Theo các nghiên cứu thực tiễn, phun thuốc bằng drone giúp giảm tới 70% lượng nước, tiết kiệm 50% lượng thuốc bảo vệ thực vật mà hiệu lực phòng trừ vẫn tương đương, thậm chí tốt hơn cách phun thủ công.
 

Thúc đẩy ứng dụng drone trong nông nghiệp

Theo các nghiên cứu thực tiễn, phun thuốc bằng drone giúp giảm tới 70% lượng nước, tiết kiệm 50% lượng thuốc bảo vệ thực vật mà hiệu lực phòng trừ vẫn tương đương, thậm chí tốt hơn cách phun thủ công. Tốc độ phun nhanh gấp 30 lần, giảm bớt gánh nặng thiếu nhân công, đồng thời hạn chế rủi ro nông dân phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại.

Có thể thấy, công nghệ này góp phần giải bài toán thiếu lao động, giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao hiệu quả trong các khâu phun thuốc, bón phân, gieo sạ. Tuy nhiên, đi cùng với làn sóng số hóa đồng ruộng đang ngày càng diễn ra mạnh mẽ là một số vấn đề còn bất cập trong công tác đào tạo, giám sát kỹ thuật sử dụng drone. Việc ban hành quy chuẩn quốc gia về drone trong nông nghiệp, tăng cường công tác đào tạo việc quản lý, sử dụng drone trong nông nghiệp là một đòi hỏi thiết thực ở thời điểm này.

Phát biểu tại Toạ đàm với chủ đề “Quản lý, sử dụng drone: Những điều nhà nông cần biết” bà Bùi Thanh Hương, Trưởng phòng Quản lý thuốc bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và BVTV – Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết,  Chính phủ đã ban hành Nghị định số 288/2025/NĐ-CP ngày 5/11/2025 quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác.

Đại diện các đơn vị tham dự Tọa đàm “Quản lý, sử dụng drone: Những điều nhà nông cần biết”
 

Theo bà Bùi Thanh Hương, Trưởng phòng Quản lý thuốc bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và BVTV, thực tế chúng ta có nhiều phương pháp sử dụng thuốc BVTV như ngoài drone thì có thể dùng máy phun thuốc thủ công. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ rất phát triển thì việc ứng dụng drone vào phun thuốc BVTV thực sự đem lại nhiều hữu ích cho nhà nông. Bà con sẽ không phải tiếp xúc quá nhiều với thuốc BVTV như thủ công, đảm bảo tính hiệu quả cao và tiết kiệm nhiều công sức lao động.

Liên quan đến vấn đề nhân lực, người sử dụng drone phải có chứng chỉ bay, phải có giấy phép vận hành từ cơ quan chức năng, sử dụng thuốc đúng khuyến cáo của nhà sản xuất như đúng đối tượng gây hại, đúng nồng độ, đúng liều lượng… Tuỳ vào nhu cầu, khu vực sản xuất của mình, bà con có thể lựa chọn dịch vụ phù hợp hoặc có thể sử dụng dịch vụ của đội bay nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả cao nhất, cũng như tiết kiệm nhất.

“Có thể nói, ngay từ những buổi đầu tiên, Cục đã ban hành những tiêu chuẩn về khảo nghiệm, đăng ký sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật có thể sử dụng bằng drone để đảm bảo hiệu quả. Cục đã tích cực phối hợp các đơn vị, cá nhân, tổ chức, như tổ chức CropLife Việt Nam để có thể vận hành ứng dụng các thiết bị một cách tốt nhất khi khảo nghiệm các thuốc BVTV”, Bùi Thanh Hương cho hay.

Về phía Cục, chúng tôi khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp đăng ký đưa các loại thuốc tốt, có thể sử dụng drone để đưa vào danh mục được phép sử dụng. Chúng tôi phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, cá nhân hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV an toàn bằng drone thông qua các tờ rơi, video, thậm chí là phổ biến trực tiếp cho các địa phương. Cục đã thực hiện video hướng dẫn cho bà con thực hiện an toàn và hiệu quả nhất. Chúng tôi có các hợp tác với các hiệp hội, cá nhân cùng đưa ra ứng dụng này, làm sao sử dụng tốt nhất cho bà con.

Drone mở ra xu thế hình thành một ngành nghề mới

Hiện nay, nhiều địa phương đã hình thành các tổ đội bay, làm dịch vụ vận hành, sử dụng drone trong phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân, gieo sạ. Tuy nhiên, hiệu quả của các tổ dịch vụ này đối với quá trình sản xuất của người nông dân như thế nào thì lại chưa được kiểm chứng rõ ràng, do đó, theo ông Phan Thanh Trung - Giám đốc Kinh doanh Công ty CP thiết bị bay AgriDrone: Trong quá trình làm việc, tiếp xúc với các đội bay, chúng tôi thấy rằng, khi sử dụng Drone giúp giải quyết bài toán nhân công và giảm chi phí phun thuốc, bón phân. Trước đây, khi phun trên lúa, cây ăn trái tốn nhiều nhân công nhưng khi ứng dụng 3-5 thiết bị Drone vào sản xuất có thể phun hàng chục hetca/ngày. Đồng thời, giúp bà con đồng loạt xử lý được dịch bệnh trong khoảng thời gian rất nhanh.

Lao động trong nông nghiệp ngày càng già hóa, nguồn nhân lực trẻ dành cho nông nghiệp rất ít, có những nơi tìm nhân công để phun sạ rất hiếm. Khi có các tổ, đội Drone ra đời đã giải quyết được bài toán nhân công. Tiếp theo là nâng cao hiệu quả và chi phí. Theo đó, chi phí thuê các tổ, đội Drone giảm 30-40% so với thuê nhân công phun sạ. Ngoài ra, sử dụng Drone giúp nông dân có thể sử dụng các loại thuốc đúng liều lượng, giảm thất thoát ra ngoài môi trường. Tổ, đội Drone tạo ra ngành nghề ở địa phương. 1 tổ, đội từ 2-3 máy sẽ tạo công ăn việc làm cho 5-7 người, từ đó, tạo ra xu thế hình thành một ngành nghề mới, mang lại thu nhập khá lớn cho người dân ở địa phương.

Ở góc độ người sử dụng, ông Phạm Văn Hướng, Nông dân Việt Nam xuất sắc, đại diện Câu lạc bộ Drone Ninh Bình chia sẻ: Ở CLB của Ninh Bình của chúng tôi, mỗi máy bay tùy thuộc vào người bay, có bạn bay xuất sắc thì bay 2.200ha, còn bình thường là 400-500ha mỗi một thiết bị bay, nó đem lại hiệu quả cực lớn, tương đương 200 nhân công. Drone đem lại hiệu qủa rất nhanh, hạn chế dịch bệnh chỉ trong một ngày. Doanh thu của chúng tôi tính đơn giản 1ha là khoảng 400 nghìn đồng, đem lại thu nhập khá ổn, có người bay tốt thì số tiền thu được còn nhiều hơn.

Tuy nhiên, drone có khấu hao, tai nạn rủi ro khá cao, bà con chuẩn bị máy phải được học một cách bài bản thì mới bay được, có nhiều người đã phải trả giá lớn, không may drone bị tai nạn có thể thiệt hại 70 triệu đồng, bà con chuẩn bị mua máy, chuẩn bị cho công việc của mình thì cần có công ty đào tạo bà con thật tốt, đảm bảo thực hành bay an toàn thật tốt.

Rào cản lớn

Bà Bùi Thanh Hương cho biết, đối với các quy định về quản lý và sử dụng drone trong nông nghiệp, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Hiệp hội CropLife Việt Nam đã xây dựng một khung hợp tác chiến lược dài hạn trong vòng 5 năm. Hàng năm, chúng tôi đều tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả, trong đó lồng ghép sâu các nội dung huấn luyện liên quan đến thiết bị bay không người lái. Các công ty thuộc CropLife hiện đang tiên phong nghiên cứu và ứng dụng các loại thuốc chuyên biệt dành cho drone để nâng cao hiệu lực phòng trừ sinh vật gây hại.

Cần tập trung đào tạo, hướng dẫn nông dân chuẩn hóa kỹ năng vận hành để thiết bị drone phát huy tối đa hiệu quả trên đồng ruộng và thực hiện đúng các quy định pháp luật hiện hành.
 

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tăng cường phối hợp với các công ty thiết bị bay và các tổ đội dịch vụ tại địa phương để phổ biến kiến thức chuyên môn cũng như các quy định pháp luật. Mục tiêu quan trọng nhất là giúp bà con nông dân và các tổ đội bay tuân thủ đúng quy định pháp lý, đồng thời nắm vững kỹ thuật để ứng dụng công nghệ này vào sản xuất một cách tốt nhất.

"Chúng tôi nhận thấy rào cản lớn nhất hiện nay chính là nhận thức của bà con về các quy định pháp luật còn hạn chế. Vì vậy, trong thời gian tới Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Hiệp hội CropLife Việt Nam tiếp tục tăng cường phối hợp tổ chức các lớp tập huấn về cả quản lý lẫn vận hành cho các tổ đội bay. Điều này không chỉ giúp bà con thực hiện đúng quy trình khi thuê dịch vụ mà còn giúp những hộ có điều kiện kinh tế có thể tự chủ hoàn toàn trong việc vận hành trang thiết bị bay tại gia đình", bà Bùi Thanh Hương nhấn mạnh.

Đồng tình với những định hướng từ phía Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, ông Huỳnh Văn Nghi - Đại diện Nhóm công tác về Drone, CropLife Việt Nam cho biết Hiệp hội CropLife Việt Nam và Cục đã có những ký kết hợp tác chặt chẽ để thúc đẩy việc ứng dụng drone trong nông nghiệp một cách bài bản.Trong thời gian tới, CropLife sẽ tập trung xây dựng hệ thống tài liệu hướng dẫn và các video kỹ thuật chi tiết hơn, giúp trực quan hóa quy trình vận hành cho người sử dụng. Hiệp hội CropLife sẽ đóng vai trò kết nối, phối hợp cùng các công ty thành viên và các cơ quan quản lý để triển khai đào tạo trực tiếp cho bà con nông dân cũng như các tổ đội bay dịch vụ. Chúng tôi sẽ tập trung đào tạo, hướng dẫn nông dân chuẩn hóa kỹ năng vận hành để thiết bị drone phát huy tối đa hiệu quả trên đồng ruộng và thực hiện đúng các quy định pháp luật hiện hành.

Tín hiệu tích cực để ngành dịch vụ drone có điều kiện pháp lý rõ ràng hơn

Nói về vấn đề pháp lý trong việc sử dụng drone, bà Bùi Thanh Hương cho biết, hiện nay, việc ứng dụng drone trong nông nghiệp (phun thuốc bảo vệ thực vật, gieo hạt, bón phân, quan trắc mùa vụ) đang được quản lý bởi nhiều cơ quan, từ thời gian bay, địa điểm bay…

Đối với lĩnh vực thuốc bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và BVTV đã xác định phải xây dựng tiêu chuẩn để hỗ trợ bà con, cụ thể hóa bằng các hướng dẫn rất đơn giản, dễ hiểu để giúp bà con sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách bài bản.

Đối với vấn đề quản lý, trong thời gian qua có nhiều văn bản, nghị định hướng dẫn quy định bay. Tuy nhiên, bà con vẫn cần được hướng dẫn về cách sử dụng thiết bị bay an toàn, phun thuốc hiệu quả, làm sau để quá trình sử dụng đảm bảo nguyên tắc "4 đúng", thời điểm phun, cách thức phun, phương pháp phun trong quá trình sử dụng.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phan Thành Trung cho biết thêm, vấn đề pháp lý trong sử dụng drone đang rất được quan tâm, nhất là từ thời điểm tháng 11/2025, Nghị định số 288/2025/NĐ-CP của Chính phủ được ban hành. Theo đó, thiết bị bay phải được đăng ký một cách hợp pháp, có hợp đồng, mã định danh để kiểm soát thiết bị. Người tham gia vận hành thiết bị bay phải có chứng chỉ; drone thông thường 0,25kg trở lên phải có giấy phép điều khiển; nếu sử dụng trong sản xuất nông nghiệp phải đăng ký từ 2kg trở lên. Đây là tín hiệu tích cực để ngành dịch vụ drone có điều kiện pháp lý rõ ràng hơn, từ đó, hoạt động, phát triển tốt hơn.

Ngoài ra, người điều khiển vận hành thiết bị bay cũng phải tuân thủ các điều kiện như phải trên 18 tuổi, đủ sức khỏe, không sử dụng chất kích thích khi vận hành. Drone phải bay đúng khu vực và có khai báo với các cơ quan chức năng. Các tổ đội bay cũng cần chuẩn hóa quy trình, có hồ sơ nguồn gốc xuất xứ của thiết bị, hồ sơ người vận hành, nhật ký về các chuyến bay và nhật ký về mùa vụ. Nếu đáp ứng được 5 yếu tố cơ bản này là có thể đáp ứng các điều kiện cơ bản của Nghị định.

Việc triển khai khảo nghiệm phun thuốc BVTV bằng Drone được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình của Cục BVTV. 
 

Khẳng định sẽ hỗ trợ bà con về mặt pháp lý dưới góc độ tổ chức, ông Huỳnh Văn Nghị Đại diện Nhóm công tác về Drone, CropLife Việt Nam cho biết, Croplife sẽ phát huy vai trò là kênh kết nối giữa cơ quan chức năng, doanh nghiệp và bà con nông dân để bà con nắm rõ hơn về các thông tư, nghị định, hành lang pháp lý trong quá trình điều khiển vận hành drone.

Ông Huỳnh Văn Nghi - Đại diện Nhóm công tác về Drone, CropLife Việt Nam cho hay, ứng dụng drone trong sản xuất nông nghiệp đem lại rất nhiều lợi ích. Tuy nhiên, muốn những lợi ích này đạt hiệu quả cao hơn nữa, cần đảm bảo thiết bị drone với người vận hành thiết bị tuân thủ các quy định của Nhà nước. Croplife sẽ luôn đồng hành với các bên liên quan để đạt được hiệu quả tốt nhất và bền vững nhất.

Bà Bùi Thanh Hương, Trưởng phòng Quản lý thuốc bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và BVTV – Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, từ góc độ của cơ quan quản lý, Trưởng phòng Quản lý thuốc bảo vệ thực vật khuyến cáo nông dân sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả, đảm bảo nguyên tắc “4 đúng”.

Cục đã phối hợp với Croplife và các bên tổ chức các chương trình đào tạo về drone. Trong thời gian tới, Cục sẽ phối hợp với các bên liên quan để đảm bảo vấn đề pháp lý trong sử dụng drone, sử dụng thuốc BVTV; tiếp tục kết hợp với các bên tổ chức đào tạo cho bà con nông dân. Bà Bùi Thanh Hương cũng đề xuất các doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu và ra mắt các sản phẩm thuốc BVTV mới để đưa vào sản xuất an toàn hơn, hiệu quả hơn./.