Chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2030, tầm nhìn 2045 gắn với mục tiêu tập trung hiện đại hóa, công nghiệp hóa toàn chuỗi; kiểm soát hiệu quả dịch bệnh; nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới xuất khẩu. 

Tạo nền tảng phát triển bền vững ngành chăn nuôi

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, chăn nuôi hiện là một trong những trụ cột của ngành nông nghiệp, đóng góp khoảng 27% giá trị sản xuất toàn ngành và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân.

Đáng chú ý, trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi đã chuyển dịch mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển theo chuỗi giá trị.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến trong 10 năm qua, chăn nuôi là lĩnh vực có tốc độ tăng giá trị gia tăng cao và ổn định nhất trong nông nghiệp, khoảng 4,5-6,5%/năm. Quy mô đàn vật nuôi của Việt Nam hiện khá lớn, đàn lợn khoảng 31 triệu con, gia cầm trên 500 triệu con, đàn trâu 2 triệu con, bò hơn 6 triệu và dê cừu khoảng 2,8 triệu con. Ngành chăn nuôi bảo đảm nhu cầu thực phẩm cho khoảng 100 triệu dân và khoảng 20 triệu lượt khách du lịch mỗi năm, đồng thời tạo dư địa cho phát triển trong thời gian tới.

Chia sẻ tại Hội nghị “Chuyển đổi chăn nuôi bền vững trong hệ thống lương thực thực phẩm ở châu Á - Thái Bình Dương”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết tại châu Á - Thái Bình Dương, chăn nuôi đóng góp 18-30% GDP nông nghiệp ở nhiều quốc gia. Tuy vậy, các hệ thống chăn nuôi hiện cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến khí hậu, môi trường, thay đổi nhu cầu của người tiêu dùng cũng như áp lực về đất đai và nước.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu.

Trong khi đó, tại Việt Nam, chăn nuôi là một trong những trụ cột quan trọng của ngành nông nghiệp. Hiện cả nước duy trì tổng đàn lợn trên 31 triệu con, đàn gia cầm trên 585 triệu con, với sản lượng thịt các loại đạt khoảng 8,7 triệu tấn/năm. Ngoài ra, Việt Nam cũng là quốc gia nằm trong nhóm các nước có ngành chăn nuôi phát triển nhanh, năng động của thế giới và là một trong những trung tâm sản xuất thức ăn chăn nuôi lớn của khu vực.

Từ thực tiễn phát triển ở trong nước, cũng như bài học từ kinh nghiệm quốc tế, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng minh bạch, trách nhiệm, bền vững không còn là sự lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết.

Với tinh thần đó, ông Tiến nêu ba định hướng chiến lược cho giai đoạn tới. Thứ nhất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trung tâm của phát triển chăn nuôi. Việc tăng cường giống vật nuôi năng suất cao, dinh dưỡng chính xác, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ số và hệ thống quản lý thông minh, quản trị ngành bằng dữ liệu số sẽ góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh của ngành

Tiếp theo, ông Tiến nhấn mạnh phát triển chăn nuôi phải gắn chặt với an toàn sinh học và cách tiếp cận “Một sức khỏe - One Health,” trong đó xây dựng hệ thống thú y hiện đại và tăng cường giám sát dịch bệnh là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe con người, động vật, hệ sinh thái.

Cuối cùng, chăn nuôi cần trở thành một phần của giải pháp khí hậu và cải thiện sinh kế, thông qua phát triển các mô hình chăn nuôi xanh, kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: “Việt Nam sẵn sàng là đối tác tin cậy, là cầu nối chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm để cùng xây dựng ngành chăn nuôi hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.”

Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực phát triển

Ông Phan Quang Minh - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cũng thông tin cuộc Họp báo trước thềm Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất, ngành chăn nuôi và thú y hiện đóng góp khoảng 26-28% GDP nông nghiệp, giữ vai trò trụ cột trong đảm bảo an ninh thực phẩm và sinh kế cho hàng triệu người dân. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như: Quy mô chăn nuôi nông hộ còn cao, phụ thuộc vào giống và vật tư nhập khẩu; dịch bệnh nguy hiểm vẫn tiềm ẩn, diễn biến phức tạp; năng lực thú y cơ sở chưa đồng đều; áp lực về kiểm soát kháng sinh, an toàn thực phẩm và môi trường ngày càng lớn; chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị còn hạn chế.

Trong khi đó, yêu cầu từ Chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2030, tầm nhìn 2045 là rất cao. Đó là hiện đại hóa, công nghiệp hóa toàn chuỗi; kiểm soát hiệu quả dịch bệnh; nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới xuất khẩu. Do vậy, theo Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, vai trò của khoa học công nghệ rất quan trọng.

Khoa học công nghệ trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành. 

“Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực trung tâm. Chúng ta cần chuyển mạnh từ sản xuất dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa vào công nghệ, dữ liệu và quản trị rủi ro,” ông Minh nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, ông Minh cho biết trong giai đoạn 2026-2030, ngành chăn nuôi và thú y cần tập trung vào một số định hướng lớn. Thứ nhất là phát triển giống vật nuôi chất lượng cao, từng bước làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Các định hướng tiếp theo là đổi mới công nghệ thức ăn và dinh dưỡng nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả chăn nuôi; nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh, đặc biệt là phát triển vaccine và hệ thống giám sát dịch bệnh hiện đại; kiểm soát kháng kháng sinh, đảm bảo an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; thúc đẩy chuyển đổi số toàn ngành, xây dựng cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong quản lý; phát triển chăn nuôi bền vững, kinh tế tuần hoàn, gắn với bảo vệ môi trường. Đặc biệt là tăng cường liên kết “3 Nhà” gồm: Nhà quản lý - Nhà khoa học - Doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, khoa học công nghệ trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành. Những tiến bộ về con giống, hệ thống chuồng trại, phương thức chăn nuôi cũng như công nghệ sản xuất thức ăn đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Đặc biệt, trong lĩnh vực vaccine, Việt Nam đã ghi dấu ấn khi trở thành một trong những quốc gia tiên phong nghiên cứu, sản xuất thành công vaccine phòng bệnh dịch tả lợn Châu Phi.

"Những kết quả này khẳng định vai trò then chốt của khoa học công nghệ trong việc nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh và thúc đẩy ngành chăn nuôi, thú y phát triển hiện đại, an toàn và bền vững," ông Tiến nhấn mạnh.

Trong giai đoạn tới, ông Tiến yêu cầu ngành chăn nuôi, thú y phải liên tục cập nhật, ứng dụng công nghệ hiện đại trong hệ thống chuồng trại; đồng thời siết chặt các quy trình an toàn sinh học, gắn với chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ. Trong đó, các tập đoàn, doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò tiên phong trong quá trình này.

“Ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam có tiềm năng rất lớn, nhưng muốn trở thành bếp ăn của thế giới, chúng ta phải tự làm mới mình,” Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nói.

"Chìa khóa" chuyển đổi hệ thống chăn nuôi

Về phía quốc tế, ông Alue Dohong - Phó Giám đốc Văn phòng Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho rằng, chăn nuôi không chỉ là câu chuyện về thực phẩm mà còn liên quan mật thiết đến sinh kế, khả năng phục hồi và phát triển nông thôn. Hàng trăm triệu nông dân và người chăn nuôi phụ thuộc vào lĩnh vực này, đặc biệt là các cộng đồng chăn nuôi gia súc tại những khu vực có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Do đó, việc tăng cường hệ thống y tế động vật, nâng cao an toàn sinh học trong toàn chuỗi giá trị và thúc đẩy cách tiếp cận “Một sức khỏe” được xem là những giải pháp thiết yếu. Bên cạnh đó, việc sử dụng vaccine hiệu quả, cải thiện dinh dưỡng vật nuôi và áp dụng các phương thức canh tác tiên tiến cũng góp phần giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và tình trạng kháng kháng sinh.

Đại diện FAO cũng khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ các quốc gia thành viên thúc đẩy chuyển đổi chăn nuôi bền vững, phù hợp với các mục tiêu phát triển dài hạn về sản xuất, dinh dưỡng, môi trường và đời sống.

Từ góc độ nghiên cứu quốc tế, bà Siboniso Moyo - Phó Tổng giám đốc Viện Nghiên cứu Chăn nuôi Quốc tế (ILRI), cũng nhấn mạnh khoa học và đổi mới sáng tạo là "chìa khóa" để chuyển đổi hệ thống chăn nuôi. Trong đó, những nghiên cứu về sức khỏe động vật, chăn nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu và cách tiếp cận “Một sức khỏe” có thể giúp mọi quốc gia nâng cao năng suất, đồng thời quản lý tốt hơn nguy cơ dịch bệnh hay áp lực lên môi trường.