Từ livestream bán nông sản đến đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, nông nghiệp Việt đã có những bước chuyển và chứng minh hiệu quả vượt trội qua những con số doanh thu ấn tượng.

Tuy nhiên, để hành trình này không dừng lại ở những cột mốc nhất thời, nông nghiệp số cần phát triển mang tính chiến lược. Việc chuyển trọng tâm từ “hiệu quả tức thì” sang “bền vững dài lâu” chính là “chìa khóa” để định hình lại toàn bộ chuỗi giá trị nông sản trên không gian số. Muốn thế, cần thiết lập hạ tầng, hệ sinh thái đồng bộ cho các chủ thể...

Nông dân ứng dụng mạng xã hội và livestream để quảng bá, đưa nông sản Việt tiếp cận người tiêu dùng trên nền tảng số.

Nhiều mô hình triển khai hiệu quả

Với quy mô dân số nông thôn chiếm gần 62% và hơn 9 triệu hộ nông dân, việc áp dụng hình thức bán hàng qua hình thức phát trực tiếp (livestream) trên các nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử đang dần trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực giúp giải bài toán đầu ra cho nông sản tại các địa phương vốn có nhiều đặc sản nhưng còn hạn chế về kênh phân phối. Điều này giúp các đơn vị sản xuất rút ngắn thời gian tiếp cận khách hàng tiềm năng, đồng thời nâng cao hiệu quả bán hàng theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại hơn.

Tại các địa phương, nhiều mô hình triển khai hiệu quả đã được ghi nhận. Hà Nội, Bắc Ninh, Sơn La, Hưng Yên, Đắk Lắk, Cần Thơ… đã xây dựng kế hoạch riêng để hỗ trợ HTX, hộ nông dân tham gia TMĐT, gắn với phát triển nông nghiệp đô thị và nông thôn mới nâng cao.

Đơn cử như vụ vải thiều Bắc Ninh vừa qua, lãnh đạo tỉnh này đã trực tiếp tham gia talkshow, livestream cùng doanh nghiệp, hợp tác xã giới thiệu sản phẩm OCOP.

Cụ thể, phiên livetream của ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, cùng với đông đảo đội ngũ tiktoker đã thu hút đông đảo lượt theo dõi cũng như quảng bá sâu rộng vải thiều Bắc Ninh trên các nền tảng số…

Phiên livestream của lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh liên tục nhận đơn hàng, giúp bà con tiêu thụ hàng chục tấn vải thiều đến các thị trường lớn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và các tỉnh miền Trung. Phiên livestream còn giúp người tiêu dùng tiếp cận trực tiếp vùng trồng, tìm hiểu quy trình sản xuất đạt chuẩn VietGAP và hiểu rõ hơn về chất lượng của những trái vải chín sớm.

Theo ông Thịnh, việc tổ chức Chương trình “Tuần lễ vải thiều Lục Ngạn - Tự hào nông sản Việt” với chuỗi các hoạt động Farm Tour, tập huấn, livestream tại vườn và Mega Live là một bước đi đột phá, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, tạo điều kiện để người dân tiếp cận công cụ số, các nền tảng TMĐT, thay đổi cách tiếp cận thị trường và xây dựng thương hiệu.

Livestream quảng bá sầu riêng Đắk Lắk: “Chốt đơn” trên sóng, đưa đặc sản từ vườn đến thẳng tay người tiêu dùng. Ảnh: Dương Hùng

Tại Đắk Lắk, bà Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc vừa tham gia chương trình livestream với chủ đề "Sầu riêng Ea Knuếc: Kết nối giá trị - Vươn ra biển lớn”.

Không chỉ giới thiệu sản phẩm, bà Trinh trực tiếp cùng người dân "chốt đơn", đưa câu chuyện về vùng đất trồng sầu riêng đến đông đảo khách hàng trên các nền tảng số.

Sầu riêng được giới thiệu tại phiên livestream đều có tem truy xuất nguồn gốc, giúp khách hàng kiểm tra thông tin về vùng trồng và quy trình chăm sóc. Sản phẩm được đóng gói theo quy cách thùng 10kg và 20kg, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng gia đình hoặc mua làm quà biếu.

Chia sẻ trong chương trình, bà Trinh cho biết, Ea Knuếc không chỉ muốn bán những trái sầu riêng ngon mà còn hướng tới xây dựng thương hiệu cho nông sản quê hương.

Sau khoảng 90 phút phát trực tiếp, chương trình ghi nhận hàng trăm đơn hàng tại thị trường Việt Nam và 6 container sầu riêng, với tổng sản lượng 18-20 tấn cho thị trường Trung Quốc.

Có thể nói, mở rộng tiêu thụ nông sản trên nền tảng số là cơ hội mở rộng thị trường, giúp sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực vượt qua ranh giới địa lý, tiếp cận hàng triệu khách hàng với chi phí thấp hơn và lợi nhuận cao hơn. Kênh trực tuyến cũng là nơi nông dân xây dựng thương hiệu cá nhân, kể câu chuyện sản phẩm một cách chân thực, gần gũi.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhận xét, TMĐT đã góp phần xây dựng thương hiệu nông sản. Nhiều sản phẩm sau khi lên sàn đã được chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, từ đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh.

Nông dân, HTX cần được hỗ trợ toàn diện

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, việc livestream bán hàng nông sản vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức để hình thức này trở nên phổ biến, quen thuộc. Không ít nông dân gặp khó trong việc sử dụng mạng xã hội, xây dựng thương hiệu hay tiếp cận khách hàng trực tuyến. Việc quay dựng video, livestream hay quảng bá sản phẩm trên internet vẫn còn khá xa lạ với nhiều người dân ở khu vực nông thôn…

Ông Kiều Tiến Anh, Giám đốc vận hành sàn Hi1, chia sẻ, thực tế triển khai tại cơ sở cho thấy không ít sản phẩm dù đã được đưa lên môi trường số vẫn chưa tạo được đơn hàng và doanh thu ổn định. Một trong những nguyên nhân là kỹ năng bán hàng số của người dân còn hạn chế.

Livestream đã trở thành một công cụ quan trọng, tạo ra những kết nối trực tiếp giữa người sản xuất nông sản địa phương và người tiêu dùng.

Nhiều hộ kinh doanh, HTX có sản phẩm tốt nhưng chưa thành thạo chụp ảnh, xây dựng nội dung, livestream, chăm sóc khách hàng hay sử dụng công cụ tiếp thị liên kết. Nhiều sản phẩm cũng chưa được chuẩn hóa về hình ảnh, bao bì, thông tin, câu chuyện thương hiệu và các yếu tố tạo niềm tin cho khách hàng trực tuyến.

Trước những vấn đề nêu trên, ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX), cho rằng, để triển khai hiệu quả hoạt động TMĐT, cần thiết lập hạ tầng, hệ sinh thái hoặc vận hành đồng bộ, nơi các chủ thể kinh doanh sử dụng thành thạo kỹ năng số để trực tiếp phân phối, bán sản phẩm qua nền tảng số, tạo hiệu quả kinh tế thực tế, tối ưu logistics và truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Do vậy, TMĐT cần được tiếp cận như một hệ sinh thái kinh tế, trong đó con người, nền tảng logistics, dữ liệu và cơ chế quản lý cùng tham gia vào một chuỗi giá trị.

Đặc biệt, dữ liệu phục vụ đánh giá không nằm ở một nguồn duy nhất. Cơ quan quản lý nhà nước có dữ liệu hành chính; đơn vị bưu chính nắm dữ liệu giao nhận; nền tảng công nghệ có dữ liệu giao dịch; cơ quan thuế có dữ liệu kê khai và nghĩa vụ thuế; địa phương có dữ liệu kinh tế - xã hội; trong khi chính các chủ thể kinh doanh nắm thông tin về doanh thu và tỷ trọng bán hàng trực tuyến.

Ông Tuấn đề xuất, địa phương thành lập tổ công tác liên ngành, thu thập dữ liệu nền tảng và dữ liệu hành chính, tổ chức khảo sát chọn mẫu, tổng hợp và tính toán, sau đó đối chiếu với dữ liệu quản lý thuế để hiệu chỉnh kết quả.

Có thể nói, đưa nông sản lên sàn TMĐT là xu hướng tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại, trong đó người nông dân, HTX không dừng lại ở vai trò sản xuất. Về lâu dài, cần trang bị thêm kỹ năng truyền thông, bán hàng online và sử dụng công nghệ số, không chỉ ở mức sử dụng công cụ, mà còn ở tư duy kinh doanh, xây dựng thương hiệu và quản trị dữ liệu.

Trong tương lai, nông nghiệp không chỉ phát triển bằng máy móc hay công nghệ tự động hóa, mà còn bằng khả năng kết nối với con người thông qua nội dung số. Để phát triển nông nghiệp trong thời đại số hóa, cần có sự chung tay từ nhiều phía. Các trường học, tổ chức thanh niên, doanh nghiệp công nghệ hay cộng đồng sáng tạo nội dung có thể hỗ trợ người nông dân tiếp cận nền tảng số thông qua các lớp hướng dẫn về bán hàng online, livestream, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm./.

Nguồn: CHÍ THANH/kinhtenongthon.vn