Nhu cầu mỗi năm lên tới 60–70 triệu con, trong khi khoảng 95% tôm hùm giống phục vụ nuôi thương phẩm tại Khánh Hòa vẫn phải dựa vào nguồn nhập khẩu. Khi các nước siết xuất khẩu, nguồn giống lập tức khan hiếm, giá tăng cao, kéo theo nguy cơ người nuôi phải sử dụng con giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc.

Giống khan, chi phí nuôi đội lên

Tôm hùm là một trong những đối tượng nuôi chủ lực tại các vùng biển Khánh Hòa, tập trung ở vịnh Vân Phong, Cam Ranh, Nha Trang và khu vực Đông Ninh Hòa. Tuy nhiên, phía sau những lồng nuôi dày đặc trên biển là nỗi lo ngày càng lớn về nguồn con giống.

Ông Nguyễn Chí Thông, người nuôi tôm hùm xanh ở vịnh Vân Phong cho biết, điều người nuôi lo nhất lúc này là không có giống để thả đúng vụ. Giống đã ít, giá lại tăng, khiến chi phí đầu vào đội lên ngay từ đầu. Trong lúc bí nguồn, nếu phải mua giống trôi nổi thì rủi ro càng lớn, bởi chỉ cần con giống yếu hoặc mang mầm bệnh, người nuôi có thể mất trắng cả vụ.

Nỗi lo thiếu giống phía sau những làng chài
 

Theo ông Nguyễn Văn Minh, một hộ nuôi tôm hùm lâu năm ở khu vực Đông Ninh Hòa, điều đáng lo không chỉ là giá giống tăng, hiện giá tôm hùm xanh khoảng 50.000 đồng/con, tôm hùm bông hơn 65.000 đồng/con mà còn là sự thiếu ổn định của nguồn cung. Người nuôi đã xuống giống thì phải tính toán cả một chu kỳ dài, nếu ngay từ đầu con giống yếu, mang mầm bệnh hoặc không rõ xuất xứ, thiệt hại có thể tăng gấp nhiều lần. “Nuôi tôm hùm vốn đã nhiều rủi ro, nay con giống lại bấp bênh thì người nuôi càng khó tính toán. Chúng tôi cần nhất là nguồn giống ổn định, có kiểm soát và giá hợp lý, chứ không thể năm nào cũng chạy theo nguồn giống khan hiếm, phụ thuộc hoàn toàn vào bên ngoài”, ông Minh chia sẻ.

Thực tế, nguồn giống tự nhiên trong tỉnh hiện chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu. Tôm hùm giống được khai thác tại Mỹ Giang, đầm Nha Phu, Đầm Môn, vịnh Nha Trang, vịnh Cam Ranh… nhưng sản lượng không đủ đáp ứng quy mô nghề nuôi. Phần lớn nguồn giống còn lại phải nhập từ Indonesia, Malaysia và Singapore.

Con giống tôm hùm khan hiếm. Sự phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu từ Indonesia, Malaysia và Singapore, đặc biệt sau khi các nước này siết chặt xuất khẩu từ tháng 7/2023, đã đẩy giá tôm hùm giống tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư của người nuôi.

Ông Hoàng Anh Hào, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa) cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn tôm hùm giống chưa ổn định, trong khi nhu cầu nuôi rất cao. Khi nguồn nhập khẩu bị siết, thị trường lập tức thiếu hụt, giá giống tăng và người nuôi đối mặt với nhiều rủi ro. Khánh Hòa mỗi năm cần khoảng 60–70 triệu con tôm hùm giống, nhưng nguồn khai thác tự nhiên chỉ đáp ứng khoảng 5%, phần còn lại phụ thuộc nhập khẩu. Vì vậy, cần sớm tháo gỡ vướng mắc để duy trì nguồn nhập khẩu chính ngạch, đồng thời kiểm soát chặt giống không rõ nguồn gốc, nhằm bảo đảm an toàn dịch bệnh và phát triển nghề nuôi bền vững.

Không để thiếu giống dẫn tới “giống lậu”

Nguồn cung bị siết trong khi nhu cầu nuôi vẫn lớn đang tạo khoảng trống cho hoạt động kinh doanh giống không rõ nguồn gốc. Một số tổ chức, cá nhân có dấu hiệu nhập lậu, vận chuyển, ương dưỡng và mua bán tôm hùm giống trái phép, tiềm ẩn nguy cơ đưa mầm bệnh từ bên ngoài vào vùng nuôi.

Tôm hùm là đối tượng nuôi chủ lực tại Khánh Hòa, tập trung ở vịnh Vân Phong, Cam Ranh, Nha Trang. Tuy nhiên, giá giống tăng cao đang tạo ra áp lực tài chính lớn, khiến người nuôi phải đối mặt với bài toán chi phí và rủi ro cao về chất lượng con giống.
 

Trước thực trạng này, tỉnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát, tuyên truyền và xử lý nghiêm các hành vi nhập lậu, vận chuyển, kinh doanh tôm hùm giống không rõ xuất xứ. Việc kiểm soát không chỉ nhằm bảo đảm trật tự thị trường mà còn là “hàng rào” bảo vệ vùng nuôi trước nguy cơ dịch bệnh.

Ông Lê Đình Khiêm, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo Khánh Hòa cho rằng, cần đồng thời giải quyết bài toán nguồn cung trong nước. Khánh Hòa có nguồn tôm hùm giống tự nhiên nên phải khai thác theo hướng bền vững, bảo vệ hệ sinh thái biển và áp dụng kỹ thuật phù hợp để nâng tỷ lệ sống.

Về lâu dài, việc chủ động con giống là yêu cầu cấp thiết để phát triển bền vững ngành nuôi tôm hùm của tỉnh.
 

Về lâu dài, cần tháo gỡ vướng mắc để nhập khẩu chính ngạch, nhất là từ Indonesia; đồng thời thúc đẩy các mô hình hợp tác và nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo, từng bước giảm phụ thuộc nguồn cung bên ngoài.

Với hơn 150.000 lồng nuôi tôm hùm tại các vùng trọng điểm, việc chủ động con giống không còn là câu chuyện riêng của người nuôi mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển bền vững của cả ngành hàng. Nếu không sớm tạo được nguồn giống ổn định, chất lượng, “cơn khát” con giống có thể tiếp tục đẩy chi phí tăng cao và gia tăng rủi ro cho nghề nuôi tôm hùm./.

Nguồn: DƯƠNG HÙNG/kinhtenongthon.vn