Làm vườn và NN xanh/NN tuần hoàn

Cần Thơ thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển nuôi tôm nước lợ theo hướng xanh và tuần hoàn

16/11/2026, 16:50

Vừa qua, tại TP. Cần Thơ, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) tổ chức Hội nghị chuyên đề “Quản lý nuôi tôm nước lợ, gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh tuần hoàn”. Hội nghị là dịp để cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi trao đổi kinh nghiệm, đánh giá thực trạng sản xuất, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển ngành thủy sản theo hướng hiệu quả và bền vững.

Chuyển đổi số nâng cao hiệu quả quản lý vùng nuôi

Trước yêu cầu phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, TP. Cần Thơ đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nuôi trồng thủy sản. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kiểm soát môi trường và gia tăng giá trị ngành tôm nước lợ.

Theo báo cáo của Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP. Cần Thơ, trong 10 tháng đầu năm 2026, tổng diện tích thả nuôi thủy sản trên địa bàn đạt 95.679,4 ha, tương đương 99,6% kế hoạch năm, tăng 0,9% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt 50.735,5 ha, gồm 39.192,3 ha tôm thẻ chân trắng và 11.543,2 ha tôm sú. Sản lượng thủy sản thu hoạch đạt 659.051,4 tấn, bằng 88,4% kế hoạch năm, tăng 13,2% so với cùng kỳ. Riêng tôm nước lợ đạt 211.132,5 tấn; cá tra đạt 291.120 tấn. Những kết quả này cho thấy hoạt động nuôi trồng thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông nghiệp của thành phố.

Tuy nhiên, sản xuất vẫn đối mặt với những thách thức về dịch bệnh, chất lượng con giống, biến động môi trường và yêu cầu ngày càng cao của thị trường tiêu thụ. Trong 10 tháng, diện tích nuôi tôm ghi nhận thiệt hại là 1.136,36 ha, trong đó tôm thẻ chân trắng chiếm 1.087,66 ha và tôm sú 48,7 ha. Đây là những vấn đề đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý và tổ chức sản xuất.

Một trong những nội dung trọng tâm được đặt ra tại hội nghị là ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý nuôi trồng thủy sản. Theo đó, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP. Cần Thơ đã bước đầu thử nghiệm ứng dụng chuyển đổi số thông qua xây dựng bản đồ vùng nuôi thủy sản và số hóa kết quả quan trắc môi trường nước phục vụ sản xuất. Việc xây dựng bản đồ vùng nuôi giúp cơ quan chuyên môn và địa phương từng bước quản lý thông tin về diện tích, khu vực sản xuất và đối tượng nuôi. Trong khi đó, số hóa dữ liệu quan trắc môi trường tạo điều kiện cập nhật, lưu trữ và chia sẻ thông tin nhanh chóng, hỗ trợ người nuôi chủ động theo dõi diễn biến chất lượng nguồn nước.

Trong 10 tháng đầu năm, công tác quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản được triển khai tại 38 điểm trên địa bàn thành phố, trong đó có 16 điểm thuộc vùng nước lợ, mặn phục vụ nuôi tôm. Tổng cộng đã thực hiện 3.192 mẫu quan trắc, đồng thời công bố kết quả hàng tuần để phục vụ công tác cảnh báo và hướng dẫn sản xuất. Đây là cơ sở quan trọng để tiến tới hình thành hệ thống dữ liệu quản lý vùng nuôi đồng bộ, minh bạch, góp phần nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo rủi ro và hỗ trợ người nuôi đưa ra quyết định sản xuất phù hợp.

Đại biểu tham dự hội nghị “Quản lý nuôi tôm nước lợ, gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh tuần hoàn”.

Kinh tế tuần hoàn mở hướng nuôi thủy sản bền vững

Bên cạnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là hướng đi cần thiết của ngành nuôi trồng thủy sản. Tại hội nghị, PGS.TS. Lê Quốc Việt, Trưởng Khoa Khoa học và Công nghệ Biển, Trường Thủy sản, Đại học Cần Thơ, giới thiệu mô hình nuôi thủy sản tuần hoàn (RAS), giúp tái sử dụng nguồn nước, giảm chất thải và kiểm soát tốt các yếu tố kỹ thuật trong quá trình nuôi. Đây là giải pháp có ý nghĩa đối với ngành tôm trước áp lực bảo vệ môi trường và biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, việc ứng dụng cần phù hợp với điều kiện đầu tư, năng lực kỹ thuật của từng đối tượng; đồng thời gắn với đào tạo, chuyển giao công nghệ và đánh giá hiệu quả kinh tế để bảo đảm tính khả thi, bền vững.

Ông Nguyễn Thanh Phong, Quản lý điều phối chương trình dự án IUCN tại khu vực ĐBSCL nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, nhà trường và doanh nghiệp trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, nhân rộng mô hình nuôi bền vững. Những ý kiến thực tiễn từ người nuôi cũng là cơ sở để hoàn thiện giải pháp phù hợp. Trong 10 tháng đầu năm, ngành thủy sản thành phố đã tổ chức 4 hội nghị chuyên đề với khoảng 400 lượt người tham dự, triển khai 10 mô hình VietGAP và 10 lớp tập huấn, góp phần nâng cao năng lực sản xuất cho người nuôi.

Trong hai tháng cuối năm 2026, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP. Cần Thơ xác định tiếp tục theo dõi tình hình sản xuất, giá cả và tiêu thụ các đối tượng nuôi chủ lực; tăng cường quan trắc, cảnh báo môi trường; kiểm tra, hậu kiểm và hướng dẫn người nuôi thực hiện các biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thời tiết, môi trường. Đồng thời, ngành chuyên môn sẽ phối hợp với các địa phương cập nhật tiến độ sản xuất, thu hoạch, rà soát khả năng hoàn thành chỉ tiêu năm 2026 và tham mưu xây dựng kế hoạch sản xuất năm 2027 sát với thực tế.

Thu hoạch và kiểm tra chất lượng tôm khi áp dụng theo mô hình canh tác

Về lâu dài, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển kinh tế tuần hoàn cần được triển khai đồng bộ, gắn với nâng cao chất lượng con giống, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ môi trường và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn tạo nền tảng để ngành tôm nước lợ TP. Cần Thơ phát triển theo hướng xanh, có trách nhiệm và bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Nguồn: NGỌC LONG/Kinhtenongthon.vn