Không chỉ giữ từng cột mốc, đường biên, những người lính Biên phòng ở Si Ma Cai (Lào Cai) còn xuống từng thôn, đến từng hộ dân, trao con giống và hướng dẫn cách chăn nuôi. Sự hỗ trợ tận tình ấy mở ra hướng sinh kế mới, giúp các hộ nghèo có vốn làm ăn, từng bước ổn định cuộc sống nơi biên giới.

Cùng dân gây đàn, dựng vốn

Nhận được dê giống, gia đình anh Giàng Seo Páo, thôn Lù Dì Sán rất vui. Anh bảo: “Nếu biết chăm sóc, từ một cặp dê có thể gây thành đàn, con dê này lại sinh ra con dê khác”.

Trước khi đăng ký thực hiện mô hình dân vận khéo “nuôi dê sinh kế” của Đồn Biên phòng Si Ma Cai, gia đình anh Giàng Seo Páo là hộ cận nghèo, có nhu cầu nuôi dê nhưng thiếu vốn mua con giống. Được cán bộ biên phòng hỗ trợ, anh gia cố chuồng trại, chủ động chăn thả, bảo đảm nguồn thức ăn cho đàn dê.

Trung tá Phạm Đức Hậu, Chính trị viên Đồn Biên phòng Si Ma Cai cho biết, sau khi nhận dê, gia đình anh Páo thường xuyên trao đổi với Tổ công tác Biên phòng Lù Dì Sán để được hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời chủ động mua thuốc dự phòng khi dê có biểu hiện ốm. Đến nay, đàn dê đang phát triển tốt.

Để lựa chọn cây, con phù hợp, cán bộ biên phòng khảo sát tập quán sản xuất, điều kiện khí hậu, địa hình, nguồn thức ăn, diện tích chăn thả và nhu cầu thị trường. Với địa hình khô cằn, nhiều vách đá như Lù Dì Sán, chăn nuôi dê được xác định là hướng phù hợp.

Cán bộ Đồn Biên phòng Si Ma Cai trao dê giống cho hộ dân thôn Lù Dì Sán, xã Si Ma Cai.

Trong đợt hỗ trợ tháng 8/2026, cùng gia đình anh Páo còn có 4 hộ nghèo khác ở thôn Lù Dì Sán được Đồn Biên phòng Si Ma Cai hỗ trợ, mỗi hộ 2 con dê giống

Sau khi trao dê, cán bộ, chiến sĩ biên phòng tiếp tục xuống với các hộ dân, hướng dẫn làm chuồng, chăm sóc, phòng bệnh và dự trữ thức ăn. Đặc biệt, việc tích trữ thức ăn cho mùa đông luôn được nhắc nhở bởi rét kéo dài là một trong những thách thức đối với đàn gia súc vùng cao.

Trung tá Trần Mạnh Hà, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Si Ma Cai cho biết, chương trình hỗ trợ sinh kế đã được đơn vị triển khai nhiều năm. Năm 2022, Đảng ủy Đồn phối hợp với Đảng ủy xã Nàn Sán (cũ) hỗ trợ 2 hộ có hoàn cảnh khó khăn, mỗi hộ 2 con dê, tổng kinh phí 12,8 triệu đồng. Sau thời gian chăm sóc, đàn dê sinh trưởng tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cho các hộ được hỗ trợ.

Từ năm 2025, chương trình tiếp tục được nhân rộng tới các hộ ở những thôn giáp biên. Mỗi hộ nhận một cặp dê sinh sản, với tổng kinh phí 30 triệu đồng cho 6 hộ. Đến tháng 10/2026, hỗ trợ nuôi dê sinh kế đã trở thành mô hình tại thôn Lù Dì Sán, với tổng cộng 18 cặp dê giống được trao cho các hộ nghèo, cận nghèo và hộ có nhu cầu chuyển đổi phát triển kinh tế. Nguồn kinh phí do cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Si Ma Cai, Hội Liên hiệp Phụ nữ các phường Hà Đông, Dương Nội, Kiến Hưng (TP. Hà Nội) và Trung tâm Dịch vụ Nhân đạo Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam ủng hộ.

Chăn nuôi dê được xác định là hướng phù hợp với địa hình khô cằn, nhiều vách đá ở các thôn biên giới

Một số hộ đã gây được đàn dê, tạo thêm thu nhập cho gia đình, tiêu biểu như hộ ông Giàng Seo Soá, dân tộc Mông ở thôn Lù Dì Sán. Từ những con giống ban đầu, người dân từng bước hình thành đàn, biến hỗ trợ thành nguồn vốn để phát triển kinh tế gia đình.

Tại Trạm Hóa Chư Phùng, khu vực mốc 171, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Si Ma Cai cũng duy trì một đàn dê tập trung. Từ 30 con ban đầu, đàn dê đã phát triển lên 45 con, trở thành mô hình trực quan để người dân đến học hỏi. Những kỹ thuật được cán bộ hướng dẫn trở nên dễ hiểu hơn khi bà con được tận mắt thấy đàn dê sinh trưởng và cách tổ chức chăn nuôi hiệu quả.

Giữ đất bằng sinh kế, giữ biên bằng lòng dân

Đồn Biên phòng Si Ma Cai được giao quản lý 9,147 km đường biên giới quốc gia, 2 mốc quốc giới và một cặp cửa khẩu phụ Hóa Chư Phùng - Seo Pả Chư; phụ trách địa bàn xã Si Ma Cai với 27 thôn, trong đó có 4 thôn giáp biên là Dào Dần Sán, Hóa Chư Phùng, Gia Khâu và Lù Dì Sán.

Toàn xã có 4.505 hộ với 22.871 nhân khẩu, 15 dân tộc cùng sinh sống; người Mông chiếm hơn 80% dân số. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, sản xuất nông nghiệp chủ yếu mang tính tự cung, tự cấp.

Trong điều kiện ấy, giúp người dân có thêm nguồn thu cũng là một phần của nhiệm vụ giữ địa bàn. Những người lính Biên phòng thường xuyên có mặt tại các thôn, nắm tình hình, tuyên truyền, vận động nhân dân. Khi triển khai mô hình sinh kế, họ tiếp tục hướng dẫn người dân từ cách làm chuồng, chăm sóc, phòng bệnh đến dự trữ thức ăn cho vật nuôi.

Một bộ phận người dân còn hạn chế về kỹ thuật, quen với tập quán chăn nuôi cũ. Vì vậy, chuyển từ thả rông sang chăn nuôi tập trung không chỉ là thay đổi phương thức nuôi mà còn là thay đổi cách nghĩ, cách làm.

Cán bộ chiến sỹ Biên phòng hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho đàn dê.

Mùa đông, rét kéo dài, thức ăn tự nhiên khan hiếm, dịch bệnh có nguy cơ phát sinh. Với hộ nghèo, vật nuôi chết đồng nghĩa với mất đi nguồn vốn ít ỏi. Vì thế, trồng cỏ, tích trữ thức ăn, giữ chuồng khô và phòng bệnh được cán bộ Biên phòng xác định là những phần quan trọng của mô hình.

Phó Chủ tịch UBND xã Si Ma Cai Trương Văn Tiến cho biết, bước chuyển đầu tiên là người dân dần thay đổi tư duy phát triển kinh tế hộ gia đình, lựa chọn những vật nuôi như dê, bò phù hợp với điều kiện khí hậu ít nước, đất cằn, địa hình dốc.

Riêng thôn Lù Dì Sán có 68 hộ với 420 nhân khẩu, chỉ khoảng 40% số hộ có đất sản xuất trồng được ngô, lúa. Nhiều thanh niên phải đi làm ăn xa, người già ở lại chăm lo gia đình. Trong bối cảnh đó, chăn nuôi những con vật phù hợp với điều kiện địa phương mở ra hướng tăng thu nhập cho người dân.

Người dân tham gia Hội nghị tuyên truyền xây dựng gia đình hạnh phúc, bảo vệ an ninh biên giới.

Theo ông Trương Văn Tiến, ưu điểm của mô hình là giúp người dân chủ động hơn trong phát triển kinh tế hộ. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào một vụ ngô, lúa và thời tiết, bà con lựa chọn vật nuôi phù hợp với địa hình dốc, ít nước; đồng thời chủ động trồng cỏ voi, dự trữ thức ăn, từng bước chuyển từ thả rông sang chăn nuôi tập trung, nuôi nhốt. Nội dung cấm thả rông gia súc phá hoại hoa màu cũng được đưa vào hương ước, quy ước của các thôn, góp phần nâng cao ý thức gia cố chuồng trại, phòng chống rét và bảo vệ đàn vật nuôi.

Năm 2027, Đồn Biên phòng Si Ma Cai dự kiến tiếp tục nhân rộng mô hình tại 4 thôn giáp biên, đồng thời phối hợp với các ngành chức năng tìm kiếm đầu ra ổn định hơn cho dê thương phẩm của người dân.

Ở nơi biên giới, người lính vẫn làm nhiệm vụ giữ từng tấc đất, từng cột mốc. Nhưng cùng với đó, họ đang gieo những “hạt giống” khác vào cuộc sống của người dân. Một cặp dê chưa thể làm thay đổi ngay cuộc sống của một gia đình. Nhưng nếu được chăm sóc đúng cách, chúng sẽ sinh đàn, thành vốn. Và nguồn vốn ấy giúp người dân có thêm một lý do để bám đất, bám bản.

Nguồn: NGUYÊN HOA/kinhtenongthon.vn