Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, sự bứt phá của nông nghiệp trong kỷ nguyên mới phụ thuộc vào việc nâng tầm bản lĩnh và trí tuệ của người nông dân Việt Nam. Bộ cam kết đồng hành giúp nông dân tự tin kiến tạo tương lai xanh cho chính mình.

Để làm rõ những kết quả nổi bật và định hướng trọng tâm của ngành trong thời gian tới, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm của nông dân trong thời kỳ mới, phóng viên Kinh tế nông thôn có cuộc phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng xoay quanh vấn đề này.

Thưa Bộ trưởng, năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn quan trọng của ngành Nông nghiệp và Môi trường. Xin Bộ trưởng khái quát những kết quả nổi bật nhất trong năm qua của ngành?

Nhìn lại năm 2025, có thể nói đây là một năm khó khăn, nhiều biến động nhưng cũng cho thấy sự nỗ lực, quyết tâm, quyết liệt, hiệu quả của toàn ngành. Điều này được thể hiện rõ khi bối cảnh kinh tế thế giới bất ổn, xung đột địa chính trị kéo dài, rào cản thương mại gia tăng và thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến khắc nghiệt và dị thường, nhưng Nông nghiệp và Môi trường vẫn giữ vững vai trò là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, góp phần ổn định đời sống xã hội và sinh kế của hàng triệu người dân.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng thăm gian trưng bày Triển lãm thành tựu đất nước 80 năm.

Nổi bật trước hết là kết quả tăng trưởng và xuất khẩu; trong đó, GDP toàn ngành cả năm đạt trên 3,9%, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70 tỷ USD, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô mà còn cho thấy năng lực thích ứng và khả năng cạnh tranh ngày càng tốt của sản xuất nông nghiệp trước những biến động bên ngoài.

Bên cạnh kết quả về kinh tế, năm 2025 cũng là năm ngành có bước chuyển mạnh về tổ chức và thể chế. Sau khi hợp nhất hai Bộ, công tác sắp xếp bộ máy được triển khai quyết liệt, tinh gọn đầu mối, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, đi đôi với hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Điều này giúp chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và địa phương trong tổ chức thực hiện.

Một điểm nhấn quan trọng khác là trụ cột môi trường và phát triển xanh ngày càng được củng cố. Công tác bảo vệ, phát triển rừng đạt kết quả tích cực; quản lý tài nguyên đất, nước, khoáng sản, bảo vệ môi trường có chuyển biến thực chất; nhiều “điểm nóng” ô nhiễm từng bước được kiểm soát. Các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững tiếp tục phát huy hiệu quả, tạo nền tảng để ngành từng bước chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, từ tăng trưởng truyền thống sang tăng trưởng xanh, tuần hoàn và bền vững.

Xin Bộ trưởng cho biết những chuyển biến cụ thể trong triển khai nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn thời gian qua?

Chuyển biến trong triển khai nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn trên ba phương diện. Thứ nhất là chuyển mạnh về tư duy và thể chế phát triển xanh. Thứ hai là chuyển dịch mô hình sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn ở các ngành hàng chủ lực. Trong trồng trọt, lâm nghiệp, thủy sản và xây dựng nông thôn mới, nhiều mô hình sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm hóa chất đầu vào, tái sử dụng phụ phẩm và gắn sản xuất với chế biến, thị trường đã được triển khai và nhân rộng. Các mô hình này không chỉ góp phần giảm phát thải, bảo vệ hệ sinh thái mà còn nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người nông dân.

Thứ ba là đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Công nghệ số, dữ liệu lớn, viễn thám, truy xuất nguồn gốc, cùng các giải pháp canh tác thông minh đang được áp dụng ngày càng rộng rãi trong quản lý sản xuất, tài nguyên và môi trường.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng thăm mô hình chăn nuôi an toàn sinh học của Tập đoàn Quế Lâm vượt qua dịch tả lợn châu Phi.

Có thể khẳng định, tuy chưa đạt được kết quả toàn diện như mong muốn của người dân, nhưng nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn đã chuyển từ định hướng sang hành động thực chất. Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường carbon, tín dụng xanh, khuyến khích doanh nghiệp và nông dân mở rộng các mô hình sản xuất xanh, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0”.

Muốn đẩy mạnh nông nghiệp xanh từ định hướng thành “hành động thực chất”, đưa ngành trở thành trụ đỡ của nền kinh tế xanh, cần xây dựng mô hình phát triển mới, đặt người nông dân ở vị trí trung tâm của mọi đổi mới. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp mở cửa thị trường và nông dân là chủ thể sáng tạo.

Nông nghiệp xanh không còn là khẩu hiệu mà đã chuyển dịch mạnh mẽ sang hành động, minh chứng qua việc tăng trưởng ổn định và xuất khẩu lập kỷ lục mới vào cuối năm 2025.

Theo Bộ trưởng, để nông dân thực sự làm chủ tri thức và công nghệ xanh, đâu là những giải pháp đột phá?

Bộ sẽ xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp xanh - thông minh, chuyển đổi từ hỗ trợ đơn lẻ sang kiến tạo một hệ sinh thái bền vững, nơi người nông dân là trung tâm. Trong hệ sinh thái này, các chính sách phải giúp nông dân tiếp cận tri thức, làm chủ công nghệ và hiểu rõ quy luật thị trường để tự vươn lên.

Bên cạnh đó, Bộ sẽ thiết lập các cơ chế thử nghiệm cho các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và tín chỉ carbon. Đây là “đòn bẩy” giúp nông dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ mới mà không quá lo ngại về rủi ro ban đầu.

Đưa tri thức đến từng “thửa ruộng”, đẩy mạnh công tác khuyến nông theo hướng hiện đại, không chỉ chuyển giao kỹ thuật mà còn chuyển giao cả tư duy kinh tế và kỹ năng số. Mục tiêu là giúp người dân trực tiếp tham gia vào chuỗi giá trị, từ khâu sản xuất đến truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.

Khuyến khích nông dân ứng dụng AI, IoT và các công nghệ phát thải thấp. “Không đổi mới, nông nghiệp khó đạt phát triển cao”, và nông dân phải là lực lượng trực tiếp làm chủ các công cụ này để nâng cao năng suất và bảo vệ môi trường.

Thông qua các diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói”, Bộ cam kết đồng hành cùng các hợp tác xã và doanh nghiệp để giải quyết các rào cản về vốn (tín dụng xanh) và pháp lý, giúp nông dân tự tin kiến tạo tương lai xanh cho chính mình.

Sự bứt phá của nông nghiệp trong kỷ nguyên mới phụ thuộc vào việc nâng tầm bản lĩnh và trí tuệ của người nông dân Việt Nam. Tham mưu, đề xuất các chính sách phải giúp nông dân làm chủ tri thức và công nghệ xanh để tự vươn lên, tạo ra các vùng nông thôn văn minh và đáng sống.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Nguồn: THANH TÂM (THỰC HIỆN)/Kinhtenongthon.vn