Vườn cây cam Úc được ghép trên thân bưởi của HTX Nông nghiệp công nghệ cao Đồng Du đang mở ra một hướng đi mới cho kinh tế vườn tại Ninh Bình.

Việc hợp nhất ba tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình đã mở ra không gian phát triển mới cho ngành Nông nghiệp địa phương. Với quy mô sản xuất lớn hơn, nguồn lực được tập trung hơn cùng sự bổ trợ về điều kiện tự nhiên, hạ tầng và thế mạnh sản xuất của từng vùng, ngành Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình đang đứng trước cơ hội hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị cho nông sản.

Từ chủ trương đúng đắn đến những thành tựu nổi bật

Quán triệt sâu sắc các chủ trương, nghị quyết của Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 7 khóa X và Nghị quyết số 19-NQ/TW Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII, tỉnh Ninh Bình đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách phù hợp, tạo động lực thúc đẩy nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Nhờ đó, ngành Nông nghiệp từng bước chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng khoa học công nghệ, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Giá trị sản phẩm thu được trên 1 ha đất trồng trọt và mặt nước nuôi trồng thủy sản đạt 198 triệu đồng, tăng 28,5% so với năm 2021; tỷ lệ lúa chất lượng cao chiếm trên 75% diện tích gieo cấy; hàng nghìn ha đất lúa được chuyển đổi sang các mô hình sản xuất hiệu quả hơn.

Tranh lá Bồ Đề Vạn Hạnh đạt chứng nhận OCOP 5 sao Quốc Gia.

Chương trình xây dựng nông thôn mới tiếp tục đạt nhiều kết quả nổi bật với 97/97 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 65 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 4 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Kết cấu hạ tầng nông thôn ngày càng hoàn thiện, diện mạo nông thôn đổi thay rõ nét, đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng lên.

Đặc biệt, sau hợp nhất tỉnh, những thành quả xây dựng nông thôn mới của ba địa phương được kế thừa và phát huy, tạo nên nền tảng vững chắc để xây dựng các vùng nông thôn kiểu mẫu gắn với sản xuất nông nghiệp hiện đại, sinh thái và phát triển bền vững.

Một trong những dấu ấn nổi bật của ngành là việc hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết chuỗi giá trị. Toàn tỉnh hiện có 123 chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ nông sản an toàn. Chương trình OCOP phát triển mạnh với 1.001 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 7 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cấp quốc gia.

Sự liên kết giữa các vùng sản xuất trước đây của Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình cũng tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng quy mô chuỗi giá trị, kết nối hiệu quả hơn giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung phục vụ công nghiệp chế biến và xuất khẩu.

Dịch vụ nông nghiệp, máy làm đất và máy gặt của HTX Nông nghiệp Tượng Lĩnh (Phường Nguyễn Úy)

Công tác nghiên cứu, chọn tạo giống tiếp tục khẳng định vị thế với nhiều giống lúa chất lượng cao được đưa vào sản xuất. Đặc biệt, giống lúa CT16 được trồng thử nghiệm thành công tại Cuba, mở ra triển vọng mới trong nghiên cứu và chuyển giao khoa học kỹ thuật. Cùng với đó, các vùng nuôi ngao ven biển Kim Sơn, Rạng Đông phát triển mạnh, trở thành một trong những trung tâm sản xuất giống nhuyễn thể và nuôi ngao lớn của miền Bắc. Nhiều hợp tác xã đã mạnh dạn áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất hữu cơ, xây dựng chuỗi liên kết bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.

Trong khi đó, lợi thế đồng bằng màu mỡ của khu vực Hà Nam, vùng sản xuất hàng hóa truyền thống của Nam Định và tiềm năng kinh tế biển của Ninh Bình đang tạo nên sự bổ trợ quan trọng, giúp cơ cấu nông nghiệp của tỉnh mới trở nên đa dạng, toàn diện và giàu sức cạnh tranh hơn.

Bứt phá trong giai đoạn phát triển mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới sau hợp nhất tỉnh, ngành Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình đứng trước nhiều cơ hội thuận lợi để tăng tốc phát triển. Không gian sản xuất được mở rộng, nguồn lực được tập trung hơn, cùng những lợi thế về đất đai, kinh tế biển, hạ tầng và thị trường tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái và đa giá trị.

Việc hợp nhất không chỉ mở rộng diện tích đất sản xuất nông nghiệp mà còn tạo điều kiện để quy hoạch lại các vùng sản xuất theo hướng chuyên canh tập trung, phát huy lợi thế của từng tiểu vùng sinh thái. Đây là cơ hội để hình thành các vùng sản xuất lúa chất lượng cao, cây ăn quả, rau màu, chăn nuôi tập trung và nuôi trồng thủy sản quy mô lớn, gắn với chế biến sâu và phát triển thị trường.

Tuy nhiên, ngành cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh diễn biến khó lường; tình trạng xâm nhập mặn, nước biển dâng tiếp tục tác động đến sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh đó, yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng cao, các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, đặt ra sức ép cạnh tranh lớn đối với nông sản địa phương.

Vùng nuôi ngao ven biển Kim Sơn, Rạng Đông phát triển mạnh, trở thành một trong những trung tâm sản xuất giống nhuyễn thể và nuôi ngao lớn của miền Bắc. 

Trước yêu cầu phát triển mới, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình xác định tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Trọng tâm là phát triển các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn; mở rộng nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn; đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất.

Ngành cũng đặt mục tiêu tăng cường liên kết giữa các địa phương trong tỉnh mới, thúc đẩy chuyển giao khoa học kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, xây dựng các chuỗi giá trị liên vùng và phát triển các sản phẩm OCOP mang thương hiệu chung của Ninh Bình sau hợp nhất.

Kinh tế biển tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng với mục tiêu phát triển nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, xây dựng thương hiệu “Ngao sạch Kim Sơn” gắn với chế biến sâu và xuất khẩu. Đồng thời, công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu tiếp tục được chú trọng, hướng tới mục tiêu phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.

Với những nền tảng đã được tạo dựng cùng quyết tâm đổi mới, sáng tạo của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, ngành Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, hiệu quả và bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững.

Sự hợp nhất tỉnh không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính mà còn tạo ra dư địa phát triển mới cho nông nghiệp. Việc kết nối nguồn lực, phát huy thế mạnh của từng địa phương đang mở ra cơ hội để hình thành một nền nông nghiệp quy mô lớn, đa giá trị và có sức cạnh tranh cao trong khu vực Đồng bằng sông Hồng.