Từ 1ha đất canh tác lúa kém hiệu quả, anh Phạm Văn Khánh đã mạnh dạn cải tạo, quy hoạch lại mặt bằng để xây dựng mô hình phát triển kinh tế VAC. Sau nhiều năm gây dựng, khu đất nay đã hình thành hệ thống sản xuất đa dạng cây trồng, vật nuôi, trong đó gà và ếch đang trở thành những đối tượng mang lại nguồn thu ổn định, đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp trên vùng đất này.

Từ trứng gà đến ếch giống

Năm 2019, khi tiếp nhận 1ha đất canh tác của địa phương, anh Phạm Văn Khánh (SN 1983, xã Tân Minh, TP. Hải Phòng) phải đối mặt với không ít khó khăn. Khu đất vốn là vùng cấy lúa năng suất thấp nên bị bỏ hoang nhiều năm, không còn nhiều người mặn mà với việc canh tác.

Anh Phạm Văn Khánh chăm sóc đàn gà đẻ tại mô hình VAC (Ảnh: Phạm Trang).
 

Thay vì tiếp tục trồng lúa theo cách cũ, anh Khánh đã dành thời gian học hỏi kinh nghiệm và tính toán hướng sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế. Anh quyết định xây dựng mô hình kinh tế vườn - ao - chuồng (VAC) lựa chọn những cây, con có khả năng thích nghi và tạo ra nguồn thu phù hợp với điều kiện sản xuất của gia đình.

Anh Khánh lựa chọn đối tượng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, khả năng đầu tư và nhu cầu thị trường. Trong hệ thống đó, gà đẻ trứng và ếch đang là các đối tượng được anh tập trung phát triển. Hiện nay, anh Khánh duy trì 200 con gà đẻ, mỗi ngày cho thu từ 120-150 quả trứng. Gà được nuôi theo phương pháp truyền thống, nguồn thức ăn chủ yếu là cám ngô, cám gạo trộn cùng cây chuối băm và ngô hạt được bung cùng cá để làm thức ăn cho đàn gà.

Anh Phạm Văn Khánh Anh Phạm Văn Khánh thái chuối cây làm thức ăn cho đàn vật nuôi (Ảnh: Phạm Trang).
 

Chia sẻ với PV Kinh tế nông thôn, anh Khánh cho hay: “Hiện nay, gia đình tôi nuôi gà theo phương pháp truyền thống, nguồn thức ăn chủ yếu là cám ngô kết hợp với các loại rau tự nhiên. Nhờ vậy, trứng gà thơm ngon, bảo đảm an toàn nên làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó. Nhiều khách hàng có nhu cầu mua thường xuyên nhưng gia đình chưa có đủ sản lượng để cung cấp. Thời gian tới khi mở rộng quy mô đàn nuôi, tôi vẫn muốn duy trì phương thức chăn nuôi này và tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương để giảm chi phí đầu vào, đồng thời tạo ra những quả trứng chất lượng, sạch và an toàn đến tay người tiêu dùng”.

Bên cạnh việc tận dụng nguồn thức ăn sẵn có, anh Khánh còn chú trọng chăm sóc và phòng bệnh cho đàn vật nuôi theo hướng hạn chế sử dụng thuốc hóa học. Tỏi, nghệ, gừng được anh phối trộn và ủ lên men rồi sử dụng trong quá trình chăn nuôi nhằm hỗ trợ hệ tiêu hóa, tăng sức đề kháng cho vật nuôi. Theo anh Khánh, việc tận dụng những nguyên liệu tự nhiên, dễ kiếm này vừa giúp giảm một phần chi phí, vừa hướng đến phương pháp chăn nuôi an toàn, hạn chế việc sử dụng kháng sinh khi không cần thiết.

Hiện nay anh Khánh đã chủ động nhân giống ếch, từng bước làm chủ nguồn con giống phục vụ sản xuất (Ảnh: Phạm Trang).
 

Nếu đàn gà mang lại nguồn thu đều đặn mỗi ngày thì nuôi ếch lại là hướng sản xuất được anh Khánh đầu tư theo hướng khép kín, từ chủ động con giống đến nuôi thương phẩm. Hiện, trang trại có khoảng 150 cặp ếch bố mẹ, khi đến thời kỳ sinh sản, ếch được cho sinh sản thuận theo tự nhiên, trứng sau đó được chăm sóc qua các giai đoạn nòng nọc, ếch con rồi nuôi thành ếch thương phẩm.

Theo anh Khánh, mỗi lứa ếch mất khoảng 3-3,5 tháng là có thể xuất bán cho thương lái. Ao nuôi  ếch thương phẩm của gia đình đạt khoảng 1,5 vạn con. Việc duy trì đàn ếch bố mẹ giúp gia đình chủ động sản xuất con giống, vừa đáp ứng nhu cầu nuôi tại trang trại, vừa cung cấp ếch giống cho các hộ dân trong khu vực. Qua đó, anh Khánh không chỉ dừng ở khâu nuôi ếch thương phẩm mà từng bước hoàn thiện chuỗi sản xuất, giảm phụ thuộc vào nguồn giống bên ngoài và mở thêm nguồn thu từ việc cung cấp con giống cho thị trường.

Ếch sau khi nhân giống được đưa ra ao nuôi, tiếp tục chăm sóc đến khi xuất bán ếch thương phẩm (Ảnh: Phạm Trang).
 

Nếu gà tạo dòng tiền hằng ngày từ trứng thì ếch lại mang đến một chu kỳ sản xuất ngắn hơn, đồng thời mở thêm dư địa từ con giống. Việc kết hợp hai đối tượng này giúp mô hình không phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn thu duy nhất.

Cải tạo vườn, phát triển VAC theo hướng tuần hoàn

Không chỉ tập trung vào chăn nuôi, anh Khánh còn cải tạo khu vườn theo hướng phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu địa phương, tận dụng từng khoảng diện tích để tạo thành một hệ thống sản xuất tuần hoàn. Trên bờ ao anh trồng các loại cây ăn quả, dưới ao nuôi cá, ngan, ngỗng được bố trí nuôi xen kẽ trên phần diện tích phù hợp. Cách làm này giúp các đối tượng sản xuất hỗ trợ lẫn nhau, tận dụng tốt nguồn thức ăn, phụ phẩm qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Ngay từ khi xây dựng mô hình, anh Khánh đã quy hoạch bài bản, cải tạo diện tích đất để phát triển vườn cây, ao cá theo hướng kết hợp, tận dụng hiệu quả diện tích sản xuất (Ảnh: Phạm Trang).
 

Anh Khánh lựa chọn và trồng: 400 cây hồng xiêm, 150 cây mít, 60 cây dừa, hơn 100 cây na, bưởi… được quy hoạch từng khu rõ ràng. Thay vì để từng khu vực sản xuất tách rời, anh kết hợp cây trồng, cá, ngan, ngỗng trong cùng một hệ thống.

Đáng chú ý, anh Khánh cố gắng tận dụng nguồn chất thải, phụ phẩm giữa các khu vực sản xuất. Phân gà được xử lý để bón cho cây ăn quả, nguồn thức ăn thừa và chất thải trong quá trình nuôi ếch được tận dụng cho ao cá, giúp giảm lãng phí và hạn chế chi phí đầu vào.

Từ diện tích đất cấy lúa kém hiệu quả anh Khánh từng bước cải tạo, hình thành vườn cây, ao cá và hệ thống sản xuất VAC đa dạng (Ảnh: Phạm Trang).
 

Từ một khu đất cấy lúa kém hiệu quả, đến nay gia đình anh đã hình thành một hệ thống sản xuất gồm gà - ếch - cá - gia cầm - cây ăn quả, trong đó các đối tượng có sự hỗ trợ lẫn nhau. Đây chính là nền tảng để anh từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển kinh tế vườn theo hướng tuần hoàn.

Theo bà Ngô Thị Minh Hà, Chủ tịch Hội Làm vườn TP. Hải Phòng, việc cải tạo vườn để phát triển VAC là hướng đi phù hợp, nhất là đối với những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả. Điều quan trọng là người dân phải biết lựa chọn cây, con phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và thị trường. Với mô hình VAC, nếu người dân biết kết hợp giữa trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản thì có thể tận dụng phụ phẩm của khâu này làm đầu vào cho khâu khác. Hiệu quả của kinh tế vườn không chỉ nằm ở một loại cây hay một vật nuôi mà ở cách người dân tổ chức cả hệ thống sản xuất.

Các em nhỏ theo bố mẹ xuống vườn, thích thú lựa chọn những loại trái cây yêu thích (Ảnh: Phạm Trang).

Sau 7 năm phát triển kinh tế, anh Khánh đã từng bước hình thành mô hình kinh tế VAC với nhiều cây trồng, vật nuôi được bố trí phù hợp, tận dụng tối đa diện tích và nguồn lực sẵn có. Mô hình của anh Khánh cho thấy với những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả, nếu mạnh dạn thay đổi và lựa chọn cây, con phù hợp người nông dân hoàn toàn có thể nâng cao giá trị kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích.

Nguồn: PHẠM TRANG/kinhtenongthon.vn