khi cơ chế cho vay vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp thay vì hiệu quả dự án và dòng tiền sản xuất. Theo ông Thuận, cần đổi mới tư duy tín dụng, đồng thời xây dựng cơ chế bảo lãnh để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu và phát triển chuỗi giá trị.

Mặt khác, ngành nông nghiệp Việt cần phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng tối đa phụ phẩm để gia tăng giá trị. Song song đó, chuyển đổi số phải được triển khai xuyên suốt từ quản lý giống, vùng nguyên liệu đến truy xuất nguồn gốc và logistics nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Cần hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ sản xuất

Theo PGS.TS Chu Tiến Quang, nguyên Trưởng ban Chính sách phát triển nông thôn (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương), để nông nghiệp đa giá trị phát huy hiệu quả lâu dài, Hà Nội cần sớm hoàn thiện quy hoạch phát triển theo đặc điểm của từng khu vực. Thành phố nên xác định rõ vùng nội đô, vùng ven đô và vùng ngoại ô để có cơ chế quản lý, đầu tư và khai thác đất nông nghiệp phù hợp với từng điều kiện phát triển.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ sản xuất, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, phát triển chuỗi liên kết tiêu thụ và mở rộng các mô hình kết hợp giữa sản xuất với du lịch, dịch vụ, giáo dục trải nghiệm. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nông nghiệp Hà Nội vừa tạo ra giá trị kinh tế cao, vừa góp phần xây dựng không gian xanh, nâng cao chất lượng sống và phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, bền vững trong những thập niên tới.

Đưa ra giải pháp cho việc phát triển nông nghiệp đa giá trị, tại Diễn đàn Nông nghiệp 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam” nhiều chuyên gia nông nghiệp cho rằng, ngành nông nghiệp kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cần chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị với trọng tâm là tích hợp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và liên kết vùng để gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị diện tích.

Các diễn giả, chuyên gia, doanh nghiệp đã chia sẻ những góc nhìn nghiên cứu, quản lý, kinh nghiệm thực tiễn và các sáng kiến, kiến nghị:

Thứ nhất, chuyển đổi mô hình tăng trưởng - từ sản lượng sang giá trị gia tăng;

Thứ hai, Phát triển chuỗi giá trị và khơi thông nguồn lực đầu tư;

Thứ ba, Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng nông nghiệp.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực hội nhập để tạo môi trường thuận lợi cho phát triển nông nghiệp hiện đại, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các rào cản về đất đai, tín dụng, chuyển giao công nghệ và đầu tư; đồng thời đẩy mạnh xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, chỉ dẫn địa lý, hệ thống truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn xanh nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ năm, phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và tăng cường hợp tác quốc tế: Phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu cần được xác định là định hướng xuyên suốt của ngành trong giai đoạn tới.