Thanh Hóa đang đẩy mạnh chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao nhằm tạo đột phá về năng suất, chất lượng, gia tăng giá trị và phát triển bền vững.

Từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, phát triển trồng trọt theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành nông nghiệp tỉnh trong giai đoạn hiện nay.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như tích tụ, tập trung đất đai; phát triển vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn; mở rộng các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp thông minh và chuyển đổi số.

Vườn nho hữu cơ kết hợp tham quan của anh Hoàng Thanh Minh tại xã Đồng Tiến.

Đáng chú ý, giai đoạn 2021–2025, toàn tỉnh đã tích tụ, tập trung được hơn 34.300 ha đất nông nghiệp, vượt 7,2% kế hoạch đề ra. Giai đoạn 2026–2030, Thanh Hóa tiếp tục đặt mục tiêu tích tụ khoảng 50.000 ha đất sản xuất hàng hóa quy mô lớn, trong đó diện tích ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 10.000 ha.

Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp đang thúc đẩy phát triển các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn; tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và giảm dần vật tư đầu vào có nguồn gốc hóa học.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết, mục tiêu của tỉnh là từng bước chuyển từ sản xuất nông nghiệp dựa trên kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu và công nghệ, hướng tới nền nông nghiệp xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước, quốc tế.

Thời gian qua, chuyển đổi số đã tạo ra những kết quả tích cực trong lĩnh vực trồng trọt của tỉnh. Thanh Hóa đã xây dựng bản đồ nông hóa phục vụ thâm canh và chuyển đổi cơ cấu cây trồng; ứng dụng GIS, viễn thám trong quản lý vùng nguyên liệu; triển khai trạm quan trắc thông minh, máy bay không người lái trong phun thuốc bảo vệ thực vật và nhiều mô hình nhà màng, nhà lưới điều khiển tự động.

Đến nay, toàn tỉnh đã được cấp 72 mã số vùng trồng xuất khẩu và 121 mã số vùng trồng nội địa, tạo nền tảng quan trọng trong truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Xây dựng vùng nguyên liệu gắn chế biến, thúc đẩy tăng trưởng xanh

Song song với định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, Thanh Hóa cũng tập trung phát triển các cây trồng chủ lực gắn với vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị.

Hiện, tỉnh này duy trì diện tích gieo trồng lúa bình quân khoảng 227.600 ha/năm, sản lượng đạt khoảng 1,38 triệu tấn. Nhiều doanh nghiệp đã tham gia chế biến và xuất khẩu các dòng sản phẩm gạo chất lượng cao như Japonica J02, Đài Thơm 8, ST25 sang các thị trường như Singapore, Đức và Cộng hòa Séc… với tổng công suất 274.600 tấn.

Bà Đỗ Thị Hoa, Giám đốc HTX Dịch vụ NN&PTNT Xuân Minh cho biết, hiện nay, HTX đang duy trì vùng lúa hữu cơ 10 ha tại thôn Ngọc Trung và khoảng 40 ha sản xuất theo hướng VietGAP tại các thôn Ngọc Trung, Thuần Hậu và Vinh Quang. HTX xác định xây dựng vùng nguyên liệu phải gắn với tổ chức sản xuất và sơ chế, chế biến để nâng cao giá trị sản phẩm, tạo đầu ra ổn định cho người dân.

Hiện, HTX đang thực hiện khâu sấy, xay xát, đóng gói gạo thành phẩm và cung cấp cho thị trường trong nước (trong đó có hệ thống trường mầm non) với sản lượng bình quân gần 500 tấn/năm. “Việc phát triển vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ, VietGAP không chỉ góp phần tạo ra sản phẩm an toàn, nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn hướng đến mục tiêu sản xuất xanh, giảm tác động đến môi trường”, bà Hoa nhấn mạnh.

Nhiều mô hình sản xuất lúa chất lượng theo chuỗi giá trị hàng hóa được thực hiện tại Thanh Hóa.

Đối với nhóm rau màu, diện tích gieo trồng bình quân đạt hơn 53.000 ha/năm, trong đó khoảng 14.300 ha sản xuất rau an toàn tập trung. Hoạt động liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm duy trì khoảng 10.000 ha mỗi năm.

Trong khi đó, diện tích cây ăn quả toàn tỉnh đạt khoảng 25.200 ha, với các sản phẩm chủ lực như dứa, chuối, bưởi, cam, ổi, vải, thanh long... Một số sản phẩm đặc sản như: vải Ngọc, bưởi Luận Văn đã từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp Thanh Hóa, các mô hình sản xuất xanh, giảm phát thải hiện nay đang cho thấy hiệu quả rõ rệt cả về kinh tế, môi trường và xã hội. Nhiều mô hình như lúa – cá, lúa – rươi, lúa hướng hữu cơ, bưởi hữu cơ hay cam hữu cơ đã giúp giảm sử dụng phân bón hóa học, nâng cao chất lượng nông sản và gia tăng giá trị sản phẩm.

Đặc biệt, các mô hình sản xuất lúa giảm phát thải ứng dụng công nghệ AI và phương pháp tưới ướt khô xen kẽ (AWD) bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Theo kết quả phân tích ban đầu, lượng khí nhà kính phát thải giảm đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống, mỗi ha dự kiến tạo khoảng 4,8 tín chỉ carbon.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa nhấn mạnh, tỉnh xác định doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân là trung tâm của quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Ngành Nông nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp hiện đại, xanh, thông minh và bền vững.

Nguồn: LÊ THỨC/Kinhtenongthon.vn