Cây ăn quả được xác định là một trong những hướng phát triển kinh tế nông nghiệp chủ lực của xã Xuân Vân (Tuyên Quang). Phát huy lợi thế đó, những năm qua xã đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, từ đó góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân, nhất là các hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Từ bưởi Soi Hà đạt chất lượng xuất khẩu

Phát huy lợi thế về điều kiện đất đai, khí hậu, những năm qua xã Xuân Vân đã tập trung phát triển cây ăn quả theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị và hình thành các vùng sản xuất hàng hóa. Cùng với việc mở rộng diện tích, địa phương chú trọng xây dựng thương hiệu, liên kết sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Các đơn vị của Sở Nông nghiệp và Môi trường thăm và kiểm tra tại vùng bưởi Soi Hà, xã Xuân Vân.

Hiện, diện tích cây ăn quả của xã đạt trên 2.800 ha, trong đó cây bưởi chiếm diện tích lớn nhất với trên 2.200 ha, còn lại là các loại cây ăn quả khác như: cam, hồng, na... Cùng với mở rộng diện tích, người dân ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, thay đổi phương thức sản xuất, tăng cường áp dụng các quy trình an toàn và liên kết tiêu thụ. Nhiều sản phẩm gây ăn quả của địa phương đã được công nhận sản phẩm OCOP góp phần nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.

Vùng bưởi Soi Hà từ lâu đã được biết đến là một trong những đặc sản nổi tiếng của tỉnh Tuyên Quang. Nơi đây có điều kiện tự nhiên thuận lợi: khí hậu mát mẻ quanh năm, lượng mưa ổn định và nguồn đất phù sa màu mỡ được bồi đắp bởi sông Gâm, tất cả đã tạo nên môi trường lý tưởng để cây bưởi sinh trưởng, phát triển tốt. Nhờ vậy, bưởi đường Soi Hà có những đặc điểm riêng biệt khó lẫn với các vùng bưởi khác. Quả bưởi tròn đều, vỏ mỏng, màu vàng sáng bắt mắt, bên trong là những múi bưởi mọng nước, tép căng tràn, khi thưởng thức, bưởi cho vị ngọt thanh mát, dịu nhẹ, tạo cảm giác sảng khoái và dễ chịu.

Sản phẩm bưởi Soi Hà đã được Hội Người tiêu dùng Việt Nam bình chọn vào “Top 10 nhãn hiệu, thương hiệu nổi tiếng” năm 2017 và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý năm 2021. Năm 2022, đã có 10 ha bưởi được cấp mã số vùng trồng đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường EU.

Năm 2024, sản phẩm bưởi Soi Hà đã xuất khẩu thành công 01 container với khối lượng trên 10 tấn quả bưởi tươi sang thị trường Vương quốc Anh, bước đầu mở ra cơ hội xuất khẩu cho các sản phẩm nông nghiệp của tỉnh.

Để tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu, các đơn vị trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp tập huấn, hướng dẫn người trồng thực hiện các biện pháp chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đảm bảo các điều kiện xuất khẩu vào thị trường EU và thực hiện thiết lập vùng trồng để đề xuất cấp 01 mã số vùng trồng bưởi đủ điều kiện xuất khẩu đi thị trường Mỹ.

Theo ông Triệu Văn Tuyển, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Xuân Vân, từ khi sản phẩm bưởi đường được cấp mã số vùng trồng đủ điều kiện xuất khẩu đi thị trường EU và xuất khẩu sang Vương Quốc Anh, nhiều doanh nghiệp đã đến thăm và đặt hàng đưa đi xuất khẩu. Đầu tháng 11/2025, Công ty Cổ phần sản xuất và Thương mại Xuất nhập khẩu Daco đã thu mua 2.400 quả bưởi đường của Tổ hợp tác để xuất khẩu đi Cộng hòa Séc với giá 20.000 đồng/quả.

Đến sản phẩm hồng ngâm đạt OCOP 3 sao

Trong cơ cấu cây ăn quả của xã Xuân Vân, hồng ngâm là một trong những sản phẩm tạo nên dấu ấn riêng của địa phương. Bên cạnh bưởi, na và nhiều loại cây trồng khác, cây hồng đã được người dân gắn bó trong nhiều năm, với diện tích trên 65 ha, đang từng bước hình thành vùng sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu của địa phương.

Tùy từng thời điểm, năm nay giá thu mua hồng ngâm tại vườn dao động từ 40.000 - 50.000 đồng/kg. 

Để có một vụ hồng đạt năng suất và chất lượng, người trồng phải chăm sóc cây gần như quanh năm. Trong đó, cắt tỉa cành, tạo tán là những khâu quan trọng, giúp loại bỏ cành già, cành sâu bệnh, cành mọc quá dày, tạo độ thông thoáng cho tán cây và hạn chế sâu bệnh. Khi cây được tạo tán hợp lý, ánh sáng phân bố tốt hơn, dinh dưỡng được tập trung nuôi các cành khỏe, qua đó góp phần nâng cao chất lượng quả.

Cùng với việc chăm sóc theo kinh nghiệm, người dân Xuân Vân ngày càng chú trọng sản xuất theo hướng VietGAP, sử dụng phân bón hợp lý, thường xuyên theo dõi sâu bệnh, chủ động các biện pháp phòng trừ an toàn, đồng thời tuân thủ quy định về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và thời gian cách ly.

Những ngày này, tại các vùng trồng hồng của Xuân Vân, không khí thu hoạch bắt đầu rộn ràng. Người dân lựa chọn những quả đạt độ già phù hợp, nhẹ tay hái xuống, sau đó phân loại trước khi đưa cho thương lái. Giá thu mua tại vườn năm nay dao động từ 40.000 - 50.000 đồng/kg, tùy thời điểm và chất lượng quả. Thị trường tiêu thụ tương đối thuận lợi, mang lại niềm vui và thêm động lực cho người trồng sau nhiều tháng chăm sóc.

Anh Hứa Văn Lâm, một hộ trồng hồng tại Xuân Vân cho biết, cây hồng phù hợp với đồng đất địa phương. Gia đình chú trọng cắt tỉa cành, tạo tán để cây thông thoáng, đồng thời chăm sóc theo hướng VietGAP, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Theo anh, khi giá hồng tại vườn và đầu ra tương đối thuận lợi, người dân có thêm động lực giữ cây, đầu tư chăm sóc và nâng cao chất lượng quả.

Được biết, sản phẩm hồng ngâm đã được công nhận OCOP 3 sao, có nhãn mác, bao bì và mã QR truy xuất nguồn gốc. Hồng ngâm cũng được đưa lên các sàn thương mại điện tử và hệ thống siêu thị và tham gia các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh.

Qua đó, thị trường tiêu thụ từng bước được mở rộng, tạo thêm cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm. Trên cơ sở đó, xã cũng đang khuyến khích người dân cải tạo vườn tạp, mở rộng diện tích hồng ngâm, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung. Cùng với đó, là tăng cường liên kết giữa các hộ dân, hợp tác xã và đơn vị tiêu thụ, hướng dẫn người dân sản xuất theo quy trình an toàn, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP hướng tới sản xuất hữu cơ.

Nâng cao giá trị, tăng thu nhập người trồng

Để nâng cao chất lượng, giá trị cây ăn quả, thời gian tới xã Xuân Vân xác định, tiếp tục phát huy lợi thế về cây ăn quả, gắn sản xuất với xây dựng thương hiệu, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.

Từ trồng cây ăn quả người dân ở Xuân Vân từng bước có thu nhập ổn định.

Theo lãnh đạo xã Xuân Vân, xã tập trung phát triển ứng dụng khoa học kỹ thuật để chuyển giao cho bà con nông dân trồng và thử nghiệm. Xã đã liên kết và cũng đã đề nghị các cơ quan, đơn vị hỗ trợ quảng bá truyền thông về các sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là các sản phẩm OCOP đã được đánh giá.

Với lợi thế về diện tích và đa dạng các loại cây ăn quả cùng định hướng phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa, Xuân Vân đang từng bước nâng cao chất lượng và giá trị nông sản, việc đẩy mạnh liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường sẽ là cơ sở để cây ăn quả tiếp tục trở thành ngành hàng quan trọng, góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Trao đổi với phóng viên, ông Vũ Thành Trung, Phó Chủ tịch HĐND xã Xuân Vân cho biết, xã có tiềm năng phát triển cây ăn quả, tập trung vào bưởi, na, hồng ngâm... Trong đó, bưởi soi Hà được liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Vương Quốc Anh, Cộng hòa Séc. Năm nay, giá na dai giao động từ 25.000-30.000 đồng/kg; na Thái từ 40.000-50.000 đồng/kg; với hồng ngâm năm nay được mùa, được giá, hiện bà con đang bán từ 40.000-50.000 đồng/kg; vụ bưởi năm nay đang bắt đầu vào vụ thu hoạch.

Cũng theo ông Trung, một số hộ chuyển sang ghép chanh đã có thu nhập tương đối khá, đầu vụ giá bán từ 25.000-30.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 40.000 đồng/kg. Các hộ trồng cây ăn quả kinh tế gia đình tương đối ổn định, nhiều hộ thoát được nghèo, vươn lên khá giả. Hiện, xã chỉ còn 196 hộ nghèo và 101 hộ cận nghèo, tương ứng tỷ lệ nghèo đa chiều còn 6,5%.

Nguồn: PV/kinhtenongthon.vn