Quảng Ngãi - mảnh đất miền Trung đầy nắng và gió, đang chứng kiến một cuộc chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp truyền thống sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Tại đây, những phụ phẩm tưởng chừng bỏ đi như mùn cưa, rơm rạ hay xác mắm đã được “tái sinh”, trở thành những vòng tròn giá trị mang lại hiệu quả kinh tế cao và đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia.

HTX Nấm Đức Nhuận - Phép màu từ mùn cưa

Nằm tại xã Long Phụng, vùng đất vốn nổi tiếng với truyền thống thâm canh nông nghiệp, Hợp tác xã (HTX) Sản xuất và Kinh doanh nấm Đức Nhuận đã trở thành một biểu tượng cho tư duy tuần hoàn. Với hơn 15 năm kinh nghiệm, HTX không chỉ sản xuất nấm linh chi mà còn là “nhà máy” xử lý phế phẩm nông nghiệp với quy mô lớn.

Nấm linh chi của HTX Sản xuất và Kinh doanh nấm Đức Nhuận được nuôi” bằng các loại phế phẩm nông nghiệp.

Theo anh Lê Giang Phong,  Giám đốc HTX Sản xuất và Kinh doanh nấm Đức Nhuận, trong quá trình sản xuất nấm, lượng mùn cưa thải ra là rất lớn. Ước tính mỗi năm, HTX thải ra hàng trăm tấn mùn cưa sau khi đã khai thác hết dinh dưỡng để trồng nấm.

Toàn bộ lượng mùn cưa thải ra được phối trộn với các chế phẩm sinh học, rỉ đường phèn và bã đậu phụng để tạo ra một loại giá thể mới. Loại giá thể này giàu vi lượng và độ tơi xốp, trở thành nguồn dinh dưỡng như một loại phân bón hỗ trợ rất tốt cho sự sinh trưởng và phát triển của rau màu, cây ăn quả hay hoa, cảnh.

“Phép màu” từ mùn cưa được HTX Sản xuất và Kinh doanh nấm Đức Nhuận “hóa kiếp”  trở thành một biểu tượng cho tư duy nông nghiệp tuần hoàn.

Hiệu quả kinh tế và môi trường của mô hình giúp HTX tăng thu nhập từ 20 - 30% nhờ việc tận thu phụ phẩm làm nguyên liệu phân bón; triệt tiêu hoàn toàn việc đốt mùn cưa, giảm thiểu lượng phát thải khí methane và cacbonic những tác nhân chính gây hiệu ứng nhà kính.

Nước mắm Mười Quý: “Xanh hóa” biển khơi từ xác mắm

Đối với HTX Sản xuất và Kinh doanh Nấm Đức Nhuận là câu chuyện ở đất liền, thì Công ty TNHH MTV Sản xuất Thương mại Dịch vụ Mười Quý (xã Bình Sơn) lại là một điển hình cho kinh tế tuần hoàn ven biển.

Nghề làm nước mắm truyền thống vốn gắn liền với mùi hôi và chất thải khó xử lý, nhưng Mười Quý đã thay đổi hoàn toàn định kiến đó. Trong quy trình muối mắm truyền thống, sau khi rút hết những giọt nước mắm cốt tinh túy, phần còn lại là xác cá đã phân hủy trộn lẫn với muối mặn (gọi là xác mắm). Đây là loại phế phẩm cực kỳ khó xử lý vì độ mặn cao và mùi đặc trưng nồng nặc. Nếu xả thải bừa bãi ra biển hoặc chôn lấp, nó sẽ gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và làm suy thoái hệ sinh thái ven biển.

Nhận thức được trách nhiệm với môi trường biển quê hương, Công ty MTV Sản xuất Thương mại Dịch vụ Mười Quý ngoài sản xuất nước mắm đạt chứng nhận OCOP 4 sao, Công ty đã thu gom toàn bộ xác mắm của các hộ dân, để cung cấp cho các công ty, đơn vị, doanh nghiệp tái sản xuất phân bón, làm thức ăn gia súc. Từ khi xác mắm được thu mua thì bình quân mỗi tháng đã giảm đi gần 5 tấn rác thải đổ ra biển.

Trong quy trình muối mắm truyền thống, sau khi rút hết những giọt nước mắm cốt tinh túy, phần còn lại là xác cá đã phân hủy… Công ty đã thu gom toàn bộ xác mắm của các hộ dân, để cung cấp cho các công ty, đơn vị, doanh nghiệp tái sản xuất phân bón, làm thức ăn gia súc.

Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở NN&MT Quảng Ngãi cho biết, nông nghiệp tuần hoàn là một trong những hình thái nông nghiệp thông minh, là sự tái sinh của nhiều giá trị. Phế phẩm của chu trình này trở thành nguồn “thức ăn” cho chu trình tiếp theo. Đây không chỉ là một giải pháp kinh tế, mà còn là trách nhiệm của nông nghiệp với môi trường. Mô hình nông nghiệp tuần hoàn giúp gia tăng thu nhập từ 15 - 30% so với cách làm truyền, sản phẩm từ nông nghiệp tuần hoàn thường sạch hơn, hữu cơ hơn, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh của thị trường và có thể đạt mức giá cao hơn.

Nông nghiệp tuần hoàn tại Quảng Ngãi đang chuyển mình từ những mô hình đơn lẻ thành một phong trào sâu rộng. Từ những tai nấm linh chi tươi tốt mọc lên từ mùn cưa ở xã Long Phụng, đến những chai nước mắm sạch được sản xuất khép kín tại xã Bình Sơn, tất cả đang vẽ nên một bức tranh nông nghiệp Quảng Ngãi xanh và bền vững.

Hành trình “tái sinh” những giá trị từ phế phẩm không chỉ là câu chuyện về lợi nhuận, mà còn là sự trân trọng tài nguyên thiên nhiên và trách nhiệm với thế hệ mai sau. Nông nghiệp tuần hoàn là con đường tất yếu để nông nghiệp Quảng Ngãi phát triển bền vững, mang lại sự giàu có cho người dân song hành với việc bảo vệ môi trường quê hương.

Nguồn: HẢI YẾN/kinhtenongthon.vn