Từ những bể nuôi lươn trong khuôn viên hợp tác xã, người dân xã Khánh Yên (Lào Cai) đang từng bước tiếp cận một cách làm kinh tế mới. Không cần nhiều diện tích, không phụ thuộc vào ao bùn truyền thống, mô hình nuôi lươn không bùn đang giúp bà con có thêm lựa chọn phát triển kinh tế, tạo nguồn thu nhập ngay trong vườn nhà.

Làm chủ kỹ thuật, nâng giá trị từ con lươn

Những ngày đầu bắt tay vào nuôi lươn không bùn, ông Đặng Văn Bình, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp và Dịch vụ Bình Phú ở xã Khánh Yên cũng có nhiều trăn trở. Con lươn vốn quen với môi trường bùn đất, nay được đưa vào những chiếc bể xi măng sạch sẽ, mọi điều kiện sống đều do con người chủ động tạo ra. Làm thế nào để lươn thích nghi, sinh trưởng tốt và mang lại hiệu quả kinh tế là bài toán không dễ với những người đầu tiên thử nghiệm.

Xuất phát từ mong muốn tìm một mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương, hợp tác xã đã tìm hiểu, học hỏi kỹ thuật và từng bước triển khai nuôi lươn theo phương pháp mới. Sau quá trình vừa làm vừa điều chỉnh, những chiếc bể xi măng dần được hoàn thiện, trở thành nơi sinh trưởng của đàn lươn thay cho những ao bùn truyền thống.

Trong mỗi bể nuôi, hợp tác xã bố trí các giá thể như dây nilon, lưới để tạo nơi trú ẩn, giúp lươn giảm căng thẳng khi thay đổi môi trường sống. Nguồn nước được theo dõi thường xuyên, thay mới định kỳ; thức ăn cũng được điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển để đàn lươn sinh trưởng ổn định.

 Bể nuôi lươn không bùn tại HTX Nông lâm nghiệp và Dịch vụ Bình Phú. Ảnh TL

Theo ông Đặng Văn Bình, điểm thuận lợi lớn nhất của phương pháp nuôi này là người nuôi có thể quan sát trực tiếp tình trạng của lươn, từ đó chủ động xử lý những vấn đề phát sinh. Nếu như nuôi trong ao bùn, nhiều khi người nuôi khó biết chính xác đàn lươn đang phát triển ra sao thì với bể không bùn, từng thay đổi nhỏ đều có thể được theo dõi.

“Lúc mới làm, chúng tôi cũng gặp không ít khó khăn vì đây là cách nuôi khác với kinh nghiệm truyền thống. Có những thời điểm phải tự điều chỉnh cách chăm sóc, lượng thức ăn, cách thay nước để phù hợp với điều kiện thực tế. Khi nắm được kỹ thuật thì việc nuôi không quá phức tạp, quan trọng nhất là phải giữ môi trường nước ổn định”, ông Bình chia sẻ.

Sau khoảng 3 năm triển khai, mô hình đã dần đi vào ổn định. Theo hợp tác xã, lươn nuôi trong bể không bùn sinh trưởng khá đồng đều, ít gặp các vấn đề về môi trường, người nuôi cũng thuận lợi hơn trong việc chăm sóc và thu hoạch.

Từ một thử nghiệm ban đầu, nuôi lươn không bùn đang được Hợp tác xã Nông lâm nghiệp và Dịch vụ Bình Phú xác định là một hướng sản xuất có tiềm năng để tiếp tục đầu tư, mở rộng.

 Kiểm tra sự sinh trưởng và phát triển của lươn. Ảnh TL

Một trong những điểm phù hợp của mô hình nuôi lươn không bùn là không cần nhiều diện tích đất. Với những hộ dân ở vùng cao, nơi việc mở rộng diện tích sản xuất còn gặp khó khăn, đây là một lựa chọn có thể tận dụng không gian quanh nhà để phát triển kinh tế.

Chỉ cần xây dựng hệ thống bể nuôi phù hợp, bảo đảm nguồn nước và nắm được kỹ thuật chăm sóc, người dân có thể bắt đầu sản xuất. Điều này giúp mở ra thêm cơ hội cho những gia đình có ít đất canh tác nhưng muốn tìm hướng tăng thu nhập.

Thêm một lựa chọn phát triển kinh tế ở vùng cao

Theo HTX Nông lâm nghiệp và Dịch vụ Bình Phú, lươn sinh trưởng ổn định, ít phát sinh dịch bệnh. Một chu kỳ nuôi lươn kéo dài khoảng 10 đến 12 tháng. Khi đạt trọng lượng thương phẩm, lươn có thể đạt khoảng 2 - 3 lạng mỗi con. Với quy mô khoảng 10.000 con mỗi lứa, giá bán dao động từ 150.000 – 200.000 đồng, lợi nhuận thu về khoảng 50 triệu đồng. Hợp tác xã đang từng bước đánh giá hiệu quả để tiếp tục mở rộng sản xuất.

Ông Bình cho biết, ngoài yếu tố kỹ thuật, điều quan trọng để mô hình phát triển lâu dài là phải gắn sản xuất với thị trường. Thời gian qua, nhiều thương lái, nhà hàng đã tìm đến đặt mua lươn thương phẩm, song sản lượng hiện tại của hợp tác xã vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu.

“Có những lúc khách hàng liên hệ đặt mua nhưng số lượng của hợp tác xã chưa đủ để cung cấp thường xuyên. Vì vậy, chúng tôi đang tính toán mở rộng quy mô, đồng thời hướng dẫn thêm cho những hộ dân có nhu cầu tham gia để tăng sản lượng”, ông Bình nói.

 Hiệu quả từ mô hình mở ra hướng phát triển kinh tế mới tại địa phương. Ảnh TL

Cùng với việc tăng số lượng đàn nuôi, hợp tác xã cũng chú trọng hoàn thiện từng khâu trong quá trình sản xuất, từ lựa chọn con giống, chăm sóc đến tìm kiếm đầu ra. Khi có thêm nhiều hộ cùng tham gia, việc liên kết sản xuất sẽ thuận lợi hơn, tạo nguồn hàng ổn định thay vì chỉ dựa vào quy mô nhỏ lẻ.

Thực tế cho thấy, hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở giá trị kinh tế từ mỗi vụ nuôi mà còn ở khả năng thích ứng với điều kiện sản xuất của địa phương. Một hộ gia đình không có nhiều ruộng đất vẫn có thể tham gia nếu được hướng dẫn kỹ thuật và có sự liên kết trong sản xuất.

Khánh Yên là địa bàn có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, song cũng đối mặt với những khó khăn đặc thù của khu vực miền núi như địa hình phức tạp, diện tích đất sản xuất của nhiều hộ còn hạn chế. Vì vậy, việc tìm kiếm những mô hình phù hợp, tận dụng được nguồn lực sẵn có luôn là vấn đề được địa phương quan tâm.

Bên cạnh những cây trồng, vật nuôi truyền thống, các mô hình sản xuất mới như nuôi lươn không bùn đang được xem là một hướng bổ sung sinh kế cho người dân. Với ưu điểm không cần diện tích lớn, dễ kiểm soát quy trình nuôi, mô hình có thể phù hợp với nhiều hộ gia đình nếu được tổ chức bài bản.

Ông Nguyễn Hữu Thiện, Chủ tịch UBND xã Khánh Yên cho biết, chính quyền địa phương đã và đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn theo dõi, đánh giá hiệu quả mô hình nuôi lươn không bùn, đồng thời hỗ trợ hợp tác xã trong quá trình phát triển sản xuất.

Theo lãnh đạo xã Khánh Yên, việc nhân rộng một mô hình kinh tế không chỉ dựa vào kết quả ban đầu mà cần tính đến khả năng duy trì lâu dài, sự phù hợp với điều kiện của người dân và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Từ những bể nuôi đầu tiên, con lươn đang dần trở thành một sản phẩm mới trong đời sống sản xuất của người dân Khánh Yên. Những chiếc bể xi măng nhỏ không chỉ tạo ra nguồn thu nhập mới mà còn cho thấy sự mạnh dạn tìm tòi của người dân khi lựa chọn cách làm phù hợp hơn với điều kiện thực tế.

Nguồn: NGUYÊN HOA/Kinhtenongthon.vn