Xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu, hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình là một trong những sáng kiến của Hà Tĩnh giúp Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới (NTM) tại các địa phương ngày càng đi vào chiều sâu.

Sức hút từ những khu dân cư NTM kiểu mẫu đầu tiên

Bắt tay xây dựng NTM trên vùng đất có truyền thống lịch sử văn hóa, cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp ở Hà Tĩnh trăn trở nhiều với bài toán: Làm sao để NTM ở Hà Tĩnh có bản sắc riêng, vừa tạo nên cuộc sống no ấm và hạnh phúc cho người dân, vừa tạo ra không gian sống mang đậm những giá trị văn hóa tinh thần…

Bắt đầu từ ý tưởng của các đồng chí lãnh đạo tỉnh, những người đã gắn bó hàng chục năm với từng hạt lúa củ khoai, với cảnh “một nắng hai sương” của người nông dân, năm 2013, Ban chỉ đạo NTM Hà Tĩnh quyết định đề xuất tiêu chí số 20 riêng cho Hà Tĩnh: Xây dựng khu dân cư (KDC) NTM kiểu mẫu, vườn mẫu. Chỉ có thế, người nông dân mới mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật, quy hoạch và đầu tư lại vườn tược, ao chuôm, ruộng nương, đồi núi, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao, vừa xây dựng nên những miền quê đáng sống đậm chất văn hóa, con người Việt Nam.

KDC mẫu, vườn mẫu - sáng kiến hiệu quả giúp bức tranh NTM Hà Tĩnh ngày càng khởi sắc, có chiều sâu Trong ảnh: Khu dân cư mẫu thôn Việt Yên, xã Thạch Xuân.

Sau hàng loạt cuộc hội thảo, tọa đàm, bàn bạc, góp ý, chủ trương xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu được triển khai đến tận các chi bộ thôn/xóm, tổ chức đoàn thể và mỗi người dân. Một số hình mẫu đầu tiên được ra đời ở Hà Thanh, Sâm Lộc, Thượng Phú, Đoài Phú… ở xã Tượng Sơn (Thạch Hà cũ), sau đó là Phong Giang (Tiên Điền - Nghi Xuân cũ), Tùng Ảnh (Đức Thọ cũ), Nam Trà (Hương Trà - Hương Khê cũ), Vân Cửu (Khánh Lộc - Can Lộc cũ), Liên Nhật (Thạch Hạ - TP Hà Tĩnh cũ)... Đó thực sự là những “đốm lửa” đầu tiên có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Ý Đảng hợp lòng dân, chủ trương xây dựng khu dân cư NTM kiểu mẫu, vườn mẫu nhanh chóng được người dân trên mọi miền quê của Hà Tĩnh tích cực hưởng ứng, tự giác tham gia và có sức lan tỏa nhanh chóng, sâu rộng. Từ miền núi Vũ Quang, Hương Khê đến vùng đồng bằng Thạch Hà, Can Lộc, vùng biển Cẩm Xuyên, Kỳ Anh, Lộc Hà… Các làng ven đô ở TP. Hà Tĩnh (cũ) như: Thạch Hạ, Thạch Hưng cũng có nhiều cách sáng tạo để các khu dân cư kiểu mẫu vừa hài hòa nét hiện đại, vừa đậm đà màu sắc truyền thống.

Cấp ủy, chính quyền các cấp vào cuộc, đặc biệt là đội ngũ bí thư, trưởng thôn  quên ăn, quên ngủ chỉ đạo phong trào, các đoàn thể chung tay góp sức, người dân hồ hởi, tự giác hiến đất, phá dỡ cổng, hàng rào, chăm lo từng bồn hoa, cây cảnh, tìm giống cây con, làm thuốc trừ sâu hữu cơ, xử lý rác thải, nước thải…

Từ các mô hình điểm được nhân ra diện rộng, thu nhập bình quân/vườn có thời điểm ở vùng đồng bằng đạt 70 triệu đồng, miền núi và bán sơn địa trên 150 triệu đồng. Đặc biệt, có trên 1.000 vườn doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên, trong đó có hơn 200 vườn doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm.

Điều quan trọng nhất mà phong trào xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu ở Hà Tĩnh đạt được là người dân đã nhận thức và phát huy tốt vai trò chủ thể.

TS. Nguyễn Xuân Tình, nguyên Chủ tịch Hội Làm vườn và Trang trại Hà Tĩnh, cho biết: “Tiêu chí 20 - KDC kiểu mẫu, vườn mẫu, cách làm sáng tạo của Hà Tĩnh đã thực sự tạo ra được những miền quê trù phú - thanh bình, thực sự đáng sống, tạo sự hài lòng cao trong mỗi người dân.

Nhiều khu dân cư kinh tế phát triển, môi trường tốt, cảnh quan đẹp, thuần phong mỹ tục được phát huy, đời sống tinh thần của người dân được chăm lo, trở thành những miền quê đáng sống, mang đậm hồn cốt văn hóa Hà Tĩnh và văn hóa Việt Nam.

Điều quan trọng nhất mà phong trào xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu ở Hà Tĩnh đạt được là người dân đã nhận thức và phát huy tốt vai trò chủ thể, tự giác thực hiện ngay từ mỗi gia đình, cộng đồng thôn xóm. Vườn mẫu với họ không chỉ đẹp mà còn để tăng thu nhập và là không gian xanh thoáng đãng, yên bình cho gia đình mình. Cũng từ phong trào làm vườn mẫu, các hộ dân đã gắn kết cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, liên kết tiêu thụ sản phẩm, làm cho tình làng nghĩa xóm thêm đậm đà”.

Vừa tăng thu nhập, vừa “nâng chất” tiêu chí NTM

Từ sự đồng thuận của người dân trong việc lan toả phòng trào xây dựng vườn hộ xanh - sạch - đẹp, KCD NTM kiểu mẫu, xã Đồng Lộc hôm nay khoác lên mình màu áo mới với sắc màu trù phú.

Những ngày này, dù nắng nóng, khu vườn rộng hơn 3.000m² của ông Phan Văn Khương ở thôn Vĩnh Xuân vẫn xanh mướt và căng tràn sức sống. Từng ô thửa trong vườn được quy hoạch bài bản với các khu vực trồng cây ăn quả, các luống hành tăm, gừng, chè xen kẽ nhau, dọc hàng rào là hệ thống cột bê tông để trồng chè vằng, bí, mướp… Mọi không gian đều được tận dụng hợp lý, tạo nên khu vườn hài hòa, xanh – sạch – đẹp.

Cải tạo vườn tạp để xây dựng vườn mẫu theo tiêu chí NTM nâng cao đã giúp nhiều hộ dân tại Hà Tĩnh nâng cao thu nhập, tạo cảnh quan sạch - đẹp.

Ông Khương chia sẻ: “Ngày trước, vườn chỉ toàn cây tạp. Mọi thay đổi chỉ bắt đầu từ khi địa phương phát động phong trào xoá bỏ vườn tạp, xây dựng vườn sạch, vườn mẫu. Năm 2013, gia đình đổ hàng trăm xe đất, quy hoạch, xây dựng mô hình vườn mẫu”.

Nhờ đầu tư công phu và chăm sóc đúng kỹ thuật, đến năm 2017, vườn của gia đình ông Khương được công nhận là vườn mẫu và được khen thưởng 15 triệu đồng. Đến nay, mô hình đã mang lại cho gia đình nguồn thu nhập ổn định, bình quân trên 100 triệu đồng/năm.

Đến thời điểm hiện tại, toàn xã Đồng Lộc xây dựng được 213 vườn mẫu cùng hàng trăm mô hình “nhà sạch, vườn đẹp”, góp phần quan trọng trong việc đổi thay cảnh quan nông thôn, hoàn thiện và nâng chất các tiêu chí khu dân cư kiểu mẫu, nâng cao thu nhập cho người dân. Những tuyến đường khang trang, những khu vườn được quy hoạch xanh – sạch – đẹp, đến nếp sống ngăn nắp, trật tự… được tạo nên từ công sức và sự chung tay của người dân. Vùng “đất lửa” năm xưa nay đã hồi sinh, khởi sắc với 23/35 khu dân cư được công nhận khu dân cư kiểu mẫu, tạo nên bức tranh miền quê đáng sống với sắc màu trù phú.

“Xây dựng vườn mẫu là một nội dung trong tiêu chí 20 - Xây dựng KDC mẫu, vườn mẫu nhằm đánh giá xã đạt chuẩn NTM được Hà Tĩnh sáng tạo và bắt đầu triển khai từ năm 2015. Sau hơn 10 năm triển khai, tỉnh xây dựng được 1.218/1.512 thôn đạt chuẩn KDC NTM kiểu mẫu, cùng với đó là hàng chục nghìn mô hình vườn mẫu.

Giai đoạn xây dựng NTM từ năm 2021 - 2025, các khu vườn mẫu được giao cho các đơn vị cấp huyện trực tiếp ban hành các tiêu chí và tổ chức triển khai thực hiện. Sau sáp nhập các đơn vị hành chính thì xã trực tiếp quản lý. Một trong các nội dung được các địa phương tập trung cao chỉ đạo là nâng cao chất lượng và chiều sâu các KDC NTM kiểu mẫu, phát huy giá trị kinh tế vườn hộ. Mô hình vườn mẫu không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là nền tảng tạo nên môi trường sống xanh - sạch - đẹp, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại. Qua đó, thêm khẳng định ý tưởng, cách làm sáng tạo mang đến thành công của Hà Tĩnh trong xây dựng NTM.

Thời gian tới, Văn phòng điều phối NTM Hà Tĩnh sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân tiếp tục củng cố vững chắc các tiêu chí vườn mẫu, tăng số lượng vườn sạch, góp phần giữ vững và nâng chuẩn các tiêu chí NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu”, ông Ngô Đình Long, Phó Chánh Văn phòng Điều phối NTM Hà Tĩnh, cho biết.

Nguồn: TRÀ GIANG/kinhtenongthon.vn