Nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ - 2026, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan có bài viết "Người làm vườn và những chiếc cặp sách xanh" gửi Hội Làm vườn Việt Nam. Xin trân trọng giới thiệu bài viết của Phó Chủ tịch cùng bạn đọc.
Học sinh trải nghiệm tại vườn dâu của gia đình chị Nguyễn Thị Kim Loan (làng Châm Prông, xã Ia Băng, tỉnh Gia Lai). Ảnh: Nhật Hào/BGL
Sáng đó, khu vườn còn đẫm sương.
Những giọt nước nhỏ lăn trên gai sầu riêng, như những dấu chấm lặng của thiên nhiên trước khi một ngày mới bắt đầu.
Người làm vườn đứng giữa luống cây, xắn quần, tay còn vương mùi đất. Ông không vội. Người ta thường nghĩ làm vườn là công việc của tay chân. Nhưng ông biết, làm vườn trước hết là công việc của cái đầu, và sâu hơn nữa, là của trái tim.
Một nhóm học sinh ghé thăm. Các em mang theo những chiếc cặp sách xanh, mắt long lanh, tay cầm điện thoại sẵn sàng chụp ảnh “check-in vườn sầu riêng”.
Có em hỏi: “Thưa chú, làm sao để trái sầu riêng to và đẹp vậy ạ?”
Người làm vườn không trả lời ngay. Ông cúi xuống nhặt một nắm đất, đưa lên ngang tầm mắt: “Các con thấy gì trong nắm đất này?”
– Dạ… đất thôi ạ.
– Đất thôi sao?
Ông mỉm cười: “Trong nắm đất này có ký ức của mùa mưa năm ngoái, có mồ hôi của người vun gốc, có phân ủ từ rơm rạ, có cả những vi sinh vật nhỏ xíu mà mắt thường không nhìn thấy. Trái sầu riêng lớn lên không phải vì một mình cái cây. Nó lớn lên nhờ cả một hệ sinh thái”.
Các cháu học sinh im lặng. Một em hỏi: “Vậy làm vườn có giống học bài không chú?”
Ông cười: “Giống chứ. Nếu các con chỉ học để trả bài, điểm cao hôm nay rồi quên ngày mai, thì đó là “làm bài”. Còn nếu các con học để hiểu mình, hiểu người, hiểu cuộc đời, thì đó là “đi học”.
Ông dừng lại, nhìn lên tán cây khẻ nói: “Làm vườn cũng vậy. Nếu chỉ trồng để bán, đó là “trồng cây”. Nhưng nếu trồng để nuôi đất, nuôi người, nuôi cả tương lai… thì đó là “nghề làm vườn”.
Một em học sinh bẽn lẽn: “Nghề làm vườn có gì khác, thưa chú?”
Người làm vườn lấy chiếc kéo cắt tỉa, nhẹ nhàng cắt đi một cành nhỏ: “Khác ở chỗ biết bỏ bớt. Cây muốn lớn phải biết cắt bỏ những cành không cần thiết. Con người cũng vậy. Muốn trưởng thành phải biết bỏ đi những thói quen cũ kỹ”.
Ông nhìn các em: “Các con đang học ở trường. Nhưng trường lớn nhất là cuộc đời. Còn khu vườn này… là một lớp học không bảng đen”.
Gió thổi qua, lá xào xạc như tiếng vỗ tay khe khẽ của thiên nhiên.
Một em khác hỏi: “Chú ơi, sau này tụi con có thể làm vườn không?”.
Ông đáp chậm rãi: “Làm vườn không nhất thiết phải đứng giữa vườn. Có người làm vườn trong phòng thí nghiệm. Có người làm vườn trong doanh nghiệp. Có người làm vườn trong lớp học. Quan trọng là mình có chăm được “mảnh đất” mình đang đứng hay không”.
Ông chỉ vào tim mình: “Và có chăm được mảnh đất trong lòng mình không”.
Buổi tham quan kết thúc. Những chiếc cặp sách xanh lại theo nhau ra cổng. Nhưng ánh mắt các em đã khác. Không còn chỉ là sự háo hức của một chuyến đi chơi, mà là chút suy nghĩ đọng lại.
Người làm vườn ở lại. Ông lại xắn quần, cúi xuống vun gốc.
Có người hỏi ông: “Chú dạy các em điều gì?”
Ông lắc đầu: “Tôi không dạy. Tôi chỉ kể chuyện. Phần còn lại, các con tự gieo trong lòng mình”.
Và khu vườn, từ hôm đó, có thêm những hạt giống vô hình.
Có thể vài năm nữa, trong số những học sinh ấy, sẽ có người trở thành kỹ sư nông nghiệp, có người làm doanh nhân, có người làm thầy giáo. Nhưng nếu một ngày nào đó, giữa bộn bề công việc, họ chợt nhớ đến nắm đất ẩm buổi sáng hôm nay, nhớ đến câu nói “trái sầu riêng lớn lên nhờ cả hệ sinh thái”, thì khu vườn ấy đã hoàn thành sứ mệnh.
Bởi vì giáo dục, suy cho cùng, cũng giống như làm vườn.
Không thể đốt cháy giai đoạn. Không thể nóng vội.
Và càng không thể làm một mình.
Muốn có một thế hệ lớn lên vững vàng, chúng ta phải cùng nhau làm người làm vườn.
Vun đất.
Tưới nước.
Cắt tỉa.
Và kiên nhẫn chờ mùa trái ngọt.
Nguồn: LÊ MINH HOAN