Không trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ đồng bào Mông ở thôn Hoàng Phì Chải, xã Pha Long (Lào Cai) đang từng bước vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Trong đó, gia đình ông Ma Cồ Chấn, bà Ly Thị Cha là một điển hình với mô hình nuôi lợn đen kết hợp trồng ngô, lúa, mang lại thu nhập ổn định gần 100 triệu đồng mỗi năm.

Câu chuyện làm kinh tế của họ được Trưởng thôn Giàng Seo Lìn nhắc đến như một điển hình tiêu biểu giữa vùng cao còn nhiều khó khăn, nơi mỗi đổi thay đều bắt đầu từ sự cần cù và cách nghĩ, cách làm phù hợp.

Đổi thay từ tư duy tự lực của người Mông ở vùng cao

Con đường vào thôn Hoàng Phì Chải uốn lượn theo sườn núi, hai bên là những nếp nhà người Mông. Vùng đất này trước đây chủ yếu sản xuất tự cung tự cấp, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhờ sự chuyển biến trong tư duy sản xuất, nhiều hộ dân đã mạnh dạn thay đổi cách làm, biết kết hợp chăn nuôi và trồng trọt để có thu nhập ổn định hơn.

Trưởng thôn Giàng Seo Lìn dẫn chúng tôi leo lên con đường đất nhỏ trên triền núi đến nhà ông Ma Cồ Chấn. Trong câu chuyện mộc mạc của anh, hình ảnh những hộ dân chịu khó làm ăn dần hiện lên rõ nét. Trong số đó, gia đình ông Ma Cồ Chấn và bà Ly Thị Cha không phải hộ có nhiều điều kiện thuận lợi, nhưng họ biết tận dụng những gì sẵn có để phát triển kinh tế. Từ chăn nuôi nhỏ lẻ ban đầu, gia đình từng bước mở rộng mô hình nuôi lợn đen gắn với sản xuất nông nghiệp.

Vợ chồng ông Ma Cồ Chấn và bà Ly Thị Cha trộn thức ăn cho lợn.

Ngôi nhà của ông Chấn nằm tựa lưng vào sườn núi, bên cạnh là khoảng sân rộng, nơi đặt chuồng nuôi lợn. Những con lợn đen khỏe mạnh, da bóng, nhanh nhẹn chạy quanh, tạo nên khung cảnh sinh động giữa không gian yên bình của vùng cao.

Hiện nay, gia đình ông Ma Cồ Chấn duy trì nuôi mỗi năm một lứa lợn đen, trung bình từ 8–9 con, có thời điểm đàn lợn lên đến 15 con. Đây là mô hình phù hợp với điều kiện vùng cao, tận dụng được lao động gia đình và nguồn thức ăn sẵn có.

Sau khoảng 9–10 tháng chăm sóc, mỗi con lợn đạt trọng lượng trung bình khoảng 1,2 tạ. Với giá bán dao động từ 70.000–80.000 đồng/kg, mỗi con lợn cho thu về khoảng 10 triệu đồng. Nhờ đó, tổng thu nhập từ chăn nuôi của gia đình mỗi năm đạt gần 100 triệu đồng.

Điều đáng nói là mô hình này được xây dựng theo hướng khép kín. Gia đình ông Chấn trồng khoảng 12 kg giống ngô trên diện tích gần 1 ha, cùng với 3 kg giống lúa trên diện tích khoảng 1.000 m². Ngô và lúa vừa phục vụ nhu cầu lương thực, vừa là nguồn thức ăn chính cho đàn lợn. Ngoài ra, gia đình còn tận dụng đất đai để trồng thêm khoai lang và khai thác các loại rau rừng sẵn có. Những nguồn thức ăn tự nhiên này giúp giảm chi phí chăn nuôi, đồng thời đảm bảo vật nuôi phát triển ổn định, ít phụ thuộc vào thức ăn bên ngoài.

Đàn lợn được nuôi từ phụ phẩm nông nghiệp trên nương rẫy của gia đình.

Trưởng thôn Giàng Seo Lìn cho biết: “Gia đình ông Chấn làm kinh tế rất chắc chắn. Không chạy theo số lượng mà làm vừa sức, biết tận dụng nguồn lực sẵn có nên hiệu quả ổn định, ít rủi ro”.

Lan tỏa từ mô hình kinh tế hộ gia đình

Từ hiệu quả của những mô hình như gia đình ông Ma Cồ Chấn, phong trào phát triển kinh tế hộ gia đình ở Hoàng Phì Chải đang có những chuyển biến rõ rệt. Nhiều hộ dân trong thôn đã bắt đầu học hỏi cách làm, từ chăn nuôi lợn đen đến tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn, từng bước nâng cao thu nhập.

Ông Nguyễn Đức Luân, Phó Chủ tịch UBND xã Pha Long cho biết: “Thời gian qua, xã ghi nhận sự thay đổi tích cực trong phát triển kinh tế của người dân. Các mô hình chăn nuôi lợn đen kết hợp trồng ngô, lúa đã phát huy hiệu quả, giúp nhiều hộ thoát nghèo và vươn lên ổn định cuộc sống".

Theo ông Luân, điểm quan trọng nhất là người dân đã thay đổi tư duy sản xuất, không còn trông chờ, ỷ lại mà chủ động hơn trong phát triển kinh tế hộ. Bà con đã biết tính toán, biết tận dụng lợi thế địa phương để làm ăn. Đây là chuyển biến rất đáng ghi nhận.

Mô hình của gia đình ông Chấn đã góp phần thúc đẩy phong trào phát triển kinh tế hộ gia đình tại địa phương.

Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, những mô hình này còn tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Trưởng thôn Giàng Seo Lìn cho biết nhiều hộ trong thôn đã đến tham quan, học hỏi mô hình của gia đình ông Chấn. Từ cách chọn giống, chăm sóc đến tận dụng nguồn thức ăn, bà con dần hình thành tư duy sản xuất mới, phù hợp hơn với điều kiện vùng cao.

Thực tế, trong điều kiện vùng cao còn nhiều khó khăn, việc xây dựng được một mô hình kinh tế ổn định như gia đình ông Ma Cồ Chấn và bà Ly Thị Cha là điều không dễ. Nó đòi hỏi sự kiên trì, kinh nghiệm và cả tinh thần dám nghĩ, dám làm. Đây chính là cách người dân vùng cao vươn lên từ chính mảnh đất của mình để ngày càng có nhiều hộ dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng.

Những bước đi tuy nhỏ nhưng chắc chắn ấy đang từng ngày góp phần thay đổi diện mạo vùng cao. Và trong hành trình đó, những gia đình như ông Ma Cồ Chấn chính là những “ngọn lửa” âm thầm giữ ấm cho bản làng.

Nguồn: NGUYÊN HOA/kinhtenongthon.vn