Từ những ao cá, khu vườn quanh nhà, nhiều hộ dân ở xã Bảo Hà (Lào Cai) đang từng bước tạo dựng nguồn thu nhập ổn định nhờ mô hình kinh tế vườn - ao - chuồng. Giờ đây, người dân không còn nuôi cá theo kiểu tự phát như trước mà ngày càng chú trọng chất lượng sản phẩm, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Cùng với sự định hướng, hỗ trợ của chính quyền địa phương, kinh tế vườn - ao - chuồng đang mở ra hướng phát triển bền vững cho nhiều hộ dân nông thôn.

Từng bước nâng giá trị từ ao vườn

Những năm gần đây, kinh tế vườn - ao - chuồng tại xã Bảo Hà đang từng bước phát huy hiệu quả, trở thành nguồn thu nhập ổn định của nhiều hộ dân địa phương. Tận dụng diện tích mặt nước sẵn có, người dân không chỉ phát triển nuôi thủy sản mà còn kết hợp linh hoạt với chăn nuôi, trồng trọt nhằm nâng cao giá trị trên cùng diện tích sản xuất.

Hiện, toàn xã có trên 167 ha mặt nước nuôi thủy sản, trong đó khoảng 35 ha nuôi cá thương phẩm. Nếu như trước đây việc nuôi cá chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, tận dụng là chính thì nay nhiều hộ đã chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm và tính ổn định của đầu ra.

Gia đình chị Vũ Thị Lý, thôn Tân Thành là một trong những hộ duy trì hiệu quả mô hình nuôi cá theo hướng truyền thống kết hợp dịch vụ trải nghiệm. Với hơn 1 ha ao nuôi, chị thả các loại cá như trắm, chép, mè, trôi và tận dụng nguồn thức ăn sẵn có như cỏ, cám ngô nấu để giảm chi phí.

Theo chị Lý, nuôi theo hướng tự nhiên tuy thời gian sinh trưởng dài hơn nhưng cá ít dịch bệnh, chất lượng thịt thơm ngon nên được khách hàng ưa chuộng. Nhiều người tìm đến tận nơi để câu cá rồi mua trực tiếp tại ao, giúp gia đình có thêm nguồn thu ổn định.

“Vài năm gần đây, khách hàng thích cá nuôi tự nhiên hơn nên đầu ra thuận lợi hơn trước. Mình vừa bán cá, vừa có thêm thu nhập từ dịch vụ câu cá nên kinh tế cũng ổn định hơn”, chị Lý chia sẻ.

Nuôi cá theo hướng truyền thống, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp tuy không nhanh thu hoặc nhưng cho giá trị cao.

Cũng lựa chọn hướng nuôi phù hợp với điều kiện gia đình, ông Nguyễn Văn Thường, thôn Hồng Cam nhiều năm nay duy trì khoảng 0,5 ha ao nuôi cá trắm và cá chép. Thay vì đầu tư theo hướng công nghiệp, ông tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên như cỏ và chuối cây để giảm chi phí.

Theo ông Thường, nuôi cá theo hướng tự nhiên giúp hạn chế dịch bệnh, giảm áp lực đầu tư mà sản phẩm vẫn được thị trường ưa chuộng. Khi cá đạt trọng lượng từ 1,5 đến 2 kg, nhiều khách hàng đến tận ao để mua hoặc kết hợp câu giải trí.

“Nuôi theo kiểu này tuy lâu hơn nhưng yên tâm hơn vì ít rủi ro. Cá chắc thịt, dễ bán nên đầu ra cũng ổn định hơn trước”, ông Thường cho biết.

Điều thay đổi ở Bảo Hà không chỉ là những ao cá được mở rộng, mà là cách người dân bắt đầu làm kinh tế theo hướng bài bản hơn. Từ tư duy nuôi để tận dụng diện tích mặt nước, nhiều hộ đã chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm, nhu cầu thị trường và hiệu quả lâu dài.

Tạo liên kết để người dân yên tâm sản xuất

Theo đánh giá của địa phương, giá trị sản xuất thủy sản tại Bảo Hà hiện đạt trên 200 triệu đồng/ha. Đây được xem là hướng đi có nhiều tiềm năng trong phát triển kinh tế nông thôn nếu được tổ chức sản xuất bài bản và có sự liên kết chặt chẽ.

Những năm gần đây, chính quyền địa phương đã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi diện tích canh tác kém hiệu quả sang đào ao nuôi cá; đồng thời hướng dẫn áp dụng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ dân.

Bên cạnh mô hình nuôi truyền thống chú trọng chất lượng, nhiều hộ dân đã từng bước tiếp cận phương thức nuôi bán thâm canh nhằm nâng cao năng suất nhưng vẫn bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Nhiều mô hình Vườn-ao-chuồng được phát triển theo hướng du lịch trải nghiệm.

Để hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, trên địa bàn xã đã thành lập hợp tác xã thủy sản nhằm liên kết các hộ nuôi theo chuỗi giá trị. Thông qua mô hình này, người dân được hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc, phòng chống dịch bệnh, tiếp cận nguồn giống và vật tư đầu vào bảo đảm chất lượng.

Không chỉ hỗ trợ về kỹ thuật, hợp tác xã còn đóng vai trò kết nối tiêu thụ sản phẩm, góp phần giúp người dân giảm áp lực đầu ra. Đây được xem là yếu tố quan trọng để nghề nuôi thủy sản phát triển ổn định trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm.

Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Hà cho biết, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích người dân phát triển thủy sản theo hướng bền vững, kết hợp giữa nuôi truyền thống và nuôi thâm canh nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích sản xuất.

Cùng với đó, xã định hướng phát triển các sản phẩm thủy sản gắn với hoạt động du lịch tâm linh trên địa bàn; từng bước xây dựng mô hình trải nghiệm, tiêu thụ tại chỗ và hướng tới chế biến sản phẩm nhằm nâng cao giá trị.

Có thể thấy, từ những mô hình còn mang tính hộ gia đình, kinh tế vườn - ao - chuồng ở Bảo Hà đang cho thấy khả năng trở thành hướng sinh kế bền vững nếu được tổ chức sản xuất bài bản và gắn với thị trường. Khi người dân thay đổi tư duy sản xuất, cùng với sự đồng hành của chính quyền địa phương, những ao cá, khu vườn quen thuộc không chỉ tạo thu nhập mà còn góp phần định hình hướng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững hơn.

Nguồn: NGUYÊN HOA/Kinhtenongthon.vn