Từ những ao cá truyền thống, người dân xã Xuân Quang (Lào Cai) đang mở ra hướng phát triển mới khi mạnh dạn ứng dụng công nghệ, thay đổi phương thức sản xuất và chế biến sản phẩm để nâng cao giá trị thủy sản.

Những mô hình kinh tế hiệu quả không chỉ giúp người dân tăng thu nhập mà còn tạo nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.

Nuôi cá ứng dụng công nghệ, nâng giá trị sản phẩm

Khác với cách nuôi truyền thống chỉ dựa vào kinh nghiệm, trang trại 4ha của gia đình anh Lương Đức Bình (thôn Tân Phong) được đầu tư khá đồng bộ. Ba ao nuôi cá thịt với các loại cá chủ lực như trắm, chép, rô phi và một ao cá giống được chăm sóc theo hướng ứng dụng công nghệ. Mỗi ao đều được lắp đặt máy bắn thức ăn tự động, hệ thống sục khí, camera theo dõi. Toàn bộ thiết bị được kết nối với điện thoại thông minh, giúp anh có thể kiểm tra tình trạng ao nuôi bất cứ lúc nào.

Một góc ao cá của gia đình Lương Đức Bình, thôn Tân Phong.

Vừa kiểm tra đàn cá qua điện thoại, anh Bình chia sẻ: “Nuôi cá quan trọng nhất là phải nắm được môi trường nước và tình trạng của cá. Có máy móc hỗ trợ, mình biết lúc nào cá cần ăn, khi nào cần tăng ôxy, nhất là những ngày thời tiết thay đổi”.

Anh Bình kiểm tra tình trạng đàn cá qua điện thoại thông minh.

Mỗi năm gia đình anh nuôi hai lứa cá thịt, mỗi lứa thu hoạch khoảng 60 tấn. Với giá bán trung bình khoảng 40.000 đồng/kg, nguồn thu từ cá thịt đạt khoảng 2,4 tỷ đồng/lứa. Điều đáng chú ý trong cách làm của anh Bình là tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương để giảm chi phí sản xuất. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thức ăn công nghiệp, gia đình anh kết hợp sử dụng các loại phụ phẩm nông nghiệp như ngô, cỏ, cám gạo..., vừa tiết kiệm chi phí, vừa tạo ra sản phẩm cá có thịt chắc, thơm ngon, được thị trường ưa chuộng.

Theo anh Phạm Thanh Hợp, cán bộ khuyến nông Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Xuân Quang, toàn xã hiện có 286ha nuôi  thủy sản. Trong đó, nhiều hộ dân đang từng bước thay đổi tư duy sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng. Việc ứng dụng công nghệ giúp người dân giảm đáng kể công lao động. Ngay cả khi không có mặt tại ao, chủ hộ vẫn có thể theo dõi tình trạng cá, phát hiện sớm những vấn đề như thiếu ôxy, thay đổi môi trường nước để xử lý kịp thời.

Không chỉ nâng cao hiệu quả từ nuôi cá thương phẩm, người dân Xuân Quang còn tìm cách gia tăng giá trị bằng chế biến sản phẩm.Tại thôn Cốc Tủm 1, sau gần 10 năm gắn bó với nghề nuôi cá, anh Trần Xuân Vương nhận thấy cần phải thay đổi cách làm để nâng cao giá trị sản phẩm. Từ nguồn cá tươi nuôi trong ao nhà, gia đình anh đầu tư chế biến chả cá.

Mỗi tháng, gia đình anh sử dụng khoảng 2,5 tạ cá tươi để chế biến gần 1 tạ chả cá thành phẩm. Với giá bán trung bình 100.000 đồng/kg, sản phẩm mang lại doanh thu khoảng 10 triệu đồng/tháng. Thời điểm nhu cầu tăng cao, lượng chả cá tiêu thụ đạt  3-3,5 tạ/tháng.

Nhờ nguồn nguyên liệu tươi ngon, quy trình chế biến bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm cùng bí quyết riêng trong lựa chọn nguyên liệu, sản phẩm chả cá của gia đình anh Vương ngày càng được người tiêu dùng tin tưởng. Năm 2024, sản phẩm được công nhận đạt OCOP 3 sao, mở ra hướng đi mới trong việc nâng cao giá trị thủy sản địa phương.

Chung sức xây dựng nông thôn mới xanh, hài hòa, hạnh phúc

Sau sáp nhập, vùng quê Xuân Quang bước vào chặng đường phát triển mới. Toàn xã hiện có 45 thôn, hơn 6.300 hộ dân, trên 27.000 nhân khẩu, gồm nhiều dân tộc cùng sinh sống như Mông, Dao, Nùng, Phù Lá, Giáy, Thái, Mường...

Theo ông Nguyễn Quang Ngọc, Chủ tịch UBND xã Xuân Quang, trong điều kiện mới, cấp ủy, chính quyền địa phương tập trung vừa ổn định tổ chức bộ máy, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Dù gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, mưa lũ, giá vật tư tăng cao, nhưng với sự chủ động của chính quyền và tinh thần vượt khó của người dân, sản xuất nông nghiệp từng bước phục hồi. Riêng lĩnh vực thủy sản tiếp tục duy trì được lợi thế với 286ha nuôi trồng, năng suất bình quân 59,5 tạ/ha, sản lượng hơn 1.700 tấn, đạt hơn 100% kế hoạch đề ra. Đây cũng là một trong những động lực quan trọng để địa phương tiếp tục thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.

Nhiều hộ dân ở Xuân Quang ứng dụng công nghệ để khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước.

Đến nay, xã đã hoàn thành 15/19 tiêu chí theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2022-2025. Chỉ riêng năm 2025, người dân đã đóng góp hơn 1.000 ngày công, hiến 7.500m² đất, tham gia mở rộng 8,5km đường giao thông từ 3m lên 5m. Những con đường hoa, đường điện chiếu sáng, đường cờ được chăm sóc thường xuyên, góp phần làm cho diện mạo làng quê thêm sáng, xanh, sạch, đẹp.

Hiện nay, xã có 5 hợp tác xã nông nghiệp, 2 tổ hợp tác, 99 trang trại chăn nuôi hoạt động theo quy định và 13 sản phẩm OCOP 3 sao. Đây là những nền tảng quan trọng để Xuân Quang tiếp tục phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị sản phẩm.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích người dân phát triển các mô hình sản xuất ứng dụng khoa học kỹ thuật, khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước, mở rộng chế biến nông sản, thủy sản gắn với thị trường tiêu thụ.

Năm 2026, Xuân Quang đặt mục tiêu duy trì diện tích nuôi trồng thủy sản 286ha, nâng sản lượng lên khoảng 1.760 tấn; phấn đấu giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt 129 triệu đồng, thu nhập bình quân đạt 60 triệu đồng/người.

Từ những ao nuôi được đầu tư bài bản, những sản phẩm OCOP được nâng tầm và những con đường làng ngày càng khang trang, Xuân Quang đang từng bước biến lợi thế nông nghiệp thành động lực phát triển bền vững.

Nguồn: NGUYÊN HOA/Kinhtenongthon.vn