Ở vùng núi Tả Phìn (Lào Cai), nơi sương lạnh và khí hậu quanh năm mát mẻ từng là thử thách với sản xuất nông nghiệp, nhưng anh Nguyễn Duy Toàn (thôn Sả Xéng) lại thấy đó là lợi thế để phát triển rau, củ chất lượng cao.

Từ 2,5ha đất sản xuất, anh xây dựng trang trại rau tổng hợp ứng dụng công nghệ, doanh thu gần 2 tỷ đồng mỗi năm.

Biến “thách thức khí hậu” thành trang trại rau tiền tỷ

Những ngày đầu tháng 8, ở thôn Sả Xéng, những luống cà chua trong trang trại của anh Nguyễn Duy Toàn vẫn xanh tốt. Giữa không gian núi rừng, những khu nhà màng rộng lớn cùng hệ thống tưới tự động hiện đại tạo nên diện mạo khác biệt so với phương thức canh tác truyền thống của nhiều hộ dân vùng cao.

Gắn bó với mảnh đất này nhiều năm, anh Toàn nhận thấy khí hậu mát mẻ của Tả Phìn là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại rau, hoa có giá trị kinh tế cao. Thay vì chỉ sản xuất nhỏ lẻ theo mùa vụ, anh mạnh dạn đầu tư xây dựng trang trại tổng hợp, từng bước đưa công nghệ vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Cán bộ khuyến nông trao đổi với Anh Nguyễn Duy Toàn.

Trên tổng diện tích 2,5ha, gia đình anh quy hoạch nhiều khu vực sản xuất khác nhau với các loại cây trồng như cà chua, cải bắp, su hào, mầm đá, nhất chi mai, đào cánh kép, hoa cúc… Mỗi loại cây được bố trí theo thời điểm sinh trưởng phù hợp, tạo thành chuỗi sản xuất liên tục trong năm. Trong đó, cà chua được xác định là cây trái vụ chủ lực. Điểm khác biệt trong cách làm của anh Toàn là tập trung phát triển cà chua trái vụ trên diện tích khoảng 2ha. Đây là hướng sản xuất có giá trị cao nhưng cũng đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc nghiêm ngặt, bởi cây trồng phải được kiểm soát tốt về nhiệt độ, độ ẩm, nguồn nước và dinh dưỡng.

Để đáp ứng yêu cầu sản xuất, gia đình anh đã đầu tư hệ thống nhà màng, hệ thống tưới tự động và camera giám sát. Những thiết bị này giúp theo dõi quá trình phát triển của cây, chủ động điều chỉnh chế độ chăm sóc, hạn chế ảnh hưởng từ thời tiết và sâu bệnh. Theo anh Toàn, chi phí đầu tư ban đầu cho mô hình khá lớn, đặc biệt là hệ thống nhà màng và các thiết bị phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, đổi lại, cây trồng được bảo vệ tốt hơn, năng suất ổn định hơn và thời gian thu hoạch được kéo dài.

Vụ cà chua của trang trại bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 7, sau đó tiếp tục cho thu hoạch kéo dài đến hết tháng 11. Mỗi năm, gia đình anh thu được khoảng 100 tấn quả. Với giá bán trung bình 15.000 đồng/kg, riêng cây cà chua mang lại doanh thu khoảng 1,5 tỷ đồng. Trừ các khoản chi phí đầu tư, vật tư, chăm sóc và nhân công, lợi nhuận khoảng 500 triệu đồng mỗi năm.

Không chỉ chú trọng sản lượng, anh Toàn còn hướng tới sản xuất nông sản an toàn bằng việc áp dụng quy trình chăm sóc hữu cơ. Thay vì phụ thuộc vào phân bón hóa học, trang trại tận dụng các nguồn nguyên liệu tự nhiên để cải tạo đất, bổ sung dinh dưỡng cho cây. Mỗi năm, gia đình anh sử dụng hơn 100 tấn phân gà và khoảng 3 tấn đỗ tương được ủ với men vi sinh làm phân bón. Cách làm này vừa giúp cây sinh trưởng tốt, vừa duy trì độ màu mỡ của đất, hướng tới mô hình sản xuất bền vững.

Mở hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa

Thành công của anh Toàn không chỉ nằm ở cây cà chua mà còn ở cách khai thác hiệu quả từng khoảng thời gian sản xuất. Sau mỗi vụ thu hoạch, diện tích đất tiếp tục được luân canh bằng các loại rau phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương.

Bên cạnh cà chua, mỗi năm gia đình anh trồng thêm hai vụ su hào, bắp cải. Mỗi vụ thu hoạch hơn 10 tấn rau củ. Với giá bán 10.000 - 12.000 đồng/kg, nhóm cây trồng này đem lại nguồn thu khoảng 200 triệu đồng.

Anh Nguyễn Duy Toàn thu hoạch cà chua.

Sau khi kết thúc vụ cà chua, gia đình anh tiếp tục đưa mầm đá vào sản xuất. Đây là loại rau đặc sản phù hợp với khí hậu lạnh của vùng cao Tả Phìn, được người tiêu dùng ưa chuộng. Mỗi vụ, trang trại thu hoạch khoảng 20-30 tấn, bán với giá khoảng 6.000 đồng/kg, doanh thu khoảng 180 triệu đồng. Ngoài rau màu, việc phát triển thêm các loại hoa như nhất chi mai, đào cánh kép, hoa cúc cũng giúp trang trại đa dạng hóa sản phẩm, tận dụng tốt lợi thế tự nhiên của địa phương. Nhờ bố trí sản xuất hợp lý, diện tích đất gần như không có thời gian bỏ trống, nguồn thu được duy trì trong nhiều thời điểm khác nhau.

Để vận hành trang trại rộng lớn, gia đình anh Toàn thường xuyên thuê 6 lao động địa phương tham gia chăm sóc, thu hoạch. Mỗi nhân công được trả thù lao khoảng 250.000 đồng/ngày. Việc tạo việc làm ổn định không chỉ giúp trang trại hoạt động hiệu quả mà còn góp phần tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Không chỉ chú trọng sản xuất, anh Toàn còn xây dựng được mối liên kết tiêu thụ ổn định cho sản phẩm. Với lợi thế về chất lượng, sản lượng lớn và khả năng cung ứng liên tục, rau củ từ trang trại được thương lái thu mua, vận chuyển đến nhiều thị trường tiêu thụ trên cả nước. Gia đình anh chủ động hơn trong sản xuất, đồng thời mở rộng quy mô trang trại theo hướng hàng hóa.

Theo chị Lê Hải Anh, cán bộ khuyến nông Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tả Phìn, trang trại đã kết hợp giữa lợi thế khí hậu địa phương với ứng dụng khoa học kỹ thuật. Việc đầu tư nhà màng giúp cây trồng giảm tác động bất lợi từ thời tiết, nhất là trong mùa mưa; hệ thống tưới tự động giúp duy trì độ ẩm, cung cấp dinh dưỡng đồng đều; quy trình sử dụng phân hữu cơ góp phần nâng cao chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Cà chua sau thu hoạch có thể sử dụng ngay tại vườn, thời gian bảo quản trong điều kiện thông thường kéo dài gần hai tuần, thuận lợi cho việc vận chuyển và tiêu thụ.

Trang trại rau tổng hợp tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương.

Ông Vũ Xuân Quý, Chủ tịch UBND xã Tả Phìn, đánh giá, mô hình cà chua trái vụ của gia đình anh Nguyễn Duy Toàn đã phát huy tốt lợi thế khí hậu của địa phương, tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao và mở ra hướng sản xuất hàng hóa phù hợp với vùng cao. Không chỉ nâng cao thu nhập cho gia đình, trang trại còn tạo việc làm cho lao động địa phương trong các khâu chăm sóc, thu hoạch, đóng gói, vận chuyển. Đây là mô hình cho thấy việc ứng dụng kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và tổ chức sản xuất theo hướng chuyên nghiệp là giải pháp quan trọng để gia tăng giá trị trên cùng diện tích đất canh tác. Đây cũng là hướng đi phù hợp để địa phương khuyến khích phát triển nông nghiệp hàng hóa, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.

Nguồn: NGUYÊN HOA/Kinhtenongthon.vn