Không chỉ nổi tiếng với những vườn đào phai, nhất chi mai, địa lan phục vụ thị trường Tết, xã Tả Phìn (Lào Cai) đang hình thành thêm một vùng sản xuất cà chua trái vụ ứng dụng công nghệ cao.

Khai thác lợi thế khí hậu mát lạnh quanh năm, gia đình chị Lê Thị Lệ ở thôn Sả Xéng đã biến khoảng thời gian "trống vụ" thành mùa thu hoạch, nâng cao thu nhập và mở ra hướng phát triển nông sản chất lượng cao.

Quả ngọt trên vùng chuyên canh hoa cảnh

Chưa đến 7 giờ sáng, khu nhà màng rộng hơn 1 ha của gia đình chị Lệ đã rộn ràng tiếng người. Những chiếc giỏ nhựa nhanh chóng đầy lên bởi những chùm cà chua đỏ mọng vừa được hái xuống. Bên ngoài, sương sớm vẫn còn vương trên những triền núi, còn bên trong nhà màng, một mùa thu hoạch mới đang bắt đầu.

Giữa tháng 7, khi nhiều vùng sản xuất cà chua trong cả nước đã kết thúc vụ, những cây cà chua ở Tả Phìn lại bước vào thời điểm cho quả đẹp nhất. Từng chùm quả căng tròn, đỏ au nối nhau từ gốc lên ngọn. Tiếng kéo cắt quả, tiếng trò chuyện của người lao động hòa cùng tiếng nước chảy từ hệ thống tưới tự động tạo nên nhịp sống mới giữa vùng núi cao.

Chị Lê Thị Lệ thu hái cà chua chín trong khu nhà màng, chuẩn bị cung ứng ra thị trường.

Ít ai nghĩ rằng, trên vùng đất vốn được biết đến với những vườn đào phai cánh kép, nhất chi mai, địa lan phục vụ thị trường Tết, nay lại có thêm những khu nhà màng trồng cà chua trái vụ cho thu nhập gần tỷ đồng mỗi năm.

Gia đình chị Lệ vốn gắn bó với gần 2 ha cây hoa, trong đó có khoảng 800 gốc đào phai cánh kép và 750 gốc nhất chi mai. Đây là những loại cây đã làm nên thương hiệu của Tả Phìn mỗi dịp Tết đến, xuân về. Tuy nhiên, nguồn thu từ hoa chủ yếu tập trung vào những tháng cuối năm. Sau khi hoàn thành việc chăm sóc, tạo dáng cho cây hoa, khoảng thời gian từ mùa xuân đến giữa năm vẫn còn là một khoảng trống cần được khai thác hiệu quả hơn.

Chị Lệ nhớ lại, trên chính diện tích này, gia đình từng thử sức với nhiều loại cây trồng khác nhau như: dâu tây, bí xanh, hoa cúc... Mỗi loại cây đều có những lợi thế riêng nhưng chưa tạo được sự ổn định về hiệu quả kinh tế. Chị Lệ chia sẻ: "Tôi từng trồng nhiều loại rau, quả khác nhau nhưng khi tìm hiểu kỹ thì nhận thấy khí hậu Tả Phìn rất phù hợp với cây cà chua. Trồng vào thời điểm trái vụ, sản phẩm lại có lợi thế về giá và đầu ra".

Tả Phìn nằm ở khu vực có khí hậu mát lạnh quanh năm. Mùa hè, khi nhiều vùng đồng bằng phải đối mặt với nắng nóng, cây cà chua sinh trưởng khó khăn, thì ở đây nền nhiệt dễ chịu lại tạo điều kiện để cây phát triển. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm giúp quả cà chua có độ chắc, màu sắc đẹp và hương vị đặc trưng.

Nhờ lợi thế đó, hơn 4 năm nay, cứ khoảng tháng 4, chị Lệ bắt đầu xuống giống. Đến tháng 7, khi nguồn cung cà chua ở nhiều nơi đã giảm, những lứa quả đầu tiên tại Tả Phìn bắt đầu chín rộ.

Cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật sau thu hoạch.

Làm nông nghiệp nhiều năm, chị hiểu rằng hiệu quả không chỉ nằm ở việc trồng được nhiều quả mà còn ở việc tạo ra sản phẩm đúng thời điểm thị trường cần. "Sản xuất trái vụ vất vả hơn, nhưng bù lại giá bán ổn định hơn. Khi các nơi khác không còn cà chua, sản phẩm của mình lại có thị trường", chị Lệ nói.

Hiện nay, cà chua của gia đình chị được bán với giá khoảng 15.000 đồng/kg. Mỗi năm, hơn 1 ha cho sản lượng trên 50 tấn quả, mang lại doanh thu khoảng 700 triệu đồng.

Theo chị Lệ, điều khiến gia đình yên tâm nhất là đầu ra. Những quả cà chua chín đều, vỏ dày, màu sắc đẹp, vị ngọt thanh được thương lái đến tận vườn thu mua, đưa về các chợ đầu mối, cửa hàng nông sản tại Lào Cai, Hà Nội và một số tỉnh lân cận.

Giữa những ngày cao điểm thu hoạch, khu nhà màng luôn có nhiều lao động địa phương làm việc. Người hái quả, người phân loại, người đóng thùng. Những chuyến xe nối nhau rời bản mang theo những thùng cà chua đỏ au xuống núi.

Với chị Lệ, cà chua không thay thế những vườn đào, vườn mai vốn đã gắn bó với gia đình, mà bổ sung thêm một mùa sản xuất mới. Những loại cây tưởng như không liên quan lại đang cùng tạo nên một chu kỳ sản xuất quanh năm: hoa phục vụ thị trường Tết, cà chua tạo nguồn thu trong những tháng giữa năm.

Công nghệ tạo đòn bẩy cho nông sản vùng cao

Nếu khí hậu là lợi thế tự nhiên thì công nghệ chính là yếu tố giúp người dân Tả Phìn khai thác tốt hơn tiềm năng của vùng đất này. Bước vào khu nhà màng của gia đình chị Lệ, có thể thấy rõ sự thay đổi trong cách làm nông nghiệp. Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, từng công đoạn từ tưới nước, chăm sóc đến phòng bệnh đều được tính toán cụ thể.

Cà chua trái vụ phát triển tốt nhờ điều kiện khí hậu phù hợp và quy trình sản xuất ứng dụng công nghệ cao.

Hệ thống tưới tự động giúp cây được cung cấp lượng nước phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng, giảm công lao động và hạn chế tình trạng thiếu hoặc thừa nước. Nhà màng cũng tạo môi trường thuận lợi để cây phát triển ổn định, nhất là trong những thời điểm mưa nhiều, độ ẩm cao - điều kiện dễ phát sinh sâu bệnh.

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, gia đình chị Lệ lựa chọn hướng canh tác an toàn, hạn chế sử dụng phân bón hóa học. Phân đỗ tương được ủ cùng men vi sinh để bón lót, kết hợp với phân gà đã qua xử lý trong quá trình chăm sóc.

Chị Lệ cho biết, trước đây mỗi khi thời tiết thay đổi, gia đình thường lo lắng vì cây dễ bị ảnh hưởng. Từ khi đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tự động, việc sản xuất chủ động hơn nhiều.

Thấy hiệu quả, nhiều hộ dân ở thôn Sả Xéng đã bắt đầu học hỏi và đầu tư sản xuất. Đến nay, toàn thôn đã có hơn 10 hộ trồng cà chua trái vụ theo hướng ứng dụng công nghệ cao, sử dụng nhà màng và hệ thống tưới tự động.

Những mái nhà màng trắng dần xuất hiện trên các sườn đồi không chỉ tạo nên diện mạo mới cho vùng sản xuất, mà còn cho thấy từ việc sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm, người dân bắt đầu quan tâm hơn đến kỹ thuật, quy trình, chất lượng sản phẩm và nhu cầu thị trường.

Ông Vũ Xuân Quý, Chủ tịch UBND xã Tả Phìn cho biết, mô hình cà chua trái vụ đang phát huy tốt lợi thế khí hậu của địa phương, góp phần tạo thêm việc làm cho lao động địa phương trong các khâu chăm sóc, thu hoạch, đóng gói và vận chuyển.

Việc ứng dụng nhà màng, tưới tự động và quy trình sản xuất an toàn giúp người dân giảm rủi ro do thời tiết, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất sản xuất.

Theo ông Quý, từ những hộ đi đầu như gia đình chị Lê Thị Lệ, địa phương đang khuyến khích người dân tiếp tục ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng các mô hình phù hợp với điều kiện tự nhiên, hướng tới phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với nâng cao thu nhập.

Trên cùng một mảnh đất, hai mùa vụ đang nối tiếp nhau. Một mùa hoa làm nên thương hiệu Tả Phìn, một mùa quả mở thêm hướng sản xuất mới. Đó cũng là cách người dân nơi đây đang tận dụng lợi thế của thiên nhiên, đưa công nghệ vào sản xuất để tạo dựng sinh kế bền vững trên vùng cao.

Nguồn: NGUYÊN HOA/Kinhtenongthon.vn