Những phụ phẩm tưởng chừng bỏ đi như mùn cưa, rơm rạ… được nông dân Quảng Ngãi “tái sinh”, trở thành những vòng tròn giá trị mang lại hiệu quả kinh tế cao, đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính cũng như xây dựng nền nông nghiệp theo hướng bền vững.

“Biến” phế phẩm thành tài nguyên

Nằm tại xã Long Phụng, vùng đất vốn nổi tiếng với truyền thống thâm canh nông nghiệp, Hợp tác xã Sản xuất và Kinh doanh nấm Đức Nhuận (HTX Đức Nhuận) đã trở thành điểm sáng về kinh tế tuần hoàn. Sau hơn 16 năm thành lập, HTX không chỉ sản xuất nấm Linh Chi mà còn là “nhà máy” xử lý phế phẩm nông nghiệp quy mô lớn.

Theo anh Lê Giang Phong, Giám đốc HTX Đức Nhuận, trong quá trình sản xuất nấm, lượng mùn cưa thải ra khá nhiều. Ước tính mỗi năm, HTX thải ra hàng trăm tấn mùn cưa sau khi đã khai thác hết dinh dưỡng để trồng nấm. Toàn bộ lượng mùn cưa thải ra được phối trộn với các chế phẩm sinh học, rỉ đường phèn và bã đậu phụng để tạo ra một loại giá thể mới. Loại giá thể này giàu vi lượng, tơi xốp, trở thành nguồn dinh dưỡng như một loại phân bón hỗ trợ khá tốt cho sự sinh trưởng và phát triển của rau màu, cây ăn quả hay hoa, cây cảnh.

“Phép màu” từ mùn cưa được HTX Sản xuất và Kinh doanh nấm Đức Nhuận “hóa kiếp” trở thành một biểu tượng cho tư duy nông nghiệp tuần hoàn.

Hiệu quả kinh tế và môi trường của mô hình giúp HTX tăng thu nhập từ 20-30% nhờ tận thu phụ phẩm làm nguyên liệu phân bón; triệt tiêu hoàn toàn việc đốt mùn cưa, giảm thiểu lượng phát thải khí methane và cacbonic - những tác nhân chính gây hiệu ứng nhà kính.

Liên kết trồng rau - nuôi gà tuần hoàn

Được sự hỗ trợ, khuyến khích của chính quyền địa phương, gần 30 hộ dân của thôn An Mô, xã Long Phụng (trước đây là xã Đức Lợi, huyện Mộ Đức) đã tham gia mô hình liên kết “trồng rau - nuôi gà tuần hoàn”, vừa giảm chi phí, vừa chủ động nguồn nguyên liệu phân chuồng tại chỗ, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm xả thải ra môi trường.

Nuôi gà sử dụng vỏ trấu và chế phẩm sinh học làm đệm lót chuồng.

Tham gia mô hình, người dân được hỗ trợ giống, kỹ thuật, vật tư... Các hộ chăn nuôi áp dụng quy trình chăn nuôi sinh học sử dụng vỏ trấu và chế phẩm sinh học làm đệm lót chuồng. Theo định kỳ, toàn bộ chất thải chăn nuôi được thu gom để xử lý thành phân bón trồng rau màu. Đồng thời, sử dụng các rau màu loại ra làm thức ăn cho gà.

“Sản xuất rau, chăn nuôi gà theo quy trình hữu cơ thì thời gian sinh trưởng, phát triển của rau, gà dài hơn, nhưng bù lại an toàn, đảm bảo chất lượng nên giá thành sản phẩm cao hơn, từ đó lợi nhuận cũng gấp 1,5 lần so với cách trồng làm truyền thống”, anh Huỳnh Tiến Dũng (thôn An Mô) chia sẻ.

Chăn nuôi tuần hoàn

Mô hình chăn nuôi tuần hoàn và xử lý chất thải bằng hệ thống máy tách phân của gia đình anh Nguyễn Văn Sáng ở thôn An Tân, xã Trà Giang (xã Nghĩa Thắng, huyện Tư Nghĩa cũ) hình thành từ năm 2015, với kinh phí đầu tư khoảng 10 tỷ đồng, là mô hình nông trại chăn nuôi tiên tiến tại Quảng Ngãi.

Trang trại được xây dựng trên diện tích 4ha, trong đó có hơn 1,8ha bố trí khu vực nuôi heo, trồng cỏ và nuôi bò; còn lại trồng bắp (ngô) và lúa. Quy mô trại heo khoảng 500 con/lứa, mỗi năm nuôi trung bình 2,5 lứa, sản lượng xuất chuồng trên 150 tấn, doanh thu hơn 7,5 tỷ đồng. Trại bò với quy mô 200 con, trong đó có 40 bò sinh sản.

Anh Nguyễn Văn Sáng (bên trái) giới thiệu  với Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền (bên phải) về thiết bị sản xuất thức ăn cho heo.

Theo anh Sáng, để chăn nuôi đạt hiệu quả cao, ngoài các yếu tố liên quan đến kỹ thuật, giá thành, thị trường đầu ra ổn định, trang trại phải luôn đảm bảo vệ sinh chuồng trại, chủ động phòng, chống dịch bệnh và hạn chế ô nhiễm môi trường.

Trang trại đầu tư xử lý chất thải bằng hệ thống công nghệ máy tách phân trị giá 250 triệu đồng. Với hệ thống xử lý này, chất thải gia súc sau khi đưa về hố thu, máy sẽ hút và tách toàn bộ phân để làm khô, còn nước sẽ chảy vào hầm biogas để xử lý và được dùng bón cho cỏ, bắp (ngô) - nguyên liệu làm thức ăn cho bò. Ngoài ra, trang trại còn đầu tư 100 triệu đồng mua hệ thống phun khử mùi bằng than hoạt tính. Sử dụng công nghệ giám sát trại chăn nuôi bằng hệ thống camera từ xa.

Nhân rộng mô hình nông nghiệp tuần hoàn

Dù mang lại những lợi ích không nhỏ, nhưng việc triển khai mô hình tuần hoàn ở Quảng Ngãi vẫn còn ở mức khiêm tốn; các mô hình tái chế và tận thu phế phụ phẩm trong nông nghiệp chưa phát triển. Do đó, thời gian tới, thông qua chương trình khuyến nông, ngành Nông nghiệp sẽ tiếp tục xây dựng một số mô hình điểm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân tham gia thực hiện, từ đó nhân rộng mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi (bên trái) kiểm tra vùng nguyên liệu sản xuất chanh giây ở xã phía Tây Quảng Ngãi.

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi, cho biết: Nông nghiệp tuần hoàn là một trong những hình thái nông nghiệp thông minh, là sự tái sinh của nhiều giá trị. Phế phẩm của chu trình này trở thành nguồn “thức ăn” cho chu trình tiếp theo. Đây không chỉ là giải pháp kinh tế, mà còn là trách nhiệm của nông nghiệp với môi trường. Mô hình nông nghiệp tuần hoàn giúp gia tăng thu nhập từ 15 - 30% so với cách làm truyền; sản phẩm từ nông nghiệp tuần hoàn thường sạch hơn, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh của thị trường và có thể đạt mức giá cao hơn.

Nông nghiệp tuần hoàn tại Quảng Ngãi đang “chuyển mình” từ những mô hình đơn lẻ thành phong trào sâu rộng. Từ những tai nấm Linh Chi tươi tốt mọc lên từ mùn cưa ở xã Long Phụng, đến những chai nước mắm sạch được sản xuất khép kín tại xã Bình Sơn, tất cả đang vẽ nên một bức tranh nông nghiệp xanh và bền vững./.

Nguồn: HẢI YẾN/kinhtenongthon.vn