Mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng, ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt Israel mang lại hiệu quả cao trên đồng đất Cà Mau.

Tập trung vào lĩnh vực có lợi thế

Trong tiến trình phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng vai trò quyết định việc chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ mở rộng quy mô sang gia tăng năng suất và giá trị. Đây là mấu chốt để Cà Mau bứt phá phát triển nhanh và bền vững.

Đối với ngành thủy sản, chuyển đổi số và dữ liệu có thể hỗ trợ quản lý vùng nuôi, kiểm soát môi trường, truy xuất nguồn gốc, dự báo dịch bệnh, tối ưu chi phí sản xuất và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, việc ứng dụng cảm biến, dữ liệu số, tự động hóa và các nền tảng quản lý sản xuất có thể giúp hình thành những mô hình canh tác chính xác hơn, tiết kiệm vật tư đầu vào, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Với kinh tế biển và năng lượng, khoa học, công nghệ được kỳ vọng hỗ trợ quá trình khai thác hiệu quả tài nguyên, phát triển các ngành kinh tế mới, đồng thời tăng khả năng giám sát, quản lý và sử dụng tài nguyên theo hướng bền vững.

Trong khi đó, số hóa dữ liệu điểm đến, xây dựng các nền tảng du lịch thông minh và ứng dụng công nghệ trong quảng bá, kết nối dịch vụ cũng mở thêm không gian để du lịch Cà Mau tiếp cận thị trường rộng hơn. Điểm quan trọng là công nghệ phải tạo ra giá trị kinh tế cụ thể, thay vì chỉ dừng ở việc đầu tư thiết bị hoặc triển khai các nền tảng riêng lẻ.

Chia sẻ tại buổi tọa đàm “Đẩy mạnh chuyển đổi số, bứt phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần tăng trưởng hai con số” mới đây, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau Phạm Thống Nhất cho biết, sự kiện diễn ra trong bối cảnh Cà Mau đang nỗ lực định vị từ “điểm cuối” trở thành cửa ngõ kinh tế biển và trung tâm kinh tế xanh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và của cả nước.

Với tinh thần thẳng thắn, thực chất, hướng mạnh vào hành động, thông qua buổi tọa đàm, ông Phạm Thống Nhất kỳ vọng, chuyển đổi số và AI sẽ tạo ra giá trị thực chất, trọng tâm là không dừng ở số hóa quy trình, mà phải đo lường bằng việc nâng cao năng suất, giảm chi phí và cải thiện chất lượng quản trị.

Tiến sĩ Lê Hùng Cường, Tổng Giám đốc FPT Digital đã đưa ra góc nhìn mới về sự dịch chuyển từ chính quyền số sang chính quyền thông minh. Phân tích nghịch lý toàn cầu khi 95% dự án AI thử nghiệm chưa tạo ra giá trị rõ rệt về lợi nhuận do thiếu môi trường vận hành phù hợp, Tiến sĩ Lê Hùng Cường gợi mở, Cà Mau không nên áp dụng công nghệ rời rạc, mà cần tập trung tái thiết kế quy trình quanh dữ liệu và ủy quyền cho AI thực thi các luồng công việc lặp lại dưới sự giám sát của cán bộ.

Tại tọa đàm, các chuyên gia đã có những góp ý thiết thực để tỉnh Cà Mau ban hành kế hoạch phát triển kinh tế. Tiến sĩ Lê Hùng Cường, Tổng Giám đốc FPT Digital nhận định, việc sử dụng hiệu quả AI sẽ hỗ trợ đắc lực cho tỉnh Cà Mau trong công tác phục vụ người dân và doanh nghiệp. Cơ quan chức năng địa phương cần ưu tiên đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp trên lộ trình chuyển đổi số.

Ông Cường gợi mở việc áp dụng AI trực tiếp vào ngành nuôi trồng, chế biến thủy sản – lĩnh vực thế mạnh hàng đầu của Cà Mau. Việc đưa công nghệ vào khâu này sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào, tối ưu hóa chi phí sản xuất, từ đó nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 của tỉnh tập trung vào ba trụ cột chính: chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

AI có thể hỗ trợ xử lý lượng dữ liệu lớn, phân tích xu hướng, dự báo nhu cầu thị trường, hỗ trợ ra quyết định và tự động hóa nhiều quy trình. Tuy nhiên, để công nghệ này phát huy hiệu quả, địa phương cần đồng thời giải quyết bài toán về chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống và nguồn nhân lực có kỹ năng số.

Dữ liệu vì vậy được xem là một trong những nền tảng quan trọng của quá trình chuyển đổi số. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác, có khả năng chia sẻ và khai thác sẽ quyết định hiệu quả của nhiều ứng dụng công nghệ trong tương lai.

Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với hệ thống quản lý nhà nước khi dữ liệu ở từng ngành, từng địa phương cần từng bước được chuẩn hóa, liên thông, hạn chế tình trạng phân tán, trùng lặp hoặc khó khai thác.

Khi dữ liệu được tổ chức tốt, chính quyền có thể rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao chất lượng dịch vụ công; doanh nghiệp giảm chi phí tiếp cận thông tin, còn người dân được hưởng các dịch vụ thuận tiện và minh bạch hơn.

Doanh nghiệp là trung tâm đổi mới sáng tạo

Cà Mau xác định doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo bởi đây là khu vực trực tiếp chuyển các kết quả nghiên cứu, công nghệ và dữ liệu thành sản phẩm, dịch vụ cũng như giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Theo hướng tiếp cận này, vai trò của Nhà nước không phải thực hiện thay doanh nghiệp mà tập trung hoàn thiện cơ chế, xây dựng hạ tầng, phát triển dữ liệu, hỗ trợ nghiên cứu - ứng dụng và tạo môi trường thuận lợi để các sáng kiến công nghệ nhanh chóng đi vào thực tiễn.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề lớn hiện nay không chỉ là chi phí đầu tư công nghệ mà còn nằm ở khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp, nhân lực vận hành và khả năng đo lường hiệu quả sau chuyển đổi.

Do đó, chính sách hỗ trợ cần ngày càng hướng tới nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, ưu tiên những giải pháp có thể giúp giảm chi phí, tăng năng suất, mở rộng thị trường và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị.

Song song đó, phát triển nguồn nhân lực số được xem là điều kiện quyết định. Quá trình chuyển đổi sẽ khó tạo ra bước tiến đáng kể nếu công nghệ phát triển nhanh nhưng đội ngũ cán bộ, người lao động và doanh nghiệp chưa có đủ kỹ năng để sử dụng và khai thác.

Cùng với nguồn nhân lực, những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và hạ tầng dữ liệu dùng chung cũng cần tiếp tục được tháo gỡ để tạo môi trường thuận lợi hơn cho nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa các sản phẩm khoa học, công nghệ.

Ông Phạm Thống Nhất, Phó Giám đốc Sở KH&CN Cà Mau cho biết, tỉnh rất quyết tâm trong việc lấy khoa học công nghệ làm nền tảng cho sự bứt phá: “Cà Mau xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực xuyên suốt để làm mới các mô hình tăng trưởng, tạo đột phá hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Qua đó, chuyển hóa lợi thế, tiềm năng về kinh tế biển, thủy sản, năng lượng, nông nghiệp sạch và du lịch. Trong quá trình này, doanh nghiệp phải là trung tâm, người dân là chủ thể, còn nhà nước giữ vai trò kiến tạo và dẫn dắt”.

Giảng viên Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn (TP. Hồ Chí Minh) truyền đạt đến nông dân xã Trần Văn Thời kiến thức về chuyển đổi số trong sản xuất.

Mới đây, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Cà Mau phối hợp với Xã Trần Văn Thời và xã Khánh Lâm tổ chức các lớp tập huấn chuyển đổi số trong sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Qua đó, nông dân được hướng dẫn ứng dụng bản đồ số, công nghệ số để quản lý, giám sát đồng ruộng, ghi chép nhật ký sản xuất; đồng thời tiếp cận các giải pháp quản lý nước thông minh, sử dụng rơm rạ hiệu quả và tổ chức sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ.

Thông qua tập huấn, nông dân từng bước làm quen với việc quản lý sản xuất bằng dữ liệu và công nghệ, thay đổi phương thức canh tác theo hướng chính xác, tiết kiệm và bền vững. Góp phần thực hiện mục tiêu Đề án 1 triệu hécta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào các ngành thế mạnh chính là chìa khóa để Cà Mau tạo nên những bước bứt phá toàn diện. Khi khoa học hiện diện trực tiếp trong từng quy trình sản xuất, quản trị và phân phối, giá trị kinh tế của địa phương sẽ được nâng tầm rõ rệt. Đây là nền tảng cốt lõi đưa Cà Mau phát triển nhanh, mạnh và bền vững.