Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế có nhiều biến động, các đơn vị cần tập trung hai nhóm giải pháp, trước hết là các giải pháp trước mắt nhằm ứng phó với các diễn biến hiện nay và các giải pháp lâu dài đảm bảo tăng trưởng bền vững.

 Không thể ứng phó theo cách cũ

Trao đổi thông tin liên quan vấn đề kịch bản tăng trưởng ngành ứng phó với xung đột Trung Đông năm 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, việc đánh giá tác động từ xung đột Trung Đông cần có cách tiếp cận quyết liệt và cụ thể hơn, không thể ứng phó theo cách cũ, đặc biệt phải dựa trên phân tích sâu về thị trường, chuỗi cung ứng cũng như các yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp. Ông cũng lưu ý ngành nông nghiệp cần có nhận định riêng về tác động của xung đột Trung Đông, thay vì chỉ dựa vào đánh giá chung của các bộ, ngành khác.

Thứ trưởng cho rằng, khác với đại dịch COVID-19, khu vực xảy ra xung đột ở Trung Đông không phải là vùng sản xuất nông nghiệp lớn của thế giới. Vì vậy, các vùng sản xuất nông nghiệp chính hầu như không chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Tuy nhiên, những biến động về giá xăng dầu, năng lượng và chi phí vận tải quốc tế có thể làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp, qua đó tạo áp lực cạnh tranh đối với nông sản Việt Nam.

Ông cũng cho rằng, cần xây dựng các kịch bản tác động trong thời gian dài bởi sản xuất nông nghiệp có độ trễ khá lớn. Những biến động của thị trường và chi phí đầu vào có thể ảnh hưởng đến sản xuất sau nhiều tháng. Do đó, các đơn vị được đề nghị xây dựng kịch bản tác động trong khoảng một năm để phục vụ công tác tham mưu, điều hành.

Một vấn đề khác được Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh là các phân tích hiện nay chủ yếu tập trung vào xuất khẩu, trong khi chưa đánh giá đầy đủ tác động đối với nhập khẩu. Theo đánh giá ban đầu, xuất khẩu nông sản sang khu vực Trung Đông chiếm tỷ trọng không lớn nên tác động trực tiếp không đáng kể. Tuy nhiên, các yếu tố liên quan đến nhập khẩu như nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, vật tư sản xuất và các tuyến vận tải đi qua khu vực Trung Đông cần được phân tích kỹ hơn.

Biến động giá dầu và chi phí vận tải quốc tế có thể làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp trong nước, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả của nhiều ngành hàng. Trong bối cảnh đó, Thứ trưởng nhấn mạnh vai trò của nông nghiệp không chỉ nằm ở xuất khẩu mà còn gắn với nhiệm vụ ổn định kinh tế vĩ mô. Theo ông, trong rổ hàng hóa tính chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam, các mặt hàng nông sản và thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn. Vì vậy, việc duy trì nguồn cung ổn định và kiểm soát giá nông sản có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Trong nhóm giải pháp, logistics được xem là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và khả năng lưu thông hàng hóa. Thứ trưởng đề nghị các đơn vị nghiên cứu làm việc với các hãng tàu để ưu tiên vận chuyển hàng nông sản, đồng thời tăng cường trung chuyển nhằm giảm chi phí logistics cho cả xuất khẩu và nhập khẩu.

Trong trường hợp cần thiết, có thể đề xuất Chính phủ xem xét hỗ trợ chi phí logistics nhằm góp phần ổn định giá cả và giảm áp lực lạm phát.

Tác động lên những mặt hàng chủ lực

Trước đó, thông tin tại cuộc Họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, xung đột này đang tạo ra những tác động nhất định đến hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam.

Theo ông Trần Gia Long, một trong những tác động rõ rệt nhất là sự gia tăng của giá dầu thế giới. Khi giá năng lượng tăng, chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp cũng tăng theo, đặc biệt là đối với các mặt hàng như phân bón, nhiên liệu cho máy móc và chi phí vận hành hệ thống sản xuất.

Thực tế cho thấy, giá phân urê trên thị trường thế giới đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2025. Diễn biến này khiến chi phí sản xuất nông nghiệp trong nước tăng thêm khoảng 3 – 5%. Đối với nhiều ngành hàng sử dụng nhiều phân bón và năng lượng như lúa gạo, cà phê, hồ tiêu hay cây ăn quả, áp lực chi phí đầu vào có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp.

Đối với nhiều ngành hàng sử dụng nhiều phân bón và năng lượng như cây ăn quả, áp lực chi phí đầu vào có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải biển cũng có xu hướng tăng mạnh do các hãng tàu phải điều chỉnh tuyến vận chuyển để tránh các khu vực có nguy cơ xung đột. Theo đánh giá sơ bộ của các cơ quan chuyên môn, cước vận tải biển có thể tăng khoảng 25 – 30%, đồng thời thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 7 – 14 ngày.

Điều này khiến chi phí logistics gia tăng đáng kể, đặc biệt đối với các mặt hàng có giá trị thấp nhưng khối lượng vận chuyển lớn như gạo, sắn, gỗ hay thức ăn chăn nuôi. Với những mặt hàng đòi hỏi bảo quản nghiêm ngặt như thủy sản và rau quả tươi, việc kéo dài thời gian vận chuyển cũng làm tăng rủi ro về chất lượng hàng hóa.

Ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang khu vực này đạt khoảng 216 triệu USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu gồm rau quả, cà phê, hạt điều, hạt tiêu, gạo và thủy sản.

Do đó, khi xung đột xảy ra, hoạt động xuất khẩu sang khu vực Trung Đông chắc chắn sẽ chịu tác động trực tiếp. Một số doanh nghiệp xuất khẩu cũng đã bắt đầu theo dõi sát tình hình do lo ngại rủi ro gián đoạn vận chuyển hoặc biến động về thanh toán quốc tế.

Ngoài ra, xung đột còn có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu. Một số hãng tàu quốc tế đã thông báo tạm dừng hoặc hạn chế vận chuyển hàng hóa đến các khu vực có rủi ro cao. Đồng thời, phí bảo hiểm hàng hải tại các khu vực xung đột cũng tăng mạnh, kéo theo chi phí logistics tăng lên.

Đối với các mặt hàng cần bảo quản lạnh như tôm, cá tra, cá ngừ hay trái cây tươi, những biến động trong chuỗi cung ứng có thể làm gia tăng đáng kể chi phí và rủi ro trong quá trình vận chuyển.

Đề xuất thiết lập đường dây nóng hỗ trợ doanh nghiệp

Phát biểu tại cuộc họp Hội nghị kịch bản tăng trưởng ngành ứng phó với xung đột Trung Đông năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi Trường tổ chức ngày 12/3, Thứ trưởng Thường trực Trịnh Việt Hùng đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các đại biểu và cho rằng nhiều đề xuất có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản lý của ngành.

Thứ trưởng Thường trực Trịnh Việt Hùng tán thành với đề xuất cần sớm nghiên cứu thiết lập đường dây nóng để kết nối người dân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước. Việc này sẽ giúp tiếp nhận kịp thời các phản ánh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các chính sách của ngành.

 Đề xuất cần sớm nghiên cứu thiết lập đường dây nóng để kết nối người dân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước.

Theo đánh giá chung, đến thời điểm hiện nay chưa ghi nhận diễn biến bất thường đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng vẫn cần tiếp tục theo dõi sát tình hình thế giới và xây dựng các kịch bản ứng phó cho nhiều tình huống khác nhau.

Trong trường hợp xung đột kéo dài, một số lĩnh vực có thể chịu tác động nhất định, trong đó xuất khẩu nông sản có thể giảm so với cùng kỳ.

Vì vậy, Thứ trưởng Trịnh Việt Hùng yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát và hoàn thiện các kịch bản ứng phó, bảo đảm ngành nông nghiệp luôn chủ động trước những biến động từ bên ngoài, đồng thời duy trì ổn định thị trường trong nước và hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp, người sản xuất.

Tập trung giải pháp trước mắt và lâu dài

Nhìn nhận tổng quan, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế có nhiều biến động, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị tập trung hai nhóm giải pháp, trước hết là các giải pháp trước mắt nhằm ứng phó với các diễn biến hiện nay.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị các đơn vị tập trung hai nhóm giải pháp, trước hết là các giải pháp trước mắt nhằm ứng phó với các diễn biến hiện nay và giải pháp lâu dài đảm bảo tăng trưởng ngành bền vững.

Bộ trưởng thống nhất với các nội dung trong báo cáo và gợi ý một số giải pháp cụ thể như thiết lập đường dây nóng để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh; yêu cầu các cục, vụ chuyên ngành chủ động triển khai giải pháp thuộc phạm vi quản lý và tổ chức làm việc với các bên liên quan.

Ông cũng giao các Thứ trưởng tổ chức cuộc họp với một số hiệp hội ngành hàng, có thể trực tiếp hoặc trực tuyến, nhằm trao đổi sớm về các giải pháp trước mắt.

Bộ trưởng cho biết ông đã trao đổi với một số doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhà nước, đồng thời đề nghị các hiệp hội ngành hàng tham gia ý kiến để cùng tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn. Một số giải pháp có thể triển khai ngay là ưu tiên xuất khẩu nông sản, đồng thời làm việc với hệ thống bán lẻ, trung tâm thương mại và siêu thị nhằm tăng cường tiêu thụ nông sản trong nước.

Theo Bộ trưởng, khi người dân và doanh nghiệp sản xuất gặp khó khăn thì các doanh nghiệp chế biến và phân phối cần chia sẻ lợi nhuận, không tăng giá bất hợp lý để người dân có thể tiếp tục tái sản xuất.

Ông cũng gợi ý các đơn vị nghiên cứu dự thảo công văn hoặc thư của Bộ trưởng gửi các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng nhằm kêu gọi cùng chung tay hỗ trợ người dân và sản xuất. Bên cạnh đó, các cục, vụ thuộc Bộ cần đẩy nhanh giải quyết thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, tác động trực tiếp của xung đột Trung Đông đối với ngành nông nghiệp và môi trường có thể không quá lớn. Giá trị hàng hóa xuất khẩu sang khu vực liên quan đến xung đột ở Trung Đông hiện khoảng hơn 2 tỉ USD.

Tuy nhiên, tác động gián tiếp đáng chú ý hơn, đặc biệt là những biến động về nguồn cung xăng dầu, khó khăn trong vận chuyển qua khu vực xung đột và chi phí logistics gia tăng. Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Bộ trưởng nhấn mạnh cần nghiên cứu các giải pháp căn cơ cho sự phát triển lâu dài của ngành đảm bảo tăng trưởng bền vững./.

Nguồn: THANH TÂM/Kinhtenongthon.vn