Trên những cánh đồng cát ven biển Vĩnh Hải (Khánh Hòa), mùa hành tím năm nay đang cho thấy một gam màu sáng: củ lớn, năng suất khá, giá thu mua tại ruộng lên tới 50.000 đồng/kg. Sau nhiều vụ sản xuất phụ thuộc vào thời tiết và nguồn nước, người trồng hành đang hưởng “trái ngọt” từ sự chủ động trong canh tác và liên kết đầu ra.

Được mùa, giá cao – lợi nhuận thấy ngay trên ruộng

Vào những ngày này, trên những thửa ruộng ven biển, nông dân tất bật đưa củ lên khỏi đất, nhanh tay cắt lá, tuyển lựa từng mẻ hành đạt chuẩn. Những luống hành cho củ chắc, đồng đều nối nhau được thu gom, tạo nên nhịp sản xuất khẩn trương giữa mùa thu hoạch.

Không khí mùa vụ càng sôi động khi thương lái liên tục tìm đến tận ruộng. Hành vừa nhổ đã được phân loại, tập kết chờ cân, cho thấy sức hút của mặt hàng này khi năng suất và giá bán cùng ở mức thuận lợi.

Nông dân tập trung thu gom, phân loại hành tím ngay tại ruộng trong niềm vui năng suất và giá bán cùng thuận lợi.

Không khí khẩn trương ấy cũng phản ánh một vụ sản xuất thuận lợi. Thời tiết ít diễn biến bất thường, sâu bệnh không đáng kể, cây hành phát triển đồng đều, giúp năng suất nhiều diện tích đạt cao.

Bà Lê Thị Hồng, một hộ trồng hành tại địa phương, cho biết vụ này hành lên củ khá đẹp, tỷ lệ củ đạt loại tốt cao. Với hơn 4 sào, gia đình tôi dự kiến thu gần 11 tấn. Giá thu mua 40.000-50.000 đồng/kg đang tạo động lực lớn cho nông dân, nhưng điều cần nhất vẫn là thị trường ổn định để người trồng mạnh dạn duy trì diện tích.

Nếu năng suất là một nửa niềm vui thì giá bán chính là phần còn lại.

Ông Phạm Văn Lộc có 2 sào hành, năm nay cho khoảng 5 tấn, nếu giữ được giá bình quân 42.000 đồng/kg thì doanh thu hơn 200 triệu đồng, lợi nhuận dự kiến trên 150 triệu đồng. Đây là vụ khá thuận lợi, nhưng giá nông sản lên xuống nhanh nên người dân rất cần đầu ra chắc chắn, nhất là thời điểm thu hoạch tập trung. “Vụ này có thể nói là được cả mùa lẫn giá. Nhưng nông dân vẫn lo nhất chuyện đầu ra. Nếu đến lúc thu hoạch rộ mà giá xuống mạnh thì lợi nhuận sẽ giảm rất nhanh”, ông Lộc nói.

Hành tím vào vụ được giá, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con nông dân địa phương.

Đây cũng là điểm đáng chú ý của cây hành tím Vĩnh Hải: giá trị kinh tế cao nhưng độ ổn định vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường. Vì vậy, câu chuyện của cây hành không thể chỉ dừng ở năng suất và giá bán tại ruộng.

Theo ông Trần Bộ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vĩnh Hải, hành tím đang phát huy rõ lợi thế của vùng đất cát pha và khí hậu ven biển. Các vùng Mỹ Phong, Mỹ Hiệp, Mỹ Tường 1, Mỹ Tường 2, Mỹ Hòa, Thái An tập trung sản xuất ngày càng rõ nét. Khi nguồn nước được chủ động hơn, nông dân không chỉ thuận lợi chăm sóc mà còn có thể tính toán thời vụ, nâng năng suất và hiệu quả trên cùng diện tích. Đây là điều kiện quan trọng để hình thành vùng hành hàng hóa ổn định, thay vì sản xuất manh mún theo từng vụ.

Có nước, vùng nguyên liệu – mở đường giữ giá trị

Một thay đổi đáng kể là nguồn nước phục vụ sản xuất tại khu vực hồ Ông Kinh. Từ tháng 8/2025, nước từ hệ thống thủy lợi Tân Mỹ được bổ sung về hồ, bảo đảm tưới cho khoảng 140ha đất sản xuất tại Mỹ Tường và Mỹ Phong.

Thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào giếng khoan như trước, nông dân có thêm điều kiện chủ động xuống giống, chăm sóc và bố trí mùa vụ. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng hiệu quả sản xuất trong điều kiện biến đổi khí hậu.

Hành tím củ hành chắc, đồng đều, mở ra kỳ vọng một vụ được mùa, được giá.

Cùng với nước, liên kết tiêu thụ đang tạo thêm “van an toàn” cho sản phẩm. Bà Nguyễn Thị Châu, Giám đốc HTX Nông nghiệp hành tím Nhơn Hải cho biết, HTX đang chuyển trọng tâm từ thu mua đơn thuần sang xây dựng vùng nguyên liệu có kiểm soát. Khoảng 35ha hành được tổ chức theo hướng VietGAP, từng bước tiến tới sản xuất hữu cơ, gắn với tưới tiết kiệm và truy xuất nguồn gốc. Năm nay, sản lượng thu mua tăng khoảng 20%; hành được sơ chế, phân loại, bảo quản trước khi đưa ra thị trường. Việc sản phẩm hành tím sấy lát đạt OCOP 4 sao, vùng nguyên liệu có mã số và hàng hóa đã tiếp cận Nhật Bản, Indonesia cho thấy dư địa nâng giá trị còn rất lớn. Muốn đi xa, cây hành phải đi bằng chất lượng và thị trường, không thể chỉ trông vào giá từng vụ.

Từ những ruộng hành đang cho củ lớn và giá bán cao, Vĩnh Hải đang đứng trước cơ hội nâng tầm một sản phẩm đặc trưng vùng đất cát. Nhưng để “được mùa, được giá” không còn là câu chuyện may rủi của từng vụ, điều quyết định là xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định, kiểm soát chất lượng và mở rộng thị trường./.

Nguồn: DƯƠNG HÙNG/kinhtenongthon.vn