Từ những thử nghiệm ban đầu, mô hình chăn nuôi ứng dụng men vi sinh (EM) phối trộn cùng rỉ mật đường làm đệm lót sinh học đã chứng minh hiệu quả trong kiểm soát mùi hôi, cải thiện môi trường chuồng trại, giảm công lao động… Đây được xem là hướng đi mới cho nhiều hộ chăn nuôi tại Thanh Hóa.

Từ thực tiễn sản xuất đến giải pháp giảm ô nhiễm chuồng trại

Nhiều năm qua, ô nhiễm môi trường chuồng nuôi luôn là bài toán khó đối với các trang trại chăn nuôi gà quy mô lớn. Mùi hôi từ phân, khí độc phát sinh trong quá trình chăn nuôi không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi mà còn tác động trực tiếp đến người lao động và khu dân cư xung quanh.

Xuất phát từ thực tế đó, anh Lê Duy Liêm, Giám đốc Công ty Cổ phần GASAVI - chủ chuỗi trang trại chăn nuôi 10 vạn con gà ứng dụng men vi sinh tại Thanh Hóa, đã dành nhiều năm tìm hiểu các chế phẩm men vi sinh, đặc biệt là các dòng men (EM Gốc) được ứng dụng trong xử lý môi trường.

Anh Lê Sỹ Thành, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật Nghiệp vụ - Trung tâm Khuyến nông Thanh Hóa (bên trái) kiểm tra nền đệm lót tại trang trại gà của anh Liêm.  

Anh Liêm chia sẻ, giai đoạn 2016-2017, qua quá trình theo dõi các mô hình tại Nam Định (nay là Ninh Bình), Hà Nam  (nay là Ninh Bình), Hải Dương  (nay là Hải Phòng) và nhiều địa phương khác, anh nhận thấy men vi sinh không chỉ giúp xử lý chất thải mà còn tạo ra nguồn phân bón hữu cơ chất lượng cho cây trồng. Thành công của các nhà vườn từ miền Bắc đến Tây Nguyên càng củng cố niềm tin rằng, nếu có thể phân hủy hiệu quả nguồn hữu cơ thì hoàn toàn có thể ứng dụng trong chăn nuôi để xử lý môi trường chuồng trại.

Đến năm 2020, anh Liêm chính thức đưa men vi sinh vào hệ thống trang trại của mình. Điểm khác biệt là men được phối trộn cùng rỉ mật đường để nhân sinh khối, tạo ra lượng chế phẩm lớn với chi phí thấp nhưng vẫn duy trì hiệu quả hoạt động của hệ vi sinh. Chế phẩm sau khi ủ được sử dụng để xử lý đệm lót sinh học, phân hủy phân gà, giảm mùi hôi và hạn chế khí độc phát sinh trong chuồng nuôi.

Qua nhiều năm ứng dụng, mô hình không chỉ cho thấy hiệu quả rõ rệt trong cải thiện môi trường chuồng trại mà còn mang lại lợi ích kinh tế đáng kể. Theo tính toán của anh Liêm, trước đây với chuồng nuôi khoảng 200 m², mỗi lần xử lý phải sử dụng khoảng 4-5 kg men bột, giá từ 40.000-50.000 đồng/kg. Mỗi tháng phải rắc khoảng 4 lần, chi phí dao động từ 800.000 đồng đến gần 1 triệu đồng.

Trong khi đó, với men vi sinh phối trộn rỉ mật đường, chỉ cần khoảng 1 lít men gốc kết hợp với 2 lít rỉ mật để nhân sinh khối. Tổng chi phí cho một lần pha chỉ hơn 100.000 đồng nhưng có thể sử dụng trong thời gian dài. Tính bình quân, chi phí xử lý cho cùng diện tích chuồng chỉ khoảng 400.000-450.000 đồng, giảm gần 50% so với phương pháp sử dụng men bột truyền thống.

Công nhân phun chế phẩm sinh học lên lớp đệm lót sinh học mà không cần phải đảo như rắc men bột thông thường.  

Không chỉ tiết kiệm chi phí, chế phẩm vi sinh dạng phun còn giúp phân bố vi sinh đồng đều trên bề mặt đệm lót. Vào mùa hè, việc phun chế phẩm giúp tăng độ ẩm, giảm bụi và tạo điều kiện thuận lợi để vi sinh vật hoạt động, phân hủy chất thải hiệu quả hơn. Đối với mùa đông, người chăn nuôi có thể kết hợp sử dụng men bột để hạn chế làm tăng độ ẩm trong chuồng.

Theo anh Liêm, việc kết hợp linh hoạt giữa men vi sinh dạng phun và men bột theo điều kiện thời tiết sẽ phát huy hiệu quả xử lý môi trường tốt nhất. Khi chủ động nhân sinh khối ngay tại trang trại, người chăn nuôi không chỉ giảm đáng kể chi phí mà còn duy trì được môi trường chuồng nuôi sạch, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học.

Anh cho biết, mô hình này cũng đang được anh thử nghiệm trên chăn nuôi lợn. Kết quả bước đầu cho thấy mùi hôi trong chuồng giảm rõ rệt, lượng nước sử dụng cho vệ sinh chuồng được cắt giảm đáng kể, góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường và giảm công lao động so với phương thức chăn nuôi truyền thống.

Hiệu quả rõ rệt

Là một trong những thành viên tham gia chuỗi ứng dụng men vi sinh với hơn 2 nghìn con gà, anh Vũ Văn Hùng, chủ mô hình nuôi gà Tân Long (xã Định Tân) cho biết, việc sử dụng chế phẩm vi sinh phối trộng cùng rỉ mật đường đã làm thay đổi đáng kể quy trình vệ sinh chuồng nuôi.

Sau mỗi lứa gà, chuồng được dọn sạch, rửa kỹ, sát khuẩn nhiều lần trước khi đưa trấu mới vào làm đệm lót. Khi đệm lót đã được xử lý bằng chế phẩm vi sinh, anh tiếp tục duy trì phun định kỳ trong suốt quá trình nuôi nhằm kiểm soát mùi và giữ môi trường chuồng luôn ổn định.

Theo anh Hùng, trước đây việc xử lý mùi chủ yếu dựa vào các loại men rắc hoặc sát khuẩn theo định kỳ cố định. Tuy nhiên, hiện nay việc sử dụng chế phẩm vi sinh phối trộn rỉ mật đường được thực hiện linh hoạt hơn.

“Khi bắt đầu cảm nhận có mùi trong chuồng là tôi tiến hành phun ngay, không để mùi tích tụ nhiều. Mật độ nuôi càng cao thì càng phải theo dõi sát để xử lý sớm”, anh Hùng chia sẻ.

Anh Vũ Văn Hùng (áo trắng) chia sẻ về mô hình nuôi gà của mình.  

Điều mà người chăn nuôi cảm nhận rõ nhất không phải là những chỉ số kỹ thuật mà chính là sự thay đổi của môi trường làm việc.

“Khi bước vào chuồng nuôi thấy dễ chịu hơn rất nhiều. Người chăm sóc không còn cảm giác ngột ngạt như trước. Nếu mình làm việc cả ngày trong chuồng mà thấy dễ chịu thì con gà cũng sẽ có môi trường sống tốt hơn”, anh Hùng nói.

Theo anh, việc phát hiện sớm và xử lý ngay khi chuồng bắt đầu xuất hiện mùi hôi là yếu tố quan trọng để duy trì hiệu quả của đệm lót sinh học. Nhờ đó, không khí trong chuồng luôn được cải thiện, góp phần giảm áp lực về môi trường đối với cả người và vật nuôi.

Anh Lê Sỹ Thành, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật Nghiệp vụ - Trung tâm Khuyến nông Thanh Hóa, cho biết, thực tế tại các trang trại trong chuỗi cho thấy, việc ứng dụng men vi sinh phối trộn rỉ mật đường không chỉ mang lại hiệu quả về môi trường mà còn góp phần hình thành quy trình chăn nuôi sinh học theo hướng tuần hoàn. Chất thải được phân hủy ngay tại chuồng, giảm phát sinh khí độc, hạn chế ô nhiễm, đồng thời tạo nền tảng để phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững.

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi ngày càng chịu áp lực về yêu cầu bảo vệ môi trường và an toàn sinh học, mô hình ứng dụng men vi sinh phối trộn rỉ mật đường làm đệm lót sinh học đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Dù vẫn cần tiếp tục theo dõi, hoàn thiện quy trình và đánh giá trên quy mô lớn hơn, nhưng những kết quả bước đầu từ các hộ chăn nuôi gà tại Thanh Hóa  cho thấy đây là hướng đi đáng quan tâm, góp phần giảm ô nhiễm môi trường, nâng cao hiệu quả sản xuất và từng bước xây dựng nền chăn nuôi xanh, bền vững.

Nguồn: BÁ THỨC/kinhtenongthon.vn