Khi những cơn gió heo may se lạnh báo hiệu đất trời chuyển mình sang thu, cũng là lúc cao nguyên Mộc Châu rực rỡ sắc vàng cam của những quả hồng giòn, những vườn nhãn sai lúc lỉu quả đang vào độ thu hoạch.

Mùa hồng giòn trên cao nguyên Mộc Châu

Nông dân xã Tân Yên thu hoạch hồng giòn.

Hồng giòn có nguồn gốc từ Nhật Bản, được nghiên cứu và trồng thử nghiệm thành công tại cao nguyên Mộc Châu từ năm 2000. Nhờ sự ưu ái của thiên nhiên, chất đất màu mỡ cùng khí hậu mát mẻ quanh năm, cây hồng giòn khi bén rễ tại Mộc Châu đã sinh trưởng mạnh mẽ, cho chất lượng quả vượt trội, đặc biệt, khi chín, quả vẫn giữ được độ cứng, không có hạt, ăn giòn, vị ngọt thanh mát và có thể thưởng thức ngay khi vừa hái trên cây xuống.

Những ngày này, dọc theo tỉnh lộ 104, từ phường Thảo Nguyên đi xã Tân Yên, trên những vườn hồng sai trĩu quả, đông đảo người nông dân đang khẩn trương thu hoạch để kịp bán cho thương lái đến mua tận vườn. Thăm vườn hồng của gia đình ông Hoàng Văn Tân, tại tổ dân phố Chờ Lồng, phường Thảo Nguyên, khi ông đang thoăn thoắt cắt những trái hồng đạt chuẩn cho vào gùi. Vừa làm, ông Tân vừa phấn khởi chia sẻ: Gia đình tôi có hơn 2 ha hồng giòn, đang cho thu hoạch ổn định nhiều năm nay. Dự kiến năm nay, cho thu hoạch khoảng 15 tấn quả, với giá bán dao động từ 40.000 - 80.000 đồng/kg, tùy loại. Trừ chi phí phân bón, nhân công chăm sóc, gia đình tôi thu khoảng 400 - 500 triệu đồng mỗi vụ.

Với tiềm năng của Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, những năm gần đây, các nhà vườn trồng hồng còn khai thác, phát triển du lịch nông nghiệp với các hoạt động tham quan, trải nghiệm thu hoạch hồng giòn; cung cấp dịch vụ chụp ảnh, cho thuê trang phục dân tộc và bán nông sản trực tiếp tại vườn đã nâng cao thu nhập cho các hộ trồng hồng.

Dẫn chúng tôi đi thăm vườn hồng của gia đình, chị Nguyễn Thị Lan, phường Thảo Nguyên, cho biết: Gia đình tôi có hơn 1 ha trồng hồng. Trước kia, cứ đến mùa hồng chín là chúng tôi lại lo đầu ra, giá cả bấp bênh, có năm hồng chín rụng đầy gốc. Vài năm trở lại đây, nhờ kết hợp mở cửa đón khách du lịch tham quan, chụp ảnh và bán quả tại chỗ, khách vào ngắm thấy vườn đẹp, quả ngon thì hầu như ai cũng mua từ 5 - 10 kg, với giá bán trung bình 40.000 đồng/kg, cùng với tiền thu từ bán vé tham quan, gia đình có nguồn thu tăng gấp đôi, gấp ba so với trước, đời sống cũng khấm khá hơn.

Du khách chụp ảnh tại vườn hồng ở phường Thảo Nguyên.

Tạo dáng chụp ảnh dưới gốc hồng sai trĩu quả, chị Lê Thu Huyền, du khách đến từ thành phố Hà Nội, hào hứng chia sẻ: Đây là lần thứ hai tôi đến Mộc Châu nhưng là lần đầu tiên được trải nghiệm tại vườn hồng giòn đúng vụ thu hoạch. Cảm giác đứng giữa vườn hồng với những quả chín mọng nổi bật trên nền trời xanh ngắt thực sự rất ấn tượng. Tôi còn được thưởng thức những quả hồng giòn ngay tại vườn, có vị ngọt thanh, mát, không hề bị chát. Tôi đã chụp được rất nhiều ảnh đẹp và chắc chắn sẽ mua hồng về làm quà cho người thân, bạn bè.

Hiện nay, cây hồng giòn được trồng chủ yếu tại phường Thảo Nguyên và xã Tân Yên với hơn 100 ha, năng suất bình quân đạt khoảng 10 tấn quả/ha, với giá bán trung bình từ 40.000 - 80.000 đồng/kg. Để từng bước hướng đến sản phẩm hồng sạch, chất lượng, các hộ trồng hồng đã chú trọng chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất theo quy trình khép kín từ khâu chọn giống đến khâu thu hoạch, đóng gói xuất bán quả tươi.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, HTX và hộ dân còn đầu tư dây chuyền chế biến sản phẩm từ quả hồng, đem lại giá trị kinh tế; tiêu biểu như sản phẩm hồng sấy dẻo của HTX Nông nghiệp Quyết Thanh đạt sản phẩm OCOP 4 sao. Từ hiệu quả kinh tế của cây hồng giòn, các xã, phường ở cao nguyên Mộc Châu tiếp tục định hướng các doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình mở rộng diện tích trồng hồng giòn, đầu tư dây chuyền sản xuất với công nghệ hiện đại, đa dạng các hình thức chế biến sản phẩm từ cây hồng giòn, kết hợp với phát triển du lịch trải nghiệm, thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Một mùa hồng giòn lại về, mang theo niềm vui được mùa, được giá của những người nông dân một nắng hai sương và những nụ cười rạng rỡ của du khách thập phương, góp phần tô điểm cho bức tranh du lịch nông nghiệp của vùng cao nguyên Mộc Châu thêm sống động.

Lóng Phiêng mùa thu hoạch nhãn

Trên những triền đồi xã Lóng Phiêng thời điểm này, các vườn nhãn đang trong giai đoạn thu hoạch, tư duy làm nông nghiệp của nông dân vùng đất này đang thay đổi mạnh mẽ. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật để ghép cành nhãn chín muộn, chủ động điều tiết thời vụ đã biến cây nhãn thành “sinh kế vàng”, giúp bà con làm giàu bền vững trên chính quê hương.

Ở bản Pha Cúng, gia đình anh Nguyễn Viết Tuân đã 5 năm gắn bó với cây nhãn chín muộn. Trên 2 ha đất sản xuất, gia đình anh Tuân đã từng bước thay thế cây trồng cũ bằng cây nhãn, đồng thời tìm tòi, học hỏi kỹ thuật để chăm sóc vườn cây hiệu quả hơn.

Thời điểm này, vườn nhãn của gia đình anh Tuân quả đã chín đẹp, đạt hình thức, mẫu mã. Anh Tuân nói: Nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, nhãn Lóng Phiêng có cùi dày, hạt nhỏ, vị ngọt đậm và hương thơm đặc trưng. Để tạo nên những chùm nhãn có mẫu mã đẹp, tôi phải chăm chút cho cây ngay từ đầu vụ, thực hiện từng công đoạn đúng thời điểm, từ tỉa cành, tạo tán, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến ủ gốc, siết nước và xử lý ra hoa. Năm nay, thời tiết có những diễn biến bất lợi khiến quả nhãn không đạt kích thước như kỳ vọng, song nhờ chủ động điều tiết thời vụ, nhãn được thu hoạch rải vụ, giá bán vẫn duy trì ở mức khá. Vụ nhãn năm nay, hơn 2 ha nhãn của gia đình dự kiến thu khoảng 130 tấn, sản phẩm đã được các đơn vị thu mua ký kết tiêu thụ, với giá dao động từ 25.000-30.000 đồng/kg.

Cán bộ xã Lóng Phiêng hướng dẫn người dân chăm sóc nhãn.

Tìm hiểu qua bà con, chúng tôi được biết cây nhãn ở Lóng Phiêng được chăm sóc theo kỹ thuật rải vụ, chia thành 3-4 giai đoạn chín. Khi thu hoạch từng giai đoạn, nguồn cung không bị dồn vào một thời điểm nên cơ bản bán được giá hơn. Lóng Phiêng hiện có hơn 730 ha nhãn, trong đó trên 500 ha nhãn chín muộn, xã Lóng Phiêng đang hình thành vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, sản lượng ước đạt hơn 7.000 tấn mỗi năm. Đến nay, 330 ha được ứng dụng công nghệ cao, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chủ yếu với các giống Nhãn Miền, HT2 và HT6. Xã khuyến khích bà con phát triển sản xuất theo đúng quy hoạch; thành lập các tổ hợp tác, HTX để liên kết với các doanh nghiệp trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm.

Hợp tác xã Phương Nam hiện có 10 thành viên, xác định nhãn là cây trồng chủ lực. Từ 80 ha ban đầu, HTX đã liên kết với các hộ dân mở rộng vùng trồng lên hơn 300 ha, hình thành vùng nhãn quy mô lớn. Ông Trần Như Kiên, Giám đốc HTX Phương Nam, xã Lóng Phiêng, cho biết: Trước đây, nhãn được trồng phân tán, mỗi hộ áp dụng một cách chăm sóc nên chất lượng quả không đồng đều, việc tiêu thụ gặp khó khăn. Từ khi liên kết sản xuất, HTX thống nhất quy trình chăm sóc, hướng dẫn người dân lựa chọn giống, mật độ trồng, cắt tỉa tạo tán, bón phân, phòng trừ sâu bệnh theo hướng an toàn sinh học.

Các hộ liên kết còn thực hiện ghi chép nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, tuân thủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Việc sản xuất theo cùng một quy trình, giúp chất lượng quả đồng đều hơn, đồng thời tạo điều kiện để HTX chủ động kết nối với các đơn vị thu mua. Vụ nhãn năm nay, HTX Phương Nam thu hoạch hơn 4.000 tấn nhãn tươi, giá bán dao động 15.000-18.000 đồng/kg. Thu nhập bình quân của các hộ trồng nhãn đạt khoảng 150 triệu đồng/ha, nhiều lao động địa phương có thêm việc làm vào thời điểm chăm sóc, thu hái và sơ chế sản phẩm.

Nông dân bản Pha Cúng, xã Lóng Phiêng thu hoạch nhãn.

Ông Lừ Văn Chung, Chủ tịch UBND xã Lóng Phiêng, cho biết: Từ đầu vụ đến nay, toàn xã đã tiêu thụ trên 2.000 tấn nhãn; trong đó, 2 HTX trong xã đứng ra thu mua nhãn bán tại hệ thống siêu thị, các chợ đầu mối tại các tỉnh, thành phố. Hiện nay, còn hơn 5.000 tấn nhãn chín muộn đang vào vụ thu hoạch, tập trung tại bản Pha Cúng, Yên Thi. Thời điểm này nhãn quả tươi được giá, việc tiêu thụ thuận lợi, dự kiến đến hết tháng 10, sẽ thu hoạch và tiêu thụ hết sản lượng nhãn chín muộn.

Thời gian tới, xã tiếp tục vận động người dân chăm sóc tốt diện tích nhãn hiện có, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng giá trị sản phẩm.

Nhờ tư duy làm nông nghiệp bài bản, cây nhãn đã khẳng định vị thế chủ lực trong cơ cấu cây trồng của xã Lóng Phiêng. Những mùa quả ngọt nối tiếp đã đem lại việc làm, tăng thu nhập và tạo thêm động lực để nông dân tự tin làm giàu trên chính quê hương mình, góp phần đưa Lóng Phiêng ngày càng phát triển, nhân dân có cuộc sống ngày một ấm no, hạnh phúc.

Nguồn: V.N (TỔNG HỢP)/kinhtenongthon.vn