Đại diện Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa trao quyết định giải ngân vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân Trung ương, tạo thêm nguồn lực để hội viên xã Công Chính phát triển sản xuất (ảnh địa phương cung cấp).

Ngồn vốn ‘bệ đỡ’ sản xuất

Vừa qua, Hội Nông dân xã Công Chính tổ chức ra mắt Câu lạc bộ Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi và giải ngân 1 tỷ đồng từ nguồn Quỹ Hỗ trợ nông dân Trung ương cho 10 hộ hội viên thực hiện mô hình trồng hoa thiên lý theo tiêu chuẩn VietGAP.

Với những hộ tham gia đây là thời điểm nhu cầu cần nguồn vốn để đầu tư sản xuất ngày càng lớn. Trồng hoa thiên lý không chỉ cần đất, giống và công chăm sóc mà còn phải đầu tư hệ thống giàn, nguồn nước tưới và nhiều hạng mục khác để cây phát triển ổn định.

Là một trong những hộ được tiếp cận nguồn vốn, anh Trịnh Tuấn Anh, thôn Xuân Thịnh, xã Công Chính, cho biết, gia đình tôi đang có 2ha hoa thiên lý nên cần vốn để đầu tư hệ thống nước sạch và những điều kiện cần thiết phục vụ sản xuất. Trồng theo VietGAP thì nguồn nước phải được kiểm soát, các khâu chăm sóc cũng phải thực hiện đúng quy trình. Có thêm vốn, gia đình sẽ chủ động đầu tư hơn. Gia đình xác định đã làm thì phải đầu tư để nâng chất lượng, hướng đến VietGAP và tìm đầu ra ổn định hơn.

Sản xuất theo tiêu chuẩn đồng nghĩa với việc chi phí ban đầu tăng lên. Người trồng phải kiểm soát nguồn nước, vật tư đầu vào, quá trình chăm sóc, thu hoạch và ghi chép đầy đủ. Tuy nhiên, với gia đình anh Tuấn, đây vẫn là hướng đầu tư được lựa chọn bởi hoa thiên lý có giá trị kinh tế và thị trường tiêu thụ.

“Người trồng chúng tôi thường nói nếu măng tây được ví là ‘vua của các loài rau’ thì hoa thiên lý được gọi là ‘nữ hoàng’. Đây là cây có giá trị, thị trường có nhu cầu. Vì vậy, dù vốn đầu tư ban đầu lớn nhưng nếu làm tốt thì hiệu quả cũng tương xứng”, anh Tuấn nói.

Mô hình trồng hoa thiên lý đang được người dân xã Công Chính đầu tư theo tiêu chuẩn VietGAP.

Chọn một cây trồng có chi phí đầu tư cao thay vì chuyển sang loại rau khác, gia đình anh Tuấn dựa vào kinh nghiệm đã tích lũy và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Khi đã có diện tích, có kỹ thuật và hiểu được đặc tính của cây, việc tiếp tục đầu tư nâng chất lượng được xem là hướng đi phù hợp hơn.

Hoa thiên lý có một đặc điểm khiến người trồng phải tính toán dài hơi về đất đai. Sau khoảng 3-4 năm, cây thường sinh trưởng kém trên diện tích cũ, người dân phải chuyển sang mảnh đất khác.

“Người trồng chúng tôi thường gọi hoa thiên lý là cây ‘du mục’. Nó gần như chỉ sống một lần trên một mảnh đất. Sau vài năm lại phải chuyển sang mảnh đất khác. Vì vậy, làm cây này phải tính cả chuyện đất đai lâu dài chứ không chỉ tính một vụ hay một năm”, anh Tuấn nói.

Ông Nguyễn Trọng Hoàn, Chủ tịch Hội Nông dân xã Công Chính cho biết, nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân Trung ương được đưa về địa phương xuất phát từ nhu cầu thực tế của hội viên. Các hộ được lựa chọn đều là hội viên có nhu cầu vay vốn để phát triển sản xuất. Hội Nông dân xã rà soát từng hộ, xem mô hình đang sản xuất thế nào, cần vốn vào khâu nào, khả năng mở rộng ra sao, rồi mới lập danh sách đề nghị hỗ trợ.

Việc lựa chọn hoa thiên lý cũng xuất phát từ thực tế địa phương đã có những hộ sản xuất, có kinh nghiệm và nhận thấy cây có giá trị. Trong khi đó, nhu cầu mở rộng diện tích, hoàn thiện hệ thống tưới và chuyển sang VietGAP lại cần nguồn vốn tương đối lớn.

“Người dân đã có kinh nghiệm với cây hoa thiên lý nhưng muốn làm bài bản thì phải có vốn. Nguồn vốn hỗ trợ giúp các hộ đầu tư được những hạng mục trước đây còn thiếu, từ đó nâng chất lượng sản phẩm và mở rộng mô hình”, ông Hoàn nói.

Theo lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, năng suất không còn là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả sản xuất. Khi yêu cầu của thị trường ngày càng cao, nông dân phải quan tâm đồng thời đến chất lượng, an toàn, nguồn gốc, thị trường tiêu thụ và giá trị gia tăng của sản phẩm. Tư duy sản xuất cũng cần chuyển từ “trồng cây gì, nuôi con gì” sang tính toán cây trồng đó tạo ra giá trị thế nào, bán ở đâu và làm sao để duy trì chất lượng. Sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn và gắn với nhu cầu thị trường là hướng đi được Hội Nông dân tỉnh đặt ra đối với các mô hình hỗ trợ vốn.

Với 10 hộ tham gia mô hình hoa thiên lý, yêu cầu đặt ra là sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, đúng đối tượng, bảo đảm hiệu quả; tuân thủ quy trình kỹ thuật, ghi chép quá trình sản xuất, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định và kiểm soát chặt chất lượng sản phẩm.

Xây dựng mã số vùng trồng cho sản phẩm

Ông Nguyễn Trọng Hoàn cho rằng, hiệu quả của nguồn vốn không nên chỉ được tính bằng số tiền đã giải ngân hay diện tích được mở rộng. Điều quan trọng là khoản vay phải giúp người dân thay đổi cách sản xuất, tạo ra sản phẩm có chất lượng và nâng được giá trị hàng hóa.

“Có vốn mới chỉ là bước đầu. Sau vốn phải có kỹ thuật, có tiêu chuẩn và quan trọng nhất là đầu ra. Nếu người dân sản xuất được nhưng không tiêu thụ được thì hiệu quả của nguồn vốn sẽ không bền vững”, ông Hoàn phân tích.

Từ quan điểm đó, Hội Nông dân xã Công Chính sẽ tiếp tục phối hợp hướng dẫn các hộ thực hiện quy trình VietGAP, theo dõi quá trình sử dụng vốn và sản xuất, đồng thời tìm kiếm cơ hội kết nối với các đơn vị thu mua.

Với anh Tuấn, đây cũng là điều gia đình kỳ vọng khi chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn. Sản phẩm có chất lượng ổn định sẽ có thêm cơ hội tiếp cận các cửa hàng nông sản an toàn, siêu thị và những kênh tiêu thụ yêu cầu cao hơn.

“Làm VietGAP thì vất vả hơn nhưng mình kiểm soát được chất lượng sản phẩm. Khi chất lượng ổn định, sản phẩm có cơ hội vào những thị trường yêu cầu cao hơn. Gia đình tôi muốn đi theo hướng đó”, anh Tuấn chia sẻ.

Cây riềng trên địa bàn xã Công Chính đã được cấp giấy chứng nhận VietGAP, góp phần nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Cùng với hoa thiên lý, Công Chính đang từng bước chuẩn hóa cây riềng. Tại hội nghị, các hộ trồng riềng trên địa bàn xã được trao giấy chứng nhận VietGAP. Cây riềng hiện phát triển khá tốt ở địa phương và đã có mã vạch. Bước tiếp theo, địa phương đang đề nghị Hội Nông dân tỉnh làm đầu mối hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng.

Ông Hoàn cho biết, việc có mã số vùng trồng sẽ giúp địa phương quản lý rõ hơn diện tích, đất đai, thổ nhưỡng và nguồn gốc sản phẩm. Đây cũng là điều kiện để cây riềng từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển thành sản phẩm hàng hóa.

Cùng với hỗ trợ vốn, Câu lạc bộ Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi được thành lập nhằm tập hợp những hộ có kinh nghiệm, có mô hình hiệu quả để chia sẻ kỹ thuật, thông tin thị trường và hỗ trợ nhau trong sản xuất.

Chủ tịch Hội Nông dân xã Công Chính kỳ vọng những hộ sản xuất giỏi sẽ trở thành hạt nhân để lan tỏa cách làm mới. Một hộ làm tốt có thể tạo ra thu nhập cho gia đình, nhưng nhiều hộ cùng làm theo một quy trình sẽ tạo được sản lượng, chất lượng và sức cạnh tranh lớn hơn.

“Vai trò của Hội không chỉ là đưa vốn về cho người dân. Chúng tôi phải đồng hành từ lúc xây dựng mô hình, sử dụng vốn, áp dụng kỹ thuật đến khi sản phẩm có thể kết nối với thị trường. Mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp người dân tăng giá trị sản phẩm và nâng thu nhập”, ông Hoàn nhấn mạnh.