Ở Ô Quy Hồ, Sa Pa (Lào Cai), nơi mùa đông có những đợt rét khiến cây trồng có thể bị băng giá, Nguyễn Văn Quang vẫn chọn trở về làm nông. Chàng trai sinh năm 1996 đầu tư hàng tỷ đồng xây dựng nhà màng, ứng dụng công nghệ vào trồng cà chua, ớt chuông và nhiều loại rau, quả. Với diện tích gần 2 ha, mô hình hiện cho doanh thu khoảng 2 tỷ đồng mỗi năm.
Trở về để làm nghề cũ theo cách mới
Giống như nhiều hộ dân ở Ô Quy Hồ, gia đình Nguyễn Văn Quang trước đây chủ yếu trồng su su. Sau khi tốt nghiệp Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và có gần một năm thực tập, làm việc tại Israel, năm 2022 Quang trở về quê với ý định thử một cách làm khác.
Anh Nguyễn Văn Quang thu hoạch ớt chuông trong nhà màng.
Quang chia sẻ, ở Israel cũng có những thời điểm thời tiết khắc nghiệt. Có những ngày nhiệt độ lên 30-35 độ C nhưng ban đêm có thể xuống 12-13 độ C. Với những loại cây cần điều kiện sinh trưởng ổn định, sự chênh lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển. Vì vậy, nông dân Israel sử dụng cảm biến theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, hệ thống tưới và bón phân tự động. Môi trường được kiểm soát theo nhu cầu của từng loại cây.
Trong quá trình làm việc và học tập tại đây, Quang đặc biệt chú ý đến cách nông dân áp dụng công nghệ vào trồng trọt, từ kiểm soát môi trường, tính toán lượng nước, dinh dưỡng đến việc tính đầu ra trước khi xuống giống.
Về quê, anh bắt đầu với 2.000 m² cà chua. Khoảng 260 triệu đồng được đầu tư cho nhà màng, hệ thống tưới tự động, máy bơm và các thiết bị phục vụ sản xuất. Vụ đầu tiên, 4.000 gốc cà chua cho gần 20 tấn quả. Với giá bán khoảng 15.000 đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 300 triệu đồng. Có thành quả, Quang tiếp tục mở rộng thêm 5.000 m², đưa ớt chuông vào trồng rồi từng bước bổ sung bắp cải, bí đao, súp lơ, dưa chuột và một số loại rau khác.
Cà chua là cây trồng chủ lực trong mô hình nông nghiệp công nghệ cao của gia đình Nguyễn Văn Quang
Đến nay, diện tích sản xuất của gia đình anh khoảng 1,9 ha. Trong đó, cà chua chiếm khoảng 8.000 m², ớt chuông khoảng 3.000 m², phần còn lại dành cho các loại cây khác. Từ năm 2023, sản phẩm của gia đình được thương lái tìm đến thu mua, đưa về tiêu thụ tại Hà Nội, Hưng Yên và nhiều tỉnh, thành khác.
Quang cho biết, chi phí đầu tư nhà màng khoảng 1,3 tỷ đồng/ha. Với quy mô gần 2 ha, tổng vốn đầu tư cho nhà màng và hệ thống sản xuất khoảng 2,5 tỷ đồng. Cà chua hiện là cây trồng chủ lực. Bình quân mỗi năm, diện tích 8.000 m² cho 60-80 tấn quả, giá bán dao động 10.000-20.000 đồng/kg, doanh thu khoảng 1,2 tỷ đồng.
Ớt chuông được trồng trên khoảng 3.000 m², sản lượng mỗi năm khoảng 20-25 tấn, giá bán khoảng 30.000 đồng/kg, doanh thu khoảng 600 triệu đồng.
Sản phẩm thu hái có thể ăn tại vườn
Riêng cà chua và ớt chuông mang về khoảng 1,8 tỷ đồng; các loại cây khác đóng góp thêm khoảng 200 triệu đồng, nâng tổng doanh thu lên khoảng 2 tỷ đồng/năm. Theo tính toán của Quang, sau khi trừ các khoản chi phí sản xuất, gia đình có lợi nhuận khoảng 1,2 tỷ đồng.
Quang chia sẻ: “Cây gì phù hợp với điều kiện ở đây? Trồng vào thời điểm nào? Sản lượng bao nhiêu? Thị trường tiêu thụ ra sao? Giá bán có đủ bù chi phí hay không?”. Đó là những câu hỏi anh phải tính trước mỗi vụ.
Diện tích được chia cho nhiều loại cây, mỗi loại có thời gian sinh trưởng và thu hoạch khác nhau. Nhờ vậy, công việc không dồn vào một thời điểm, sản phẩm cũng có thể đưa ra thị trường theo từng đợt.
Cách làm này giúp Quang tận dụng lợi thế khí hậu của Sa Pa. Một số loại rau có thể bố trí vào thời điểm trái vụ so với vùng đồng bằng, nhưng lợi thế ấy chỉ thực sự phát huy khi tính đúng thời điểm và tìm được nơi tiêu thụ.
Giải bài toán rủi ro của nông nghiệp
Ban đầu, Quang tìm đầu ra từ các chợ đầu mối trong tỉnh. Khi sản phẩm được khách hàng đón nhận, anh tìm cách đưa hàng vào siêu thị, bếp ăn, khu công nghiệp và các kênh tiêu thụ ngoài tỉnh. Nhờ vậy, đầu ra tương đối ổn định giúp anh duy trì sản xuất. Tuy nhiên, Quang vẫn trăn trở trước áp lực cạnh tranh về giá với hàng hóa từ Trung Quốc, trong khi chi phí đầu vào tại Sa Pa không thấp.
Theo ông Nguyễn Phước Toàn, Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa, mô hình sản xuất của gia đình Quang là một trong những hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp của địa phương, nhất là việc ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả trên cùng diện tích đất và chủ động hơn trong sản xuất.
“Điều chúng tôi ghi nhận ở mô hình của Quang là không chỉ đầu tư nhà màng, đưa công nghệ vào sản xuất mà còn có tư duy tính toán khá rõ về cây trồng, thời vụ và thị trường. Đây là cách làm phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Sa Pa hiện nay”, ông Toàn cho biết.
Phường Sapa hiện có trên 300 ha nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và theo hướng công nghệ cao
Theo ông Toàn, trong điều kiện đất sản xuất không phải lúc nào cũng có thể mở rộng, việc nâng giá trị trên một đơn vị diện tích, lựa chọn cây trồng phù hợp với khí hậu và tìm đầu ra ổn định có ý nghĩa quan trọng. Mô hình của Quang cho thấy nếu người dân mạnh dạn đầu tư, ứng dụng kỹ thuật và gắn sản xuất với nhu cầu thị trường thì nông nghiệp vẫn có thể tạo ra thu nhập tốt ngay tại địa phương.
Lãnh đạo phường cũng cho rằng những mô hình như của Quang có giá trị tham khảo trong quá trình chuyển đổi cách làm nông nghiệp ở Sa Pa. Tuy nhiên, địa phương không đặt mục tiêu nhân rộng máy móc theo một mô hình duy nhất mà khuyến khích người dân lựa chọn cây trồng, quy mô và mức độ đầu tư phù hợp với điều kiện của từng hộ, từng vùng sản xuất.
Trong thời gian tới, phường Sa Pa định hướng tiếp tục khai thác thị trường tiêu thụ tại chỗ, nhất là lợi thế từ du lịch. Năm 2025, Sa Pa đón trên 4,45 triệu lượt khách; năm 2026 đặt mục tiêu 5 triệu lượt và đến nay đã đạt trên 3,5 triệu lượt. Lượng khách lớn cùng hệ thống nhà hàng, khách sạn phát triển tạo ra nhu cầu thường xuyên đối với thực phẩm, nông sản sạch và các sản phẩm đặc trưng.
Đây là cơ sở để địa phương chuyển dần từ sản xuất theo khả năng sang sản xuất theo nhu cầu thị trường, biến lợi thế du lịch thành lợi thế cho người sản xuất nông nghiệp.
Sa Pa định hướng nâng sức cạnh tranh bằng chất lượng, độ an toàn, nguồn gốc minh bạch và sự khác biệt của sản phẩm địa phương. Toàn phường hiện có trên 300 ha nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và theo hướng công nghệ cao, 5 nhãn hiệu gắn với địa danh và 27 sản phẩm OCOP.
Tuy nhiên, theo ông Toàn, nông nghiệp Sa Pa vẫn còn những điểm nghẽn như sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng sơ chế, bảo quản và logistics chưa đồng bộ, chế biến sâu còn hạn chế và một số chuỗi liên kết chưa bền vững. Vì vậy, địa phương sẽ tập trung thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã và hỗ trợ người dân đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường./.
Nguồn: NGUYÊN HOA/kinhtenongthon.vn