Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan (người đứng giữa) và Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Ngô Chí Cường thăm vườn sầu riêng của ông Đặng Văn Bé Bảy ở ấp Bình Hòa A, xã Ngũ Hiệp.
 

Mà là… một khu vườn.

Vườn không ồn ào. Vườn không diễn thuyết. Vườn lặng lẽ lớn lên từng ngày.

Người làm vườn hiểu điều đó hơn ai hết.

Làm vườn không chỉ là kỹ thuật

Làm vườn, nếu chỉ nhìn từ góc độ kỹ thuật, là câu chuyện của giống cây, phân bón, sâu bệnh, tưới tiêu, cắt tỉa.

Nhưng ai từng bước chân ra mảnh vườn buổi sớm đều cảm nhận được vườn không chỉ là đất và cây.

Vườn là ký ức. Là nếp nhà. Là tiếng chim buổi sáng. Là mùi lá ổi non, mùi bưởi trổ hoa, mùi đất ẩm sau cơn mưa.

Một khu vườn có thể cho trái ngọt. Nhưng một khu vườn còn cho sự bình yên.

Người làm vườn, vì thế, không chỉ là người sản xuất.

Họ là người gìn giữ một không gian văn hoá.

Mô hình làm nông nghiệp sạch của anh Nguyễn Văn Đạt, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An). Ảnh: Lưu Khuyên 
 

Vườn là văn hoá

Mỗi vùng đất có một dáng vườn riêng.

Miền Tây sông nước với vườn cây trái chen giữa kênh rạch.

Miền Trung nắng gió với vườn thanh long, vườn hồ tiêu bám đất đỏ.

Miền Bắc với vườn nhãn, vườn vải, vườn chè xanh thẳm đồi.

Mỗi khu vườn là một bản sắc.

Khi ta nói đến làm vườn, là đang nói đến cách con người ứng xử với đất đai.

Ứng xử với thiên nhiên. Ứng xử với mùa vụ.

Vườn không thể nóng vội.

Cây phải chờ đủ nắng. Hoa phải chờ đủ độ. Trái phải chờ đủ ngày.

Văn hoá làm vườn dạy ta bài học về sự kiên nhẫn.

Trong một xã hội ngày càng vội, làm vườn là một nhịp chậm cần thiết.

Vườn là xã hội

Một khu vườn không bao giờ đứng một mình.

Muốn có vườn tốt, phải có thị trường tốt.

Muốn có trái ngon, phải có liên kết tốt.

Muốn có giá trị cao, phải có thương hiệu chung.

Làm vườn hôm nay không còn là câu chuyện của từng hộ gia đình riêng lẻ.

Đó là câu chuyện của hợp tác. Của hội quán. Của tổ hợp tác, hợp tác xã.

Của cả một hệ sinh thái từ giống, canh tác, chế biến, du lịch, cho đến thương mại điện tử.

Một khu vườn mở cổng đón khách không chỉ bán trái cây.

Mà bán trải nghiệm. Bán câu chuyện. Bán niềm tin vào sự tử tế.

Làm vườn, vì thế, là một phần của kinh tế nông thôn mới.

Là nền tảng của du lịch sinh thái.

Là điểm tựa của an sinh cộng đồng.

Nông nghiệp Hải Phòng từng bước chuyển dịch theo hướng sinh thái, đô thị, gắn sản xuất với du lịch trải nghiệm.
 

Vườn là triết lý vun trồng

Người làm vườn hiểu rằng:

Không phải hạt giống nào cũng nảy mầm.

Không phải mùa nào cũng thuận lợi.

Không phải cây nào cũng cho trái như kỳ vọng.

Nhưng họ vẫn gieo. Vì làm vườn là hành trình của hy vọng.

Triết lý làm vườn không phải là thu hoạch nhanh nhất.

Mà là nuôi dưỡng bền nhất.

Không phải là tối đa hoá sản lượng bằng mọi giá.

Mà là hài hoà giữa đất, nước và con người.

Đất kiệt sức thì cây cũng cằn. Con người kiệt quệ thì vườn cũng buồn.

Làm vườn bền vững trước hết là làm cho đất khỏe, người khỏe, cộng đồng khỏe.

Cải tạo vườn tạp để xây dựng vườn mẫu theo tiêu chí NTM nâng cao đã giúp nhiều hộ dân tại Hà Tĩnh nâng cao thu nhập, tạo cảnh quan sạch - đẹp.
 

Khu vườn tuần hoàn - khu vườn không bỏ phí điều gì

Tự nhiên vốn không có khái niệm “rác thải”.

Lá rụng thành mùn. Mùn nuôi đất. Đất nuôi cây. Cây lại rụng lá.

Một vòng tuần hoàn lặng lẽ mà bền bỉ.

Khu vườn tuần hoàn là khu vườn biết trả lại cho đất những gì đất đã cho mình.

Phân hữu cơ từ phụ phẩm.

Nước tưới được tiết kiệm và tái sử dụng.

Cành tỉa không bỏ đi mà ủ làm mùn.

Chăn nuôi - trồng trọt - thủy sản liên kết thành vòng tròn dinh dưỡng.

Không còn “phế phẩm”. Chỉ còn “tài nguyên chưa được nhìn thấy”.

Vườn tuần hoàn không chỉ là giải pháp môi trường.

Đó là một cách nghĩ mới. Cách nghĩ rằng phát triển không phải là khai thác đến cạn kiệt. Mà là làm giàu lên qua từng chu kỳ.

Một đất nước muốn bền vững phải có nhiều khu vườn tuần hoàn.

Một nền nông nghiệp xanh bắt đầu từ những vòng tròn nhỏ trong từng mảnh vườn.

Đại hội - không chỉ là chuyển giao nhiệm kỳ

Trước thềm Đại hội, có lẽ điều cần bàn không chỉ là phương hướng 5 năm tới.

Mà là câu hỏi: Hội Làm vườn sẽ vun trồng điều gì trong lòng người làm vườn?

Vun trồng tri thức?

Vun trồng tinh thần hợp tác?

Vun trồng khát vọng nâng tầm nông sản Việt?

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, người làm vườn không chỉ cầm kéo cắt tỉa.

Họ có thể cầm điện thoại kết nối thị trường.

Có thể livestream giới thiệu trái chín.

Có thể truy xuất nguồn gốc từng sản phẩm. Nhưng dù công nghệ có hiện đại đến đâu, cốt lõi của làm vườn vẫn là tình yêu đất.

Không có tình yêu, cây sẽ chỉ là hàng hoá. Có tình yêu, cây trở thành sinh mệnh.

Khu vườn thông minh - khi tri thức gặp đất

Bước sang thời đại khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, làm vườn không chỉ quan sát bằng kinh nghiệm.

Có thể quan sát bằng cảm biến độ ẩm đất.

Phân tích thời tiết bằng dữ liệu lớn.

Nhận diện sâu bệnh bằng trí tuệ nhân tạo.

Tưới tiêu tự động theo khuyến nghị của hệ thống thông minh.

Một khu vườn thông minh không làm mất đi hồn cốt của vườn.

Ngược lại, giúp người làm vườn hiểu cây hơn, hiểu đất hơn, hiểu thị trường hơn.

Đổi mới sáng tạo không thay thế con người. Mà nâng tầm con người.

Chuyển đổi số không làm khô cứng khu vườn.

Mà mở rộng khu vườn ra không gian toàn cầu.

Hội Làm vườn có thể trở thành chiếc cầu nối:

Giữa kinh nghiệm truyền đời với tri thức khoa học.

Giữa người nông dân với nhà nghiên cứu.

Giữa hợp tác xã với doanh nghiệp công nghệ.

Giữa mảnh vườn nhỏ với thị trường lớn.

Để mỗi địa phương không chỉ có vườn đẹp.

Mà có vườn tuần hoàn.

Vườn thông minh. Nông trại biết nghĩ.

Nơi dữ liệu giúp dự báo mùa vụ. Nơi AI giúp tối ưu chi phí.

Nơi công nghệ giúp minh bạch nguồn gốc và xây dựng thương hiệu xanh.

Vun trồng con người trước khi vun trồng cây trái

Một khu vườn đẹp bắt đầu từ người chủ vườn có tâm.

Một tổ chức mạnh bắt đầu từ hội viên có niềm tin.

Đại hội không chỉ để bầu ra ban chấp hành mới.

Mà để khơi lại một tinh thần. Tinh thần người làm vườn Việt Nam:

Cần cù nhưng không cam chịu. Sáng tạo nhưng không xa rời tự nhiên.

Hội nhập nhưng không đánh mất bản sắc.

Có thể rồi đây, những khu vườn Việt Nam sẽ gắn với mã QR, với thương hiệu toàn cầu, với du lịch trải nghiệm, với xuất khẩu xanh.

Nhưng trong sâu thẳm, vườn vẫn là nơi con người học cách sống hài hoà.

Làm vườn không chỉ là trồng cây. Làm vườn là trồng niềm tin. Trồng sự tử tế.

Trồng tương lai.

Và có lẽ, đó chính là sứ mệnh của Hội Làm vườn trong giai đoạn mới:

Gắn kết tư duy làm vườn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhưng không đánh mất linh hồn đất.

Để đất nước có nhiều khu vườn tuần hoàn.

Nhiều khu vườn thông minh.

Nhiều nông trại thông minh.

Và trên hết, có nhiều con người thông tuệ, biết yêu đất, hiểu đất, và cùng nhau kiến tạo một nền nông nghiệp xanh, hiện đại, nhân văn.